Bestaat Nederland?

Bestaat Nederland eigenlijk nog wel? Het lijkt een passend moment, zo tussen Koninginnedag en bevrijdingsdag, om eens dieper na te denken over dat probleem. Immers, juist deze dagen zijn we druk met onze nationale symbolen. We eren onze Koningin, we zingen ons volkslied, we vieren onze vrijheid. En we danken God in dat alles. Hoezo, bestaat Nederland eigenlijk nog wel? Juist nu snuif je toch overal Nederland op? Je ziet het in de vlaggen en de wimpels, je hoort het in de muziek van trompetterkorpsen en fanfares, je ruikt het in de suikerspinnenlucht van de plaatselijke braderie. En voor veel mensen is het symbolisch: het Nederlands voetbalelftal wint de ene na de andere wedstrijd. Ozo! En toch: bestaat Nederland eigenlijk wel? Verrassende vraag? Het antwoord is zeker zo verrassend. Als land bestaat Nederland nog maar half, als volk zijn we al helemaal zieltogend. O zeker, ooit waren we groot en sterk. Maar de glans is verdwenen. Al die nationale symbolen versieren de laatste resten van een puinhoop. Als vlag op een modderschuit.

Land en volk

Een land is volgens de Dikke Van Dale "een binnen zekere grenzen besloten gebied dat aan een bepaald gezag is onderworpen". Zo werden de zeven provinciën (de Nederlanden) pas echt een land toen ze zich gezamenlijk schaarden onder gezag van politiek Den Haag. Op dat moment ontstond een heuse eenheidsstaat. Inmiddels heeft die eenheidsstaat het echter zwaar te verduren. De grenzen liggen er nog, maar zijn aan alle kanten doorgeprikt. Tal van internationale organisaties hebben van alles te vertellen in ons land, terwijl Den Haag in veel gevallen allang niet meer het laatste woord heeft. Vooral de Europese Unie speelt een belangrijke rol. Maar liefst de helft van al onze wetten en regels worden in Brussel vastgesteld! Dat hoeft op zichzelf geen enkel probleem te vormen voor het voortbestaan van Nederland als volk, als natie. Maar juist dat wordt nóg heviger bedreigd. Je kunt je anno 2003 met recht en rede afvragen of de 16 miljoen Nederlanders samen wel een volk vormen. Oké, we bewonen ook bijna allemaal hetzelfde stukje aarde en dat levert geen onoverkomelijke problemen. Maar wat hebben we werkelijk gemeenschappelijk?

Opnieuw de Dikke Van Dale er maar even bijhalen. Een natie wordt gevormd door "alle mensen die oorsprong, taal, zeden enzovoort gemeen hebben". Nu zouden er qua oorsprong en taal in Nederland al een heleboel mensen afvallen: het grote probleem van de multiculturele samenleving. Maar dat probleem is niet cruciaal. Cruciaal zijn de zeden. 

Volksaard

We hadden ze wel degelijk, gemeenschappelijke zeden. We waren een calvinistische natie en dat was aan alles merkbaar. Calvinistische arbeidsethiek, calvinistische zuinigheid, calvinistische logica. Zelfs de roomsen en de socialisten hadden er een flinke tik van mee. PvdA-premier Drees ontving de Amerikaanse president met thee en een biscuitje, en die vertelde thuis dat hij een echte calvinist had ontmoet.

Heel vroeger, in de tijd van de Nadere Reformatie, leefde het besef een calvinistische natie te zijn zó sterk, dat sommige theologen meenden dat Nederland een tweede Israël was geworden. God, Nederland en Oranje stonden in een bijzonder verband, meenden zij. Die gedachte is nog terug te vinden bij Groen van Prinsterer, die het heeft over een "tweede Israël, niet bij gelijkstelling, maar bij vergelijking".

Maar ook in de jaren vijftig van de vorige eeuw was het er nog, die echte calvinistische volksaard. En dan niet alleen bij gereformeerden en hervormden, maar in den brede. Tegenwoordig noemt men dat geringschattend "de spruitjesgeur van de jaren vijftig". Maar spruitjesgeur of niet, die tijd van wederopbouw na de Wereldoorlog was een beste tijd.

Gidsland

Tegenwoordig is het anders, en het voorbeeld is de politiek. Gespeend van elk historisch besef wil de halve Tweede Kamer tegenwoordig dat Nederland gidsland is. Tulpen, klompen en molens zijn passé; drugs, homohuwelijk, abortus en euthanasie zijn de nieuwe Nederlandse export-artikelen geworden. En ondertussen kom je in de samenleving steeds minder calvinistisch leven en denken tegen.

Nederland lijdt dus een kwijnend bestaan. Dat voelde ik sterker dan ooit toen een docent aan de universiteit voorin het lokaal de Nederlandse driekleur ontrolde, terwijl hij plechtig verkondigde dat "nu elke Nederlandse student het van binnen voelt trillen". Ik voelde niets, en kwam na enig nadenken tot de conclusie dat ik meer had met Moldavische baptisten en Surinaamse hernhutters (belijders van de Twaalf Artikelen!) dan met de gemiddelde Nederlander.

Wat moet je daarmee? Ik denk: vreemdelingschap beleven. Maar toch ook: blijven bidden voor land en volk. Want stel nu dat de Heere toch nog een plan heeft met Nederland...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen