Eén in Christus

"Als je in andere landen en culturen mensen mag ontmoeten, die kennelijk naar God leerden vragen omdat ze Hem liefkregen door het werk van Christus, dan is het je wonderlijk te moede. Je voelt een band, met name door de verootmoedigende genade", zegt ds. C.J. Meeuse in een uitleg van een van de Twaalf Artikelen van het Geloof: Ik geloof een héilige, algemene, christelijke kerk.

Het lijkt in deze tijd geen gemakkelijk geloofsartikel: Ik geloof een heilige, algemene, christelijke kerk. Het heilige, van de wereld afgescheiden leven is bij veel christenen niet sterk in praktijk. De eenheid onder hen die Christus belijden, is niet alleen in Nederland, maar ook in veel andere landen ver te zoeken. Daar staat tegenover, zegt ds. C.J. Meeuse, predikant van de Gereformeerde Gemeente te Nunspeet, dat je ontmoetingen kunt hebben met christenen die in een heel andere cultuur leven en dat je toch sterk de eenheid van de kerk kunt ervaren. "Je voelt een onderlinge liefde die alle natuurlijke liefde ver te boven gaat."

Wat wordt eigenlijk bedoeld met: een heilige kerk?

"Zoals in het Oude Testament het volk Israël apart gezet werd van de andere volkeren, zo wil de Heere in de nieuwe bedeling Zijn kerk ook apart zetten van de wereld. Paulus spreekt de leden van de gemeenten die hij aanschrijft daarom wel aan met 'heiligen', waarmee hij bedoelt 'geheiligden in Christus Jezus' (1 Korinthe 1: 2). De kerk moet niet opgaan in de wereld, maar daarvan afgescheiden zijn. Het woord dat in het Nieuwe Testament voor de kerk wordt gebruikt, is 'ecclesia'; het ziet op het geroepen zijn uit de wereld."

En wat met een algemene kerk?

"Het woord dat hier origineel wordt gebruikt, luidt 'katholiek'. Het duidt aan dat Christus op aarde één Kerk heeft. In artikel 27 van onze NGB staat: "Wij geloven en belijden een enige katholieke of algemene Kerk, dewelke is een heilige vergadering der ware Christ-gelovigen...". Rome pocht op haar eenheid en beschimpt ons protestanten vanwege onze verdeeldheid. Toch komt de Roomse Kerk het woord 'katholiek' niet toe, omdat ze geworden is tot een valse kerk, die in de diepe zin van het woord niet 'heilig' en niet 'christelijk' kan heten. Gods ware kinderen, overal ter wereld, vormen die ene Kerk, het wezen van Gods Kerk op aarde, zoals verderop in artikel 27 staat: "Ook mede is deze heilige Kerk niet gelegen, gebonden, of bepaald in een zekere plaats, of aan zekere personen, maar zij is verspreid en verstrooid door de gehele wereld; nochtans samengevoegd en verenigd zijnde met hart en wil in één zelfden Geest, door de kracht des geloofs."

De Heidelberger Catechismus merkt op dat die ene Kerk vergaderd wordt "uit het ganse menselijke geslacht". Eerst gold alleen Israël als het 'uitverkoren volk', maar nu haalt God Zijn Kerk uit alle volken en rassen zonder onderscheid: En ik zal uw zaad vermenigvuldigen als de sterren des hemels, en zal uw zaad al deze landen geven; en in uw zaad zullen gezegend worden alle volken der aarde (Genesis 26: 4).

Nu brengt de vraag 'waar is die kerk?' veel mensen in verwarring. Onze belijdenis noemt 'de reine predikatie', 'de reine bediening der sacramenten' en 'de kerkelijke tucht' als kenmerken om ze te onderscheiden van valse kerken en sekten (art. 29). We moeten ons afscheiden van hen die een valse leer of een vals leven dulden of zelfs bevorderen, om ons te buigen onder het juk van Christus (art. 28). Helaas hechten veel mensen in de gereformeerde gezindte niet veel aan dit deel van onze belijdenis. Anders zou de Afscheiding massaler geweest zijn en er meer kerkelijke eenheid zijn."

Waarom wordt er nadrukkelijk bijgezegd dat het een christelijke kerk moet zijn? Dat is toch vanzelfsprekend?

"In onze Bijbelvertaling wordt het woord 'kerk' al oneigenlijk gebruikt voor de tempel van de godin Diana in Efeze. Er mag geen misverstand over bestaan dat de kerk van Christus is. De oorsprong van het woord ligt in het Griekse woord 'kuriakè', 'wat van de Heere is'. Die Heere en Meester in de kerk mag alleen Christus zijn en alle levende leden worden in onze NGB getekend met de woorden "al hun zaligheid verwachtende in Jezus Christus, gewassen zijnde door zijn bloed, geheiligd en verzegeld door den Heiligen Geest". Onze Heidelberger leert met nadruk dat de Zoon van God deze Kerk vergadert door Zijn Geest en Woord. Ze is Zijn werk, Zijn lichaam, Zijn wijnstok, Zijn bruid."

Wat hebt uzelf in uw leven ervaren van deze algemene kerk, bijvoorbeeld als het gaat om verschillen tussen christenen in het voormalige Oostblok (of in Israël) en christenen in de Nederlandse cultuur? Hebben we er in Nederland wel voldoende oog voor dat bijvoorbeeld de eredienst heel verschillend vormgegeven kan worden, terwijl het toch gaat om dezelfde heilige, algemene, christelijke kerk?

"Christus heeft Zijn Kerk geboden Zijn Evangelie te prediken aan alle volkeren. Al die volkeren hebben hun eigen culturen ontwikkeld. Dikwijls zijn die culturen verweven met heidense gewoonten, die niet gehandhaafd kunnen of mogen blijven. Toch zijn er ook gewoonten die niet zonder meer te veroordelen zijn. Ook onze cultuur heeft veel heidense en zondige gewoontes, behouden uit het oude heidendom, of ontwikkeld door het moderne heidendom. Wij worden niet geroepen om andere culturen zonder meer te verbieden of onze westerse cultuur in andere landen over te planten. Laten we toch oog hebben voor het wezenlijke van het werk van de Heilige Geest in de waarachtige bekering van zondaren. Waar God iemand bekeert, zal die persoon in alle dingen gaan vragen naar Gods wil.

Als je nu in andere landen en in andere culturen mensen mag ontmoeten die kennelijk naar God leerden vragen omdat ze Hem liefkregen door het werk van Christus, dan is het je wonderlijk te moede. Je voelt een band, met name door de verootmoedigende genade die Christus onmisbaar en dierbaar maakt. Zowel in Israël en Engeland als in Oekraïne en Rusland heb ik zulke ontmoetingen gehad, in van ons verschillende culturen. De erediensten verschilden dan ook, zonder dat dit een belemmering behoefde te zijn. Zeker hoeft dit de beleving van de wezenlijke eenheid niet te schaden.

Het is vaak een teken van armoede als we de vormgeving van de eredienst belangrijker vinden dan de boodschap van het heil en het werk van de Heilige Geest. Zo'n armoede kan er zijn als we de verschillen in andere landen niet kunnen relativeren, maar ik denk dat het net zo'n armoede is als we de vormen van andere culturen, die ons vreemd zijn, hier in willen voeren. Ook dan krijgen die zaken een onnodig zwaar accent en trekken ze alleen maar van het wezen van de zaak af. Zijn mensen uit andere culturen soms onder de indruk van het plechtige van onze vormen, wij zijn onder de indruk van de ongekunsteldheid en oprechtheid van ware christenen daar, ook als de vorm wellicht wat slordig is."

Bijna alle talen en volken zijn inmiddels met het Evangelie bereikt. Is dat een teken dat er een einde komt aan Christus' kerkvergaderende werk? Waar staat dat in de Bijbel?

"Er komt zeker een einde aan dit wondere werk van Christus. Zacharia zag in zijn nachtgezichten hoe de hoofdsteen of sluitsteen werd ingevoegd van het Godsgebouw. Eens zal de laatste steen van Gods tempel op zijn plaats worden gelegd, de laatste zondaar worden toegebracht tot de gemeente die zalig worden zal. In Mattheüs 24: 14 lezen we: "En dit Evangelie des Koninkrijks zal in de gehele wereld gepredikt worden tot een getuigenis allen volken; en dan zal het einde komen". De Heere Jezus Zelf heeft dit gezegd. Ook sprak Hij van Zijn wederkomst op de wolken en de grote scheiding die dan openbaar zal komen. Paulus en Petrus schrijven daar in hun brieven over, onder andere 1 Thessalonicenzen 5 en 2 Petrus 3. In Openbaringen lezen we van de aanstaande bruiloft van het Lam en van Zijn vrouw die daarvoor toebereid is. Ook wordt ons daar het laatste oordeel beschreven.

We moeten dus niet denken dat de wereld altijd wel zo voort zal bestaan als we het nu waarnemen. Het is nu een heden der genade, een tijd waarin zondaren geroepen worden tot bekering, en waarin de Heilige Geest nog overtuigt en wederbaart om tot Christus te brengen.

Sommige mensen zeggen dat de Heilige Geest van de kerk geweken is en dat Christus er niet meer werkt, maar dit is tegen Zijn eigen woord: En zie, lk ben met ulieden al de dagen tot de voleinding der wereld (Mattheüs 28: 20). De eeuwige Koning zal nooit zonder onderdanen op aarde zijn. Vraag je maar af of je al een onderdaan bent van die Koning."

De Heidelbergse Catechismus noemt bij de vraag over de gemeenschap der heiligen niet: het gevoel van onderlinge verbondenheid tussen christenen. Gaat het daar niet om?

"Met gevoelens moet je voorzichtig zijn. Sommige mensen laten zich daardoor leiden, maar we moeten ons altijd maar afvragen welke begeerten ons daarbij drijven. Het gaat bij de gemeenschap der heiligen niet om sympathie of antipathie ten aanzien van andere mensen die toch ook wel iets geloven, maar om een onderlinge wezenlijke band van degenen die gemeenschap hebben met Christus. Die leden zijn geworden van Zijn lichaam zijn ook leden van elkaar (1 Korinthe 12). Die in de dezelfde Wijnstok zijn geënt (Johannes 15), in hetzelfde Godsgebouw zijn gevoegd (Psalm 118), tot één brood zijn gebakken, tot één drank zijn geperst (Avondmaalsformulier), die behoren wezenlijk bij elkaar. Gods kinderen zijn één in Christus. De begrenzing daarvan wordt niet gevormd door onze kerkmuren, maar wel door de Zijne. Wie geen gemeenschap heeft met Hem, valt erbuiten, maar wie wezenlijk Hem is ingeplant, uit welk kerkverband, land of cultuur ook, die valt erbinnen. De beleving daarvan is bijzonder bemoedigend; je ervaart een onderlinge liefde, die alle natuurlijke liefde ver overstijgt!"

Moeten we in deze tijd nog streven naar kerkelijke eenheid van bijvoorbeeld alle protestanten, of  kunnen we beter zeggen: laat elke kerk maar proberen zo zuiver en zo katholiek mogelijk te zijn; daar heb ben we al werk genoeg aan?

"Over de ware eenheid heb ik net iets gezegd. Ik denk niet dat we als maatstaf een woord of naam moeten nemen, maar dat de hierboven genoemde kenmerken bepalend moeten zijn voor samenwerking of het zoeken van een kerkelijke band. Allerlei oecumenisch streven waarbij het zuivere belijden wordt verkwanseld, moeten we verwerpen.

De gedachte dat ieder alleen in eigen kerkverband moet streven naar zuiverheid, vind ik evenwel niet in overeenstemming met ons belijden aangaande het 'katholieke' van de kerk. De wetenschap dat er in andere kerkverbanden kinderen des Heeren zijn, dus dat Christus er Zijn Kerk heeft, moet ons al een verlangen geven naar ontmoeting en gemeenschap. Is het niet verdrietig als Gods kinderen door kerkelijke verdeeldheid niet met elkaar het Heilig Avondmaal kunnen vieren? Nu moet je niets forceren, want dan zou je een chaos creëren. Er moet orde zijn in het kerkelijk leven. Laten we blij zijn dat er vanuit onze synode initiatieven zijn genomen om met kerkverbanden die dichtbij ons staan in belijden en beleven van Gods waarheid, samen te spreken om te bezien wat we kunnen doen om menselijke muren te slechten. De Drie Formulieren van Enigheid mochten hun naam eer aandoen! De beleving van deze leer zal ongetwijfeld samenbinden. Twist en tweedracht onder Gods kinderen is tot oneer van Christus. Verdeeldheid onder Gods kinderen moet ons smarten. Christus bad om eenheid; zouden wij die ware eenheid dan niet zoeken? Elkaar dienen door Zijn liefde is tot Zijn eer. Maar laten we niet vergeten dat het kerkvergaderend werk ten diepste door Christus gedaan wordt en door de Heilige Geest. En ook niet dat het het allerbelangrijkste is, of we zelf een levend lidmaat van Zijn Kerk zijn. Daartoe word je geroepen. Heden, zo gij Zijn stem hoort, verhardt uw hart niet (Psalm 95: 7, 8)".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen