Idolen in de politiek

Arm Californië. Deze grote Amerikaanse staat - nota bene de vijfde economie ter wereld - heeft zich Arnold Schwarzenegger tot gouverneur verkozen. Schwarzenegger, steenrijk lid van de Republikeinse Partij, staat niet bekend om zijn enorme politieke ervaring, zijn leidinggevende capaciteiten of zijn gedegen maatschappijvisie. Integendeel, hij was niet eerder politiek actief, hield zich tijdens zijn uitbundige verkiezingscampagne muisstil over politieke ideeën, gaf géén persconferenties en ging géén debatten aan met opponenten.

Toch is Schwarzenegger over de gehele wereld bekend. Als bodybuilder. Elke dag duwt en trekt hij aan superzware gewichten, slikt er de nodige middeltjes bij, en daarvan heeft hij een imposante borstkas gekregen. Met die spiermassa stond hij in de loop der tijd niet alleen voor zijn badkamerspiegel, maar poseerde hij ook voor tal van 'glossy bladen'. Velen zouden er maar wat graag zo uitzien als hij. Beresterk!

Schwarzenegger is ook bekend omdat hij, hoewel de vijftig al gepasseerd, zijn hele leven heeft gespeeld. In speelfilms welteverstaan. En dan vooral de ruigere. Want een kleerkast als hij speelt doorgaans natuurlijk niet de brave burger, maar de bad guy, de kerel die met zijn gun of met zijn vuisten hele heirlegers de baas kan. Naar verluidt 'doodde' hij in één film maar liefst driehonderd mensen. In een andere film kon hij zelfs de satan aan. Toe maar!

Schwarzenegger staat tenslotte ook bekend om zijn onbeschaamde interesse voor vrouwelijk schoon. Het aantal getuigenissen over zijn handtastelijkheden is enorm. Kennelijk is er bij hem in opvoeding en groei naar de volwassenheid iets fundamenteel misgegaan, waardoor hij zich totaal niet weet te beheersen. Het rechtvaardigt bij al het voorgaande de conclusie dat Californiës koning een kind is. Spieren en spelen staan centraal in zijn leven, zelfbeheersing is er niet bij.

Arm Californië...

Idolen in opkomst

Nee, dan zijn wij in Nederland beter af met professor Balkenende, smal in de schouders, maar met een hoofd vol ideeën en ideologie. Toch is het de vraag hoe ver wij hier nog zijn verwijderd van Californische toestanden. Onlangs verscheen in Amsterdam bij uitgever Anthos een studie van socioloog Dick Pels. Die beweert in alle ernst dat ook in politiek Den Haag de idolen nog een grote toekomst staat te wachten. En daarmee doelt hij niet op mensen als Balkenende...

Pels' boek gaat eigenlijk over Pim Fortuyn. Natuurlijk had die, voordat hij de politiek in ging, al heel wat meer geschreven dan Schwarzenegger. Maar ook bij Fortuyn ging het meer over uitstraling dan over inhoud. Fortuyn was bekend van tv en maakte indruk met zijn charismatische leiderschapskwaliteiten. Zo slaagde hij erin bij velen de indruk te wekken dat je aan hem het land wel kon toevertrouwen. Volgens Pels symboliseerde hij de sterke persoonlijkheid, bij wie je kunt schuilen.

Dat klinkt haast religieus en dat is het ook. Hoeveel steun genoot Fortuyn niet in arme stadswijken, ondanks dat hij de huursubsidie wilde afschaffen en de WAO flink wilde aanpakken? Het ging zijn 'achterban' echter niet om die ideeën, die henzelf zwaar zouden treffen. Het ging hen alleen nog maar om de persoon van Fortuyn. En. zo zullen er in de toekomst nieuwe idolen opstaan, aldus socioloog Pels. In de televisiedemocratie hebben partijen en programma's afgedaan en draait alles om personen.

Grof en barbaars

Dat is op zich niets nieuws. In andere kringen of sectoren dan de politiek is het al veel langer gaande. Neem de muziek. Vanouds, in de klassieke muziek, stonden zaken als melodie en harmonie centraal. Maar via Amerikaanse (!) vernieuwingen als ragtime en jazz zijn we terecht gekomen bij het soort 'muziek' dat grotendeels door machines wordt geproduceerd en bovendien veel herhalingen bevat. Centraal staat nu de zanger in plaats van de muziek.

Volgens de conservatieve Britse filosoof Roger Scruton is die zanger een soort totem geworden. "Hij speelt de hoofdrol in de videoclip en bindt een grote schare bewonderaars. (...) Je kunt deze ontwikkeling alleen begrijpen als je het ziet als een quasi-religieus fenomeen. De fans geven via de cult van de zanger uiting aan hun onbestemde gevoelens." Volgens Scruton is dat onderdeel van iets veel breders, namelijk een "radicale verschuiving van het menselijke en welsprekende naar het grove en barbaarse".

Terug naar de politiek, naar mensen als Fortuyn en Schwarzenegger. Vertrouwt de moderne heiden zijn bestaan toe aan idolen met een grote mond of met imposante spierballen? Mij lijken zulke leiders geen figuren om bij te schuilen, maar om voor te schuilen. Bij Wie? Dat moge duidelijk zijn!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen