Omgaan met ouders

Misschien is de geschetste situatie voor jou herkenbaar. Misschien juist helemaal niet. Het maakt in ieder geval duidelijk dat goed omgaan met je ouders niet altijd gemakkelijk is. In dit artikel wil ik ingaan op een aantal aspecten, die te maken hebben met het onderwerp 'omgaan met je ouders'. Mogelijk draagt het bij aan een stukje bezinning en biedt het wat richtlijnen om de communicatie met je ouders, zo nodig, te verbeteren. Aan het omgaan met je ouders zitten veel kanten waarop ik binnen het bestek van dit artikel niet allemaal kan ingaan. Er zullen dus ook vragen blijven liggen. Daarbij komt dat zowel ouders als hun kinderen verschillend zijn. Zo hebben we te maken met verschillende achtergronden, verschillende ervaringen, verschillende karakters, verschillende leeftijden, enzovoorts. Algemene richtlijnen voor de omgang met je ouders zijn daarom moeilijk te geven; iedere situatie is uniek. Bovendien wordt de omgang met je ouders, en die van je ouders met jou, vaak bepaald door de stemming van dat moment. Als je bijvoorbeeld vermoeid bent, reageer je soms eerder geprikkeld dan wanneer je uitgerust bent. Verder is het belangrijk je te realiseren dat communicatie altijd tweerichtingsverkeer is. Dat houdt in, dat jouw omgang met je ouders mede afhankelijk is van de wijze waarop je ouders met jou omgaan. Het omgekeerde is natuurlijk ook waar: de wijze waarop jouw ouders met jou omgaan, is mede afhankelijk van de wijze waarop jij met hen omgaat. Het is goed om je dat te realiseren.

Dat neemt echter niet weg dat ik met dit artikel vooral jou een spiegel voor wil houden. Hoe behoor jij met je ouders om te gaan? De vraag die je dan direct daarna ook moet beantwoorden is: hoe ga ik in de dagelijkse praktijk met mijn ouders om? Wijkt dat veel af van hoe het eigenlijk zou moeten?

Vrijheid

AIs je jong bent, laat je je nog sterk door je ouders beïnvloeden. Je doet en gelooft wat ze zeggen. Van kritiek op je ouders is vaak nog geen sprake. Grote meningsverschillen, ruzies of conflicten doen zich meestal niet voor. Bij het ouder worden, met name in de puberteitsperiode (gemiddeld vanaf 12 jaar), gaat dat veranderen. Er begint dan een losmakingproces van degenen met wie je tot dan toe een hechte band had en dat zijn meestal je ouders. Niet dat je dan minder van ze gaat houden, maar je wilt je eigen mening gaan vormen en je eigen keuzes gaan maken. Soms ga je je daarbij afzetten tegen je ouders, omdat je vindt dat ze zich nog teveel met je bemoeien en je onvoldoende vrijheid geven.

Op zich is dat een heel begrijpelijke reactie. Je bent immers op weg naar de zelfstandigheid, naar de volwassenheid en dat betekent dat je straks op eigen benen moet kunnen staan. Het gevaar bestaat echter dat je in je drang naar vrijheid en zelfstandigheid soms teveel doorslaat. Dan deugt er van je ouders ineens niet veel meer. Je vindt ze maar ouderwets en bekrompen en laat hen dat ook duidelijk weten en dat niet altijd op een even tactvolle manier. Je begint bijvoorbeeld ineens fel uit te vallen, verwijten te maken, te schelden of kwaad weg te lopen. Je herkent dit gedrag bij Annelies in het praktijkvoorbeeld en misschien ook wel bij jezelf. Door op deze manier te reageren is de kans op (heftige) conflicten met je ouders niet ondenkbaar.

Overigens is het goed om te beseffen dat deze periode niet alleen voor jou maar ook voor je ouders moeilijk kan zijn. Juist omdat ze veel van je houden - daar mag je niet aan twijfelen! - vinden ze het vaak moeilijk om je los te laten en jou je eigen gang te laten gaan. Ze zijn, heel begrijpelijk, soms geneigd je nog teveel als kind te behandelen. Ze hebben er moeite mee om te accepteren dat jij andere smaken, voorkeuren en opvattingen ontwikkelt dan die van henzelf. Dat kan betrekking hebben op kleding, muziekvoorkeur, hobby's of andere zaken.

Ondanks dat alles zal het streven van jou en je ouders erop gericht moeten zijn de onderlinge communicatie zo goed mogelijk te laten verlopen. Ik schrijf met nadruk van 'jou en je ouders'. Wat mij in gesprekken met jongeren weleens opvalt, is dat ze de oorzaak van hun relatie- en communicatieproblemen soms al snel en eenzijdig bij hun ouders leggen. Natuurlijk beweer ik niet dat je ouders het altijd goed doen. Ook zij hebben gebreken en zullen ongetwijfeld fouten maken. Toch kan het geen kwaad om bij jezelf te beginnen en niet direct met de beschuldigende vinger naar je ouders te wijzen. Vraag jezelf eens af of je misschien andere woorden had moeten kiezen, een andere toon had moeten aanslaan, misschien minder fel en emotioneel had moeten reageren. En als dat zo is, durf dat dan ook eerlijk toe te geven, ook tegenover je ouders. Dat lijkt misschien zwak, maar het is juist een teken van durf en moed. Het lijkt een verlies maar je wint er juist veel mee. Openheid en eerlijkheid zijn de belangrijkste basisvoorwaarden voor een goede omgang met je ouders.

Concreet

Daarbij is het goed om je te realiseren dat jij je ouders van God hebt ontvangen. Hij heeft ze over jou aangesteld en met gezag (zeggenschap) bekleed. Niet omdat ze beter, ouder of wijzer zijn, maar omdat God hen die taak als ouders heeft gegeven. Je ouders regeren over jou namens God. Ze zijn dienaren van God. Heb je zo wel eens naar je ouders gekeken? Dat heeft namelijk ook belangrijke gevolgen voor de wijze waarop jij met hen moet omgaan. De Bijbel geeft je daarvoor heel concrete aanwijzingen.

Zo wordt in het vijfde gebod gesproken over het eren van je ouders. Dat houdt nogal wat in. Eren betekent op de eerste plaats hoogachten zoals koning Salomo deed, toen zijn moeder Batnséba bij hem kwam. Hij boog voor haar en liet haar zitten aan zijn rechterhand (1 Koningen 2: 19). 'Hoogachten' staat tegenover 'verachten'. Je bent een zot mens als je je moeder veracht, schrijft Salomo in het boek der Spreuken (Spreuken 15: 20). Je ouders eren betekent ook dat je hen hebt te respecteren, ook al weet je dat het geen volmaakte mensen zijn. Maar 'eren' betekent ook 'waarderen'. Waarderen voor wat ze voor je hebben betekend en nog dagelijks voor je betekenen. Menselijkerwijs gesproken, heb je je leven aan hen te danken. Daarom mag je ze ook best eens een blijk van waardering geven. Dat hoeft geen duur cadeau te zijn, maar een compliment op zijn tijd is soms al voldoende. Jij vindt het toch ook fijn om voor je werk gewaardeerd te worden?

Ongehoorzaam

Je ouders eren betekent ook dat je hen moet gehoorzamen, hoe moeilijk je dat soms ook vindt. Want laten we eerlijk zijn: gehoorzamen ligt ons niet zo. We doen liever wat we zelf willen en wat wij denken dat het beste is. Buigen onder het gezag zit niet in onze aard, liever gezegd, niet in ons hart. Sinds de zondeval in het paradijs zijn we ongehoorzame kinderen geworden. Je merkt dat al bij kleine kinderen en je zult het als je eerlijk bent ook bij jezelf waarnemen. Toch blijft de Heere, ondanks dat, gehoorzaamheid van je eisen. Dat kan en mag Hij doen, omdat Hij ons zo geschapen heeft dat we Hem volmaakt konden gehoorzamen. Het is onze eigen schuld dat we het nu niet meer kunnen. Vraag of de Heere je die schuld ook persoonlijk wil laten zien. Dan zal Hij je ook leren wat gehoorzaamheid is. Dat kan Hij omdat Zijn Zoon, Jezus Christus, volkomen gehoorzaam is geweest aan Zijn Vader en dat tot in de dood.

Je ouders hebben van God de bevoegdheid gekregen om gehoorzaamheid van je te eisen. Toch kan dat wellicht vragen bij je oproepen. Moet ik hen bijvoorbeeld ook gehoorzaam zijn als ze onredelijke eisen aan mij stellen?

Dat hangt er van af wat je onredelijk noemt. Een onredelijke eis kan namelijk een onmogelijke eis zijn. Dan wordt er iets aan je gevraagd wat buiten je mogelijkheden ligt en waaraan je om die reden niet kan voldoen ook al zou je dat willen. Gehoorzaam zijn is dan per definitie onmogelijk.

Verplichting

Het kan echter ook zo zijn, dat je ouders een in hun ogen redelijke eis stellen, terwijl jij die eis onredelijk vindt. Hoe moet je daar dan mee omgaan? Als ik jou was, zou ik in ieder gevai niet direct kwaad worden, gaan schelden of je ouders allerlei verwijten maken. Dat lost namelijk niets op en leidt alleen maar tot conflicten. Wat je ook niet moet doen, is de verplichting die je ouders je opleggen, naast je neerleggen en je er niets van aantrekken. Ook in dat geval is de kans op een conflict groot en bovendien - en dat is nog belangrijker - handel je daarmee in strijd met het vijfde gebod.

Wat ik je adviseer, is om met je ouders in gesprek te gaan. Neem daartoe zelf het initiatief. Doe dat dan wel op een rustig moment, namelijk als er de tijd voor is en jijzelf ook innerlijk rustig bent. Anders krijg je al snel hete hoofden en koude harten. Vraag eerst aan je ouders waarom ze tot een bepaalde maatregel hebben besloten. Je mag vragen naar hun argumenten. Leg hen vervolgens uit waarom je met de betreffende maatregel moeite hebt en wat jouw argumenten daarvoor zijn. Zo'n gesprek kan uiteindelijk tot drie uitkomsten leiden. De eerste is dat je overtuigd bent door de argumenten van je ouders en daarom belooft hen te gehoorzamen. Een tweede uitkomst kan zijn dat je ouders begrip hebben voor jouw argumenten en daarom hun eis bijstellen of intrekken. De derde uitkomst kan zijn dat er verschil van mening blijft tussen jouw opvattingen en die van je ouders. In dat geval zul je toch, hoe moeilijk je dat misschien ook vindt, je ouders gehoorzaam moeten zijn. Hier geldt dat je je ouders hebt te eren volgens Gods eis in het vijfde gebod.

Graag wil ik je in dit verband nog op een paar dingen wijzen. Wees ervan overtuigd, dat je ouders, ook als het gaat om de regels die ze stellen, jouw welzijn op het oog hebben. Daarbij gaat het zowel om je lichamelijk, je psychisch als je geestelijk welzijn. Dat laatste betekent, dat ze bijvoorbeeld willen voorkomen dat je in verzoeking komt van allerlei tot zonde verleidende machten. Het betekent ook dat ze graag willen, dat je met een gedoopt voorhoofd herkenbaar bent in deze wereld. Ze hebben bij de doop aan God beloofd om jou christelijk op te voeden. Die belofte moeten, en als het goed is willen, ze daarom ook nakomen. Jouw ongehoorzaamheid zou een belemmering voor je ouders kunnen zijn om aan die belofte gehoor te geven. Je legt daardoor de liefde van je ouders een hinderpaal in de weg. Dat zou je toch niet willen, hoop ik.

Geen boodschap

Wees ook voorzichtig om de regels en eisen die je ouders aan je stellen uit te spelen tegen die van andere ouders, ook al zijn ze misschien van dezelfde kerk. Bedenk dat je ouders aan wat andere ouders hun kinderen voorhouden uiteindelijk geen boodschap hoeven te hebben. Zij zijn voor hun doen en laten met betrekking tot jouw opvoeding verantwoording schuldig aan God en niet aan mensen, ook niet aan mensen van dezelfde kerk. Je ouders hebben zwakke kanten - die ken je vaak maar al te goed - en gebreken. Ook maken ze fouten, soms zelfs grote fouten, ook in de opvoeding en de omgang met jou. Hoe ga je daarmee om? Je kunt ze breed uitmeten en aan anderen doorvertellen. Je kunt ze hun fouten verwijten en ze bestormen met felle kritiek. Doe dat alles bij voorkeur niet. Het zijn en blijven je ouders, die God over je heeft aangesteld. Hoe je daar dan wel mee moet omgaan? In het antwoord op vraag 104 van de Catechismus staat dat je met de zwakheid en gebreken van je ouders geduld moet hebben, omdat het God belieft jou door hun hand te regeren. Hoe staat het met jouw geduld?

Bidden

Ik wil je tenslotte nog deze vraag stellen: ben je jaloers op je ouders? Niet vanwege het huis waarin ze wonen, de auto waarin ze rijden of alle spullen die ze mogen bezitten. Maar ben je jaloers op ze omdat je merkt dat ze de Heere vrezen?

Beschouw het als een voorrecht als je godvrezende ouders mag hebben. Misschien zijn je ouders nog onbekeerd. Bid dan voor hen en vraag of God ze wil bekeren. Vraag ook of de Heere hen helpen wil, ook bij het opvoeden en omgaan met jou. Maar vergeet ook jezelf daarbij niet. Vraag of Hij ook jou wil helpen bij het omgaan met je ouders. Vraag bovenal om een nieuw hart, want een nieuw hart is in beginsel een gehoorzaam hart.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen