Geldgierigheid

Meer dan ooit lijkt de apostel Jakobus in onze dagen gelijk te krijgen: geldgierigheid is de wortel van alle kwaad. Geen krant wordt geschreven zonder dat daarin wel ergens melding wordt gemaakt van graaigedrag en zakkenvullen. Gemene boekhoudschandalen in het bedrijfsleven, illegale prijsafspraken bij ondernemers, fraude in zorg en in onderwijs, corruptie bij de overheid, belastingontduiking, uitkeringsfraude, oplichting van de verzekering... Je vraagt je af wie er eigenlijk niet aan meedoet.

Dat leidt, zoals je vaak ziet in onze vrijgevochten en geseculariseerde maatschappij, tot een omkering van waarden. Wat slecht is, wordt goed (of op z'n minst slim) genoemd, en wat goed is, gaat slecht (of op z'n minst dom) heten. Je moet opkomen voor jezelf, is de teneur, anders kom je er niet. Je lijkt zo langzamerhand wel een dief van je eigen portemonnee als je volledig clean blijft. Een beetje graaien, zonder anderen grof te benadelen, lijkt best oké. Zo'n cultuur moet vroeg of laat wel vastlopen. Ruim twee weken geleden was het de leider van de Socialistische Partij, Marijnissen, die de kat de bel aanbond. Op zijn initiatief debatteert de Tweede Kamer komende week met premier Balkenende over "het verval van de publieke moraal." De grote vragen zullen dan zijn: Hoe stoppen we het grote graaien? Hoe zorgen we ervoor dat mensen weer integer met geld omgaan? Hoe komen we af van het onderliggende egoïsme?

Grote jongens

Marijnissen heeft wel enig recht van spreken, al was het alleen maar omdat hij maandelijks de helft van zijn salaris terugstort in de partijkas van de SP. Dat spreekt aan, temidden van onze graaicultuur. Ook in de politiek waarschuwt Marijnissen al lange tijd tegen ontwikkelingen, die volgens hem de zelfverrijking in de hand werken. Probleem is alleen dat hij de oorzaak van het verval eenzijdig bij de machtigen legt. Het zijn bij de SP altijd de grote jongens uit bedrijfsleven en politiek die het hebben gedaan. De rest, dat zijn de slachtoffers.

Zo betoogt Marijnissen dat de politiek het de laatste twintig jaar helemaal verkeerd heeft gedaan. Er is op allerlei terreinen een ieder-voor-zich-mentaliteit ingevoerd. Netjes gecontroleerde overheidsdiensten zijn pardoes de vrije markt op geduwd waar ze zo hoog mogelijke winsten moeten halen. Scholen en zorginstellingen zijn uitgebreid tot grote kolossen waar leerlingen en patiënten anonieme nummertjes zijn geworden. Schaalvergroting, heet dat met een mooi Haags woord.

Dat Marijnissen daarmee deels gelijk, maar ook voor een deel ongelijk heeft, valt aan te tonen met een voorbeeld van een reformatorische school. Op de Driestar in Gouda hebben ze tegenwoordig kluisjes. Even terugspoelen: Kluisjes! Omdat je waardevolle spullen ergens anders kennelijk niet meer kunt achterlaten! Natuurlijk, dat heeft er zeker mee te maken dat het zo'n grote school is geworden, met minder sociale controle. Maar meneer Marijnissen, een stelende leerling is toch niet alleen maar slachtoffer? Hij is dader!

Secularisatie

Moraal van het verhaal: wie de geldgierigheid te lijf wil gaan, moet niet alleen naar de overheid of naar de toppers in het bedrijfsleven kijken. Natuurlijk hebben die een geweldige verantwoordelijkheid en valt er ook daar veel te verbeteren. Maar het kwaad begint nooit bij systemen of organisaties. Het begint altijd bij individuele mensen. Die verschuilen zich graag achter allerlei wetjes, regeltjes, mogelijkheden en onmogelijkheden, maar blijven uiteindelijk zelf verantwoordelijk.

Het beleid van de politiek heeft in de loop der tijd voor meer schuilplaatsen en dekmantels gezorgd, dat is waar. Sterker: de politiek is zelfs actief gaan bijdragen aan het verleiden van burgers, bijvoorbeeld door ingewikkelde belastingwetgeving met allerlei aftrekpostjes en ontheffingen. Maar dat is allemaal nog onvoldoende om het verval van de moraal te verklaren. Wat zonneklaar meespeelt, zijn secularisatie en ontkerkelijking.

Veel mensen willen dat niet zien, maar toch is het zo. Het was een waar en wijs woord dat de patriottische Grondwetschrijver baron Schimmelpenninck aan het begin van de negentiende eeuw sprak: "Zonder ontzag voor een Allerhoogste gaat de maatschappij ten onder". Wie denkt dat hij ongestraft wegkomt als hij voor diefstal niet gepakt wordt, moet wel heel edel zijn om het een leven lang te laten. En dat is de mens van nature niet.

Als christenen zouden wij de eersten moeten zijn om niet meer mee te doen. Ons is immers in Gods Woord geopenbaard, hoe nauw de Heere het neemt? Lees wat Hij vindt van bedrieglijke weegschaaltjes, aangepaste maatbekertjes en vervalste gewichten (Spreuken 11: 1 en 20: 23, Hosea 12: 8, Amos 8: 4 en 5 en Micha 6: 11). Zou deze God het door de vingers zien als wij onze naaste, onze overheid of onze verzekering 'maar een klein beetje' tillen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen