"Bijna onmogelijk om contacten te maken

Jaap, een 16-jarige jongen met autisme, heeft afgesproken om met Tom een middagje te gaan fietsen. Sinds kort doen ze geregeld iets leuks met z'n tweeën. Jaap heeft van tevoren al een fietstocht uitgezocht en die goed in zijn hoofd geprent. Volgens de beschrijving is de tocht in twee uur te rijden. Precies op de afgesproken tijd, drie uur 's middags, ioopt Jaap bij Tom binnen om hem op te halen. Tom is juist aan het bellen en Jaap wacht een beetje ongeduldig tot Tom klaar is. Na een tijdje gebaart Tom naar Jaap en zegt: " Wil je vast mijn fiets buiten zetten? Ik kom er zo aan". Even later komt Tom naar buiten. Jaap kijkt op zijn horloge en ziet dat het al twaalf minuten over drie is. "Sorry dat het even duurde", zegt Tom. Hij ziet dat Jaap het vervelend vindt dat het later geworden is en hij zegt: "Dan komen we toch gewoon ook wat later terug?" Maar Jaap zegt dat hij dit geen goed idee vindt, want hij had tegen zijn moeder gezegd dat hij om vijf uur terug zou zijn.

De jongens vertrekken en Jaap houdt goed in de gaten wanneer ze af moeten slaan. Hij hoeft maar heel af en toe op de beschrijving te kijken. Ze hebben flinke tegenwind het eerste stuk en na ruim een uur gaat Jaap wat harder rijden. Ais Tom voorzichtig vraagt of het niet wat langzamer kan, antwoord Jaap: "Dan zijn we niet om vijf uur terug". Hij gaat steeds sneller rijden en na een tijdje zegt Tom: "Ik moet even uitpuffen hoor!" en hij stapt van zijn fiets. Als Jaap protesteert, zegt Tom: "Dan fiets je maar in je eentje verder!" Tot zijn verbazing ziet Tom, dat Jaap dit inderdaad doet. Dat had hij niet verwacht! Snel stapt hij weer op en hij fietst Jaap achterna. Nadat hij nogmaals uitgelegd heeft, dat het voor hem echt te snel gaat, doet Jaap het iets kalmer aan. Echt gezellig wordt het niet meer, het tempo ligt nog steeds te hoog om ondertussen te kunnen praten. Om twee minuten voor vijf komen ze aan bij het huis van Jaap. Tom gaat nog even mee om wat te drinken en fietst daarna door naar huis. Hij houdt een vervelend gevoel over na deze middag. Had het nu niet anders gekund?

Antenne

ledereen kan Jaap en Tom tegenkomen. Misschien herken je jezelf wel in één van hen. In iedere kerkelijke gemeente zijn jongeren met autisme. De één lijkt op Jaap, bij de ander komt het autisme anders naar voren. Voor alle jongeren met autisme geldt, dat contacten met anderen niet vanzelf gaan. Maar ook deze jongeren horen erbij in de kerk, op JeV, waar dan ook. Een eerste kennismaking met een jongere met autisme zal meestal niet ongewoon zijn. Autisme is een onzichtbare handicap: aan iemands uiterlijk is meestal niet te zien dat hij of zij autistisch is.

Wat autisme is, is niet in één zin te zeggen, ledereen die te maken heeft met (iemand met) autisme, zal andere accenten leggen, omdat autisme bij geen twee mensen hetzelfde is. Toch zijn er drie gebieden aan te geven, waar iemand met autisme moeite mee heeft.

Het omgaan met andere mensen is een eerste probleem. Jongeren met autisme vinden het moeilijk om contacten met anderen te maken. Het is geen onwil, maar vaak weten ze niet hoe ze het aan moeten pakken. Ze missen de antenne die de meeste mensen we! hebben, om aan te voelen wat een goede reactie is of een goede start van een gesprek.

Veel jongeren met autisme praten graag en veel over hun hobby. Of anderen dat ook (nog) interessant vinden, vragen ze zich niet af. Zo houdt Jaap er in het voorbeeld geen rekening mee dat hij voor Tom te hard fietst.

Communiceren met andere mensen is een tweede moeilijkheid. Veel jongeren met autisme nemen alles letterlijk. Grapjes en een 'stille hint' werken dan ook vaak averechts. De antenne om hierop goed te reageren, ontbreekt. Jaap neemt de opmerking van Tom 'dan ga je maar in je eentje' serieus op.

Het soepel zijn in denken en doen is tenslotte een derde struikelblok. Jongeren met autisme hebben veel structuur en vaste afspraken nodig. Het is voor hen belangrijk dat ook anderen zich aan de afspraken houden. Bij Jaap blijkt duidelijk uit zijn gedrag dat hij niet soepel om kan gaan met de vertraging die ze oplopen door Toms telefoongesprek en de pauze tussendoor.

"Op je tenen lopen"

De moeder van Leendert (14) onderstreept de moeite in het contact. "Jongeren met autisme horen er ook bij; maar het is voor hen zelf bijna onmogelijk om in onze wereld contacten te maken. Wat voor ons vanzelf gaat, is voor hen zeker niet vanzelfsprekend."

Daarom is het zo belangrijk dat er jongeren zijn die ervoor kiezen om contacten te leggen met jongeren met autisme. "Leendert heeft er namelijk wel behoefte aan." Veel ouders van jongeren met autisme geven aan dat het weliswaar zo lijkt dat hun zoon of dochter geen behoefte heeft aan contacten, dat hij of zij het liefst alleen is.

Toch merken ouders aan hun zoon of dochter dat hij of zij contacten met anderen ook nodig heeft. Op de vraag waar zij dat aan merkt, antwoordt de moeder van Leendert: "Hij is we! een solo-ganger, maar hij zoekt ook mensen op. Hij heeft één vriend, zegt hij zelf, en dat is Marco. Wij vragen ons wel af wat hij dan onder vriendschap verstaat. Wij zien veel eenrichtingsverkeer. Er komt bijvoorbeeld heel weinig initiatief vanuit Leendert zelf. Als ik voorstel dat Leendert z'n nieuwste wagon van z'n modeltrein aan Marco laat zien, zegt hij: 'Marco heeft toch zelf ogen in z'n hoofd? Laat 'm zelf gaan kijken.' Marco heeft gelukkig geleerd dat dat bij Leendert hoort en gaat inderdaad zelf kijken. Je loopt echter wel het gevaar dat je Leenderts botte reactie opvat als 'hij moet me niet', terwijl Leendert niet anders kan. Dat maakt het contact heel anders dan een normale vriendschap. Het is belangrijk dat je de jongere met autisme de vrijheid geeft om even geen behoefte aan jou te hebben. Sociale contacten betekent voor jongeren met autisme: op je tenen lopen."

De moeder van Leendert vertelt dat het heel belangrijk is dat anderen weten wat er met Leendert aan de hand is. Jongeren en bijvoorbeeld leidinggevenden kunnen hem dan beter begrijpen. Voorwaarde daarvoor is natuurlijk wel dat ouders bereid moeten zijn met hen in gesprek te gaan over het autisme van hun kind. "Je wilt als ouders toch het goede voor je kind?" Daarom doet de moeder van Leendert mee in het project 'Gelijk en toch anders', dat erop gericht is jongeren te stimuleren contacten te leggen met jongeren met autisme in de kerkelijke gemeente. In het kader (zie hieronder) staat meer informatie over dit project.

Uitdaging

Marijn en Arnoud, Annelies en Laura, Geerten en Johan zijn de uitdaging aangegaan om met elkaar regelmatig iets te ondernemen. Soms in koppels van twee, soms met meer vrienden. Kanoën, een avond Risk-en, een middag winkelen, samen naar de studentenkring; keus genoeg!

In welke gemeente zijn er geen jongeren met autisme? Waar kom je Jaap en Leendert niet tegen? Neem de uitdaging aan en zorg dat ook in jullie gemeente iedereen het gevoel heeft dat hij of zij erbij hoort!

De namen van de genoemde jongeren zijn niet hun echte namen.

Om contacten met jongeren met autisme te stimuleren zijn de Jeugdbond en Helpende Handen een project gestart: 'Gelijk en toch anders; omgaan met normaalbegaafde jongeren met autisme in de kerkelijke gemeente'. Daarin zijn jongeren actief, die contacten hebben of gaan leggen met jongeren met autisme. Ouders van jongeren met autisme zijn hierbij betrokken om vanuit hun ervaringen tips en adviezen te geven. Ook doen er leidinggevenden van JeV's mee, om bouwstenen aan te dragen zodat dit project een plaats kan krijgen in alle kerkelijke gemeenten.

De projectmedewerkers stimuleren en ondersteunen al deze vrijwilligers. Jongeren kunnen bij hen aankloppen met hun vragen. In duo's of met meer jongeren, zijn jongeren met en zonder autisme actief in het sociale leven.

In het najaar van 2004 zal aan dit project aandacht besteed worden op de instructieavonden voor leidinggevenden in het jeugdwerk. Hoe herken je jongeren met autisme in jullie gemeente, op jullie vereniging? Hoe ga je om met jongeren met autisme? Aan deze en andere vragen zal aandacht worden besteed. Kom als leidinggevende naar één van die iristructieavonden. Ook in jullie gemeente zijn jongeren met autisme die erbij (willen) horen! 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen