Het zal je maar gezegd worden..

Het valt niet mee om op- en aanmerkingen te krijgen op je gedrag. Zelfs niet wanneer je het er naar gemaakt hebt. We zitten gewoon niet te wachten op kritiek. Ook al is het nog zo mooi verpakt en wordt het 'een gratis advies' genoemd, opmerkingen over je gedrag kunnen je behoorlijk bezig houden. Het maakt daarbij ook wel uit wie de kritiek uit! Kritiek hoeft trouwens niet negatief te zijn, positieve kritiek bestaat ook. Denk alleen al aan het complimentje dat iemand je geeft. Steek die maar in je zak! Iemand zei eens: kritiek is een cadeau of een kanonschot. Het hangt er maar van af hoe je er mee omgaat. Een voorbeeld: voor een groepsopdracht op school werken Arjen, Peter, Anja en Sietske samen. Ze komen regelmatig bij elkaar om de klus te klaren, maar Arjen is elke keer te laat. De anderen zitten dan te wachten tot hij komt om te kunnen beginnen. Hoe zullen ze dat oplossen met elkaar?

Op het 'te laat komen' van Arjen kan heel verschillend worden gereageerd.

De eerste reactie:

Na een paar keer te laat komen, stapt Arjen weer veel te laat binnen. ledereen ergert zich eraan. Maar niemand zegt iets. Voor de lieve vrede houdt men de mond dicht. "Laten we nu maar meteen beginnen, anders verliezen we nog meer tijd" zo redeneren Peter, Anja en Sietske stilzwijgend. Maar achteraf, als Arjen vertrokken is, zijn de opmerkingen niet van de lucht.

Arjen weet van de opmerkingen achteraf niets af; hij heeft een goed gevoel over de samenwerking...

De tweede reactie:

Peter, Anja en Sietske hebben afgesproken dat er iets van gezegd moet worden. Als Arjen binnenkomt, weer te laat natuurlijk, zegt Anja die het woord zou doen, nijdig: "Dit is nu de vierde keer dat je te laat komt. Wij zitten steeds op je te wachten, het is altijd hetzelfde liedje met jou. We hebben er schoon genoeg van. Als het je niet interesseert, kun je wat ons betreft beter wegblijven." Waarop Arjen zegt: "Nou, ik heb het wel gezien, de groeten", en hij vertrekt.

Voor Arjen zijn de woorden van Anja als een kanonschot. Daar past hij voor! Hij wordt boos, wil niet meer praten. Naar zijn eigen gedrag kijken, is er al helemaal niet meer bij. De samenwerking is voorbij.

De derde reactie:

Peter heeft zich voorgenomen er iets van te zeggen. Als Arjen binnenstapt zegt hij: "Dit is al de vierde keer dat je te laat komt. Ik vind dat vervelend, want we kunnen niet beginnen voordat iedereen er is. En jij hoort er ook bij; ik vind het fijn als je de volgende keer op tijd komt." Arjen is even stil en dan zegt hij: "Stom van mij; ik ben daar slordig in. Volgende keer let ik op mijn tijd."

Het is wel even slikken. Maar Arjen weet dat het zijn zwakke plek is om de tijd te vergeten. Hij vindt de kritiek van Peter redelijk. 't Is trouwens niet de eerste keer dat iemand iets van zijn 'te laat komen' zegt! Arjen kan iets beginnen met de reactie van Peter op zijn 'te laat komen'. Ja, hij gaat ervoor en wil de volgende keer echt op tijd zijn.

Alleen winnaars

Het voorbeeld hierboven is wel duidelijk. In de derde reactie, tussen Peter en Arjen, gaat niets kapot; ze houden contact. Ze zijn eerlijk. Ze krijgen allebei de ruimte om te zeggen wat er te zeggen valt. Arjen laat zien dat hij naar zichzelf en naar zijn gedrag wil kijken en ook bereid is om te veranderen. En Peter heeft de juiste toon gevonden om te zeggen wat hij te zeggen heeft. Het blijkt maar weer dat de toon ook hier de muziek maakt. Naar twee kanten toe is er zo winst geboekt. Arjen blijft in de groep meewerken en de andere groepsleden zijn hun irritatie kwijt. Als de belofte van Arjen ook de volgende keer blijkt omgezet in daden en hij echt op tijd komt, oogst hij zeker waardering van zijn groepsgenoten.

Omgaan met kritiek blijft spannend. Want op een goede manier kritiek ontvangen is niet makkelijk, maar kritiek geven op de juiste manier valt ook niet mee! Dat blijkt wel uit het effect op Anja's uitbarsting; de tweede reactie.

Tips bij het geven van kritiek

We hebben allemaal wel eens moeite met het gedrag van een ander. De ene eer kun je dat beter verdragen dan de andere keer. Maar wanneer iemand steeds te laat is of afspraken vergeet of jou niet serieus neemt, of..., dan is het goed dat te zeggen en je boosheid daarover niet op te kroppen. Daarbij kun je iets hebben aan de volgende tips:

• Kies een geschikt moment. In het algemeen geldt: hoe eerder hoe beter. Probeer duidelijk en concreet te zijn. "Ik snap niet dat je me gisteren hebt vergeten te bellen, ik heb op je zitten wachten."
• Richt je op een punt. Dus geen oude koeien uit de sloot halen.
• Gebruik zinnen met 'ik' en 'mij'. Dan neem je zelf de verantwoordelijkheid voor wat je zegt. Zoals in het volgende voorbeeld: "Ik voel me kwaad worden als je niet reageert op wat ik zeg."
• Probeer niet alleen te zeggen wat je niet fijn vindt, maar vertel ook wat je wel op prijs stelt. Net als Peter deed: "Ik vind het fijn als je de volgende keer op tijd komt."
• Let erop of de ander begrijpt wat je zegt en geef ruimte aan die ander om uit te leggen waarom iets gegaan is zoals het is gegaan.
• Je kunt ook zeggen dat je het moeilijk vindt om kritiek te geven. Je wilt de ander niet bezeren, maar juist de verhouding open houden om samen te zoeken naar veranderingen en mogelijkheden.
•  

Tips bij het ontvangen van kritiek

Kritiek krijgen vinden we eigenlijk allemaal moeilijk. De een voelt zich schuldig of boos, de ander wordt bang van kritische opmerkingen. Kritiek kan ervaren worden als een aanval. Met als gevolg een tegenaanval?

Als je van jezelf denkt dat je alles goed moet doen en geen fouten mag maken, dan kan kritiek je helemaal in de war brengen. De opmerkingen bevestigen dan het beeld dat je van jezelf hebt: 'Zie je wel, ik ben niets waard' of 'Ik red het nooit'. Heel belangrijk is het om bij kritiek te bedenken dat het niet gaat om jou als persoon maar om een gedeelte van je gedrag. En vergeet ook niet dat de ander zich kan vergissen. Als iemand op een open manier kritiek uit, mag een ander daar ook open en eerlijk op reageren.

Tips bij het ontvangen van kritiek:

• Luister goed naar wat de ander zegt.
• Laat merken dat de kritiek overkomt.
• Vraag om uitleg of een voorbeeld als iets niet duidelijk is.
• Geef je eigen mening: zeg waar je het wel en niet mee eens bent.
• Bekijk samen of er veranderingen mogelijk zijn.

Samen verder

Omgaan met kritiek moeten we leren, aldus een jongere. "Omdat we in een wereld leven waar mensen verschillende meningen hebben. Maar het blijft wel belangrijk te letten op hoe je kritiek geeft en hoe je het ontvangt."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen