Bezuinigingen

Nog even en het is weer Prinsjesdag. Op die dag spreekt de Koningin de troonrede uit en presenteert de regering de rijksbegroting voor het volgende jaar. In de dagen die volgen verdedigt premier Balkenende de keuzes van zijn kabinet tegenover de fractievoorzitters in de Tweede Kamer. Daarna zullen, tot aan het einde van het jaar, bijna iedere week ministers en staatssecretarissen naar de Kamer komen om hetzelfde te doen voor hun eigen deel van de begroting.

Wat er precies in de rijksbegroting voor 2004 staat, blijft hoogst geheim tot op Prinsjesdag. De media worden al wel vast geïnformeerd, maar dat gebeurt strikt vertrouwelijk. Pas op de derde dinsdag in september, om 13:00 uur om precies te zijn, mogen ze losbarsten. Vanaf dat moment zal het volk overladen worden met tv-journaals, radiodebatten en speciale begrotingsedities. Het grote discussiëren kan dan beginnen.

Ondanks al die geheimzinnigheid is al geruime tijd duidelijk wat dit jaar de hoofdlijn zal zijn: bezuinigingen, bezuinigingen en nog eens bezuinigingen. Het gaat slecht met de Nederlandse economie en dus moet de broekriem flink worden aangehaald. Dat was al duidelijk toen CDA, VVD en D66 dit voorjaar hun kabinet formeerden. Sindsdien zijn de economische vooruitzichten alleen maar verslechterd. Het grote politieke debat van de komende weken zal - opnieuw - gaan over de vraag of dat nu nuttig is, al dat bezuinigen. De grote econoom J.M. Keynes leerde al dat een overheid juist extra moet investeren als het even slechter gaat met de economie. Doet zij dat niet, dan knijpt ze de economie af. Dat leidt tot nog meer krimp, nog meer werklozen en nog weer nieuwe bezuinigingen. Economisch herstel raakt dan al snel uit zicht.

Averechts

Het zijn vooral de linkse partijen die zich tegenwoordig opwerpen als de volgelingen van Keynes. In het debat met mensen als premier Balkenende of minister Zalm (Financiën) betogen zij dat bezuinigingsdrift averechts werkt. In plaats van afknijpen en uitpersen zou het kabinet het economische vuurtje moeten aanwakkeren, met banenplannen, innovatiesubsidies, beter onderwijs, goed sociaal beleid. Hetzelfde vinden ook de vakbonden. De keerzijde van het Keynesiaanse verhaal is, dat het kabinet een groter tekort op de begroting moet accepteren. Daardoor loopt de staatsschuld, waarover het kabinet jaarlijks een vorstelijk bedrag aan rente betaalt, verder op. Dat vinden PvdA, GroenLinks, SP, FNV en CNV echter niet zo'n probleem. Bijna ieder land heeft een staatsschuld, de meeste landen nog veel groter dan Nederland. Die lossen we in economisch betere tijden toch gewoon weer af?

Balkenende en de zijnen stellen daar diverse argumenten tegenover. Nederland vergrijst, en dus hebben we in de toekomst elke cent nodig om onze ouderen een fatsoenlijk bestaan te bieden. De overheid kan wel aanwakkeren, maar uiteindelijk zijn we afhankelijk van internationale ontwikkelingen. De regels van de Europese Unie laten een groter tekort niet toe. Een aangewakkerde economie betekent nog geen internationaal levensvatbare economie. De staatsschuld kost ons jaarlijks een enorm bedrag aan rente, eigenlijk weggegooid geld.

Vlees is zwak

Wie heeft er nu gelijk? Misschien vind je het verhaal van de linkse partijen en de vakbonen geloofwaardig klinken, temeer omdat het gekoppeld is aan de denkbeelden van misschien wel de grootste econoom aller tijden. Het heeft er ook alle schijn van dat het verhaal klopt. Ondanks alle maatregelen gaat het immers nog altijd niet beter. Het vertrouwen in de economie is zoek, per dag komen er ruim 600 werklozen bij en telkens blijken nieuwe bezuinigingen nodig.

Het klinkt ook zo mooi: extra investeren in de magere jaren, en aflossen in de vette jaren. Daar wordt toch iedereen beter van? Inderdaad, in theorie heeft Keynes gelijk. Maar jammer genoeg was Keynes slechts econoom, en wist hij maar weinig van sociologie, psychologie of theologie. Wat hij vergat, was rekening te houden met de zwakheid van het menselijke vlees. Wat is er namelijk gebeurd? We hebben de vette jaren net gehad! Herinner je het nog? Onder de twee paarse kabinetten stapelde de ene miljardenmeevaller zich op de andere. Hadden ze toen het verstand van de Egyptische onderkoning Jozef maar gehad. Dan hadden ze tenminste een potje gemaakt voor de magere jaren en had de politiek nu niet zo in de penarie gezeten.

Maar niks hoor, dezelfde politici die nu zwaaien met de denkbeelden van Keynes, stonden toen vooraan om de meevallers zo snel mogelijk uit te geven. Dat mogen we wel even in het oog houden als we hun betogen straks weer horen. Daarbij hebben wij als calvinisten traditioneel toch al niet veel met op-de-pof-leven. Dat geeft ons op dit terrein - wat mij betreft - een band met Balkenende.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen