The Passion
Weer wat nieuws...
'Niet te filmen!' Dat is zo'n populaire uitspraak om iets aan te duiden dat uniek, eigenaardig, apart, vreemd, mooi of in elk geval bijzonder is. Nou, als er iets niet te filmen is, dan is dat wel het verzoenend lijden en sterven van Jezus Christus. Zijn bittere en smadelijke kruisdood, en alles wat daaraan vooraf ging, is uniek, heilig, ondoorgrondelijk, onherhaalbaar. Niet te peilen, en al helemaal niet te filmen.
Toch zijn er telkens weer mensen die het proberen. In 1973 verscheen in Amerika 'Jesus Christ Superstar', in 1988 'The last temptation of Christ'. Dat waren zeer omstreden films die door de meeste christenen al snel scherp werden veroordeeld. Gisteren ging in Nederland een nieuwe speelfilm in première: 'The Passion of the Christ'. Het is een film van de Amerikaanse acteur en regisseur Mel Gibson, die eind februari al uitkwam in de VS.
Ditmaal zijn de reacties uit christelijke kampementen heel anders. Dat komt misschien doordat Gibson zich aanmerkelijk meer heeft laten leiden door Bijbelse gegevens dan zijn voorgangers. Het zal er ook mee te maken hebben dat de intentie iets positiever is. Gibson wil met zijn film geen karikatuur maken, niet lasteren, niet spotten, niet onteren. Dat op zich is te waarderen.
Toch is het vreemd dat veel christenen en christelijke organisaties de film met gejuich ontvangen en er een geschikt middel in zien voor evangelisatie. Nee, dan heb ik het niet over de Paus. Dat het Vaticaan het allemaal prachtig vindt, mag geen wonder heten. De Roomse kerk heeft immers een lange traditie van beelden en emoties, van bloeddoorlopen schilderijen en bijbehorende sentimenten, van 'vrome' mystiek rond de kruispaal.
Beeldenstorm
Maar wat is er aan de hand met de protestanten? Waar is de mentaliteit van 1566, toen duizenden Hollanders in de zogenaamde beeldenstorm alles te lijf gingen wat in kerken op een voetstuk stond? Nee hoor, dit is geen pleidooi om het witte doek met messen te lijf te gaan of filmbanden kapot te rukken. Maar het strekt wel tot nadenken dat velen vandaag in het andere uiterste vallen en, al dan niet in gemeenteverband, in de bios zitten te kijken.
Wat daar dan op tegen is? Alles! De Catechismus verzet zich in Zondag 35 niet alleen tegen het verbeelden van God, maar ook van mensen "om die te dienen of God daardoor te eren". Persoonlijk gruw ik - los daarvan - van de gedachte dat van Christus' Borgstelling een kassucces wordt gemaakt. Of dat er spijkers als Middeleeuwse reliquiën over de toonbank vliegen. Om nog maar niet te spreken van de t-shirts met opdruk van Christus' gedoornenkroonde hoofd.
Waar is de eerbied voor het heilige? Waar het lied van Johann Crüger uit 1640: "Leer mij, o Heer', Uw lijden recht betrachten"? Waar het woord van Christus Zelf uit Lukas 23 (vers 28): Weent niet over Mij, maar weent over uw uzelven, en over uw kinderen? Waar de soberheid waarmee de evangeliën het lijden behandelen?
In plaats daarvan ligt er nu een "orgie van geweld", zoals diverse niet-christelijke commentatoren al hebben opgemerkt. Wat een misvatting dat juist dit ons inzicht zou geven in de diepte van Zijn lijden. Hoeveel bloed er ook van hoofdrolspeler James Caviezel afdruipt, zou daarmee iets zijn gepeild van Christus zielelijden? Nogmaals: dat is niet te peilen, en al helemaal niet te filmen.
Woord en Geest
Het is ook een misvatting dat de deernis die James Caviezel voor Jezus Christus wekt, de kijker thuis of in de bioscoop ontvankelijker zou maken voor het evangelie. Dat is wel de gedachte achter de positieve houding die diverse christelijke media (NCRV, EO, Nederlands Dagblad, CV-Koers) tegenover de film hebben aangenomen. Opvallend is overigens, dat de roomse KRO die positieve houding niet deelt, uit vrees dat de beeldvorming de Bijbel gaat beconcurreren.
Het mensenhart wordt echter niet verbroken door speelfilmbloed, acteertalent of knappe regie. Daarvoor is het van nature te hard, te doods en te vijandig. Slechts één ding kan het breken: het échte bloed van Christus, eenmaal gestort en toegepast door de Heilige Geest. Dat doet Hij door het Woord. Schrift en belijdenis zijn daar heel helder over. Wat nodig is, zijn Woord en Geest. Het werk van evangelisten die zich daaraan willen houden, steekt vaak onooglijk af tegen de massale effecten van films als The Passion. Daarom is het goed te bedenken dat Gods Koninkrijk niet een zaak is van aardse (media)macht en werelds (reclame)geweld. Niet door kracht, noch door geweld, maar door Mijn Geest zal het geschieden, leerde Zacharia al.
Laten we beseffen dat juist het onooglijke ooit uit zal blinken. En laten we in deze lijdensweken bidden, voor predikanten, voor evangelisten, voor onszelf: Veni Creator Spiritus; kom Schepper Geest.
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van vrijdag 2 april 2004
Daniel | 32 Pagina's