Presidentesvergadering 13 februari 2003

Dit keer werd de presidentesvergadering te Gouda voor het eerst in de kerk gehouden dankzij de grote opkomst. Verblijdend! De ruimte in de kerkzalen was niet toereikend.

Opening

Dominee Van Dieren opende de morgenvergadering met Schriftlezing en gebed, waarna hij kort mediteerde over Johannes 3, het gesprek van Nicodemus met de Heere Jezus. Deze leraar in Israël wist de orde in het werk Gods niet! Hoe leerzaam was echter het antwoord van de grote Leraar ter gerechtigheid...

Lezing

Ds. G.J. van Aalst hield voor ons een lezing over de orde des heiIs, die we beknopt weergeven.

"Ik wil met u spreken over de orde des heiIs. Vooraf lees ik u eerst iets voor uit een suggestief sfeerverhaal uit het blad Visie (E.O.). Ik citeer: Hoe God in het leven van een mens zou werken, wordt soms zo gedetailleerd uitgelegd, dat er in de loop van de tijd min of meer een bekeringsmodel is ontstaan. Soms wordt dat model ook zo gepreekt of beschreven. Het beschrijft dan hoe iemand tot bekering komt en wat hij daarbij ervaart, de zogenoemde 'standen in het genadeleven'. Velen leggen daar hun eigen geloofspraktijk naast en raken zo onzeker over hun eigen geloofsleven. Dit model - sommige critici noemen het een systeem - schrijft een diep besef van zonde en schuld en een confrontatie met de wet voor, alvorens er plaats is voor de openbaring van Christus. (...) Het cirkelt in het gros van de preken in de Gereformeerde Gemeenten rond het thema of God begonnen is met een bekering of dat het een idee van jezelf is. (...) De vraag of daarbij een model of een volgorde past, vinden heel veel jongeren niet meer aan de orde. (...) Daarbij wordt in sommige gemeenten gedetailleerd beschreven hoe God te werk gaat als Hij een mens bekeert. Daardoor ontstaat een geloofsmeetlat, waardoor mensen onzeker worden of ze nu wel of niet behouden zijn. (...) De prediking is niet meer Bijbels. (...) De ultrabevindelijke kerkleiders hebben de strijd aangevoerd tegen de geloofsbeleving van met name de jongeren. U hoort, het onderwerp is wel heel actueel...

De orde des heiIs. Dat is de weg waarin een zondaar komt tot de zaligheid in Christus. Als ondertitel wil ik noemen liever beleving dan bespreking. Beleving maakt klein en eerlijk; enkel bespreking maakt hard. Ik ben er diep van overtuigd dat de beleving, zoals die onder ons altijd is voorgehouden, bevraagd mag worden op het Schriftuurlijke fundament en het confessionele gehalte. Die toetsing aan Schrift en belijdenis kan van harte lijden...

Ik wil u vanuit de artikelen in Visie de actualiteit van dit onderwerp aanwijzen. Je kunt zeggen 'dat is allemaal vijandschap tegen de bevindelijke waarheid...', maar dat is niet eerlijk. We moeten ons als predikanten afvragen of onze prediking is overeenkomstig de veelvuldigheid en veelvoudigheid van de Heilige Geest. Aan de prediker mag voortdurend de vraag gesteld worden of hetgeen geprédikt wordt naar de Schrift is; aan de hoorder of de beléving naar de Schrift is, naar de bevinding der heiligen. Let wel, er is een groot verschil tussen bevinding en bevindelijkheid. Bevinding komt op uit de Schrift, bevindelijkheid (licht of zwaar, gemoedelijk of verstandelijk) is een bijeenraapsel van mensen met het verdorven verstand en gevoel.

We leven in een tijd van individualisme. Ik vind, ik denk, ik meen, ik... Dat is norm. God heeft echter in Zijn wijsheid niet alleen in de schepping, maar ook in de herschepping een orde aangebracht die Hij ook Schriftuurlijk-bevindelijk doet beleven. Is er een orde des heils? Op deze vraag zeggen we vanuit de Heilige Schrift van harte 'ja'. Een Schriftbewijs? 'Want die Hij tevoren gekend heeft, die heeft Hij ook tevoren verordineerd den beelde Zijns Zoons gelijkvormig te zijn. (...) En die Hij tevoren verordineerd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, dezen heeft Hij ook verheerlijkt' (Romeinen 8: 29, 30). De vijf schakels van verkiezende liefde tot en met verheerlijking liggen in de handen van God alleen. Niets daarvan wordt in handen van de mens gelegd. Vaak komt daar de ergernis tegen Gods soevereine genade openbaar. Het vrijmachtige en eenzijdige van de Godsdaad plaatst de serieus bezig zijnde mens (Nicodemus) er helemaal buiten. Al wat uit het vlees geboren is... ook al is dat godsdienstig een beetje versierd. Alleen wat uit de Geest geboren is, dat is geest. 'Verwonder u niet dat Ik u gezegd heb: Gijlieden (mensen zoals gij) moet wederom geboren, wórden' (lijdende vorm).

'De wind blaast waarheen hij wil, en men hoort zijn geluid; maar gij weet niet vanwaar hij komt...' Hoe blijkt uit deze tekst de rijke schakering in het werk Gods. 'Gij hoort zijn geluid; maar gij weet niet, vanwaar hij komt en waar hij heengaat.' De zielenvraag van Rebekka was: 'Hoe ben ik aldus?'. En wat deed ze? Ze ging om de Heere te vragen. 'Alzo is een iégelijk die uit de Geest geboren is.' Een iegelijk, hoort u. Niet 'zo kan het gaan...', maar zó gaat het altijd! Er is verschil in het werk van de Heilige Geest. De een wordt jong, de ander op latere leeftijd getrokken. Er is verschil in karakter en gevoelsleven. U kent dat voorbeeld wel van een eikenboom. Als u er tien bladeren van plukt, is er niet een hetzelfde. En toch, als je de nerven en de vorm goed bekijkt, zijn het toch allemaal eikenbladeren. Dat is een voorbeeld van de rijkdom en de wijsheid des Geestes; daarmee doen we recht aan de orde des heils.

De bekeringswég is nooit normatief. We kunnen uit de wereld getrokken zijn of uit de godsdienst. We mogen wel bekeringsgeschiedenissen lezen, maar ze niet normatief stellen voor de bekeringsweg. Het gaat om het bekeringswézen. Het gaat niet om de grootte of de kleur van die eikenbladeren, maar om het wezen.

We horen vaak dat we meer de Bijbel moeten lezen, we moeten zuiver Bijbels zijn... Wij willen de traditie niet laten heersen over de Bijbel, noch over de uitleg van de Bijbel, maar we willen wel graag in de gemeenschap met de kerk der eeuwen waken voor individualistische, eigenwijze en eigenzinnige uitleg van de Schrift als het gaat om de geloofsbeleving en de orde des heils. We willen daarbij bewust ook luisteren naar onze belijdenis!

Wat is de orde des heils? Ds. G.H. Kersten zegt: 'Die orde in welke de Heilige Geest de uitverkorenen de weldaden deelachtig maakt, die hun naar het welbehagen des Vaders door Christus verworven zijn, die ze in Hem als hun Hoofd reeds deelachtig zijn, en die hun in de tijd dadelijk worden toegepast...' Ons valt op dat hij bijeenhoudt wat bij elkaar hoort, namelijk: de verwerving en de toepassing.

Als het gaat om de verdienste van de Heere Jezus, dan is daar niets van de mens bij. Maar als het gaat om de toepassing is het niet honderd procent genade en honderd procent mensenwerk, zoals wel gesteld wordt. Het is en blijft honderd procent genade en dat wordt ook doorleefd. Wat de toeëigening betreft, citeer ik u bewust bet doopformulier: 'Ons toeëigenende hetgeen wij in Christus hébben...'. Gods Kerk hééft dat van eeuwigheid in haar Hoofd, maar dat wordt in de tijd door de Heilige Geest toegepast (Romeinen 8).

In de definitie van dominee Kersten komt duidelijk naar voren dat de Heere een zekere orde houdt bij het toepassen van deze weldaden. De orde des heils is niet iets typisch van de Gereformeerde Gemeenten of een eigenaardigheid van het 'systeem binnen de Gereformeerde Gemeenten'. Ik raad u van harte aan om de boekjes van prof. G. Wisse De ambtelijke bediening van Christus in de gelovige en De droefheid naar God te lezen, alsook de preken van de godzalige ds. I. Kievit, die in zijn tijd in de Nederlandse Hervormde Kerk met precies dezelfde vragen geconfronteerd werd rond de orde des heils als wij nu. Ook Calvijn spreekt in zijn Institutie (dl. 3) over 'De Christus buiten ons en de Christus in ons. (...) Hij moet ons eigen worden...' Dus de prediking deelt ons niet mee wat we al hébben, maar de prediking is het middel waardoor God begint en waardoor God voleindigt het werk van het welbehagen van de Vader, de verdiensten van de Zoon en de toepassing van de Heilige Geest!

Wat is de kern van het verzet tegen de orde des heils? Het verzet tegen Gods soevereiniteit!

- 'De prediking moet appellerend zijn, moet oproepen tot bekering.' Met dat appèl heb ik totaal geen moeite. 'Bekeert u, want het Koninkrijk der hemelen is nabijgekomen.' Het is onder ons toch nooit een punt geweest dat een mens wordt opgeroepen tot bekering? Maar weet u wat het is om onbekwaam te zijn tot enig goed (onbekwaam om te geloven) en geneigd tot alle kwaad?

- 'De prediking zou de zekerheid dooddrukken' (Visie). Ik vraag u: Is er één prediking die meer zekerheid geeft en meer vastheid dan die prediking die alles legt in Gods hand? Die alles van de mens afsnijdt en alleen maar het soevereine werk in Christus in het middelpunt begeert te stellen? Bevordert dat onzekerheid?

- 'Het systeem schrijft een diep besef van zonde en schuld en een confrontatie met de wet voor, alvorens er plaats is voor de openbaring van Christus...' (Visie). Lees eens vraag en antwoord 3 van de Heidelbergse Catechismus: Waaruit kent gij uw ellende? Uit de wet Gods.' Is dat normatief voor de geloofsbeleving of niet? Paulus schrijft: En zonder de wet, zo leefde ik eertijds; maar als het gebod gekomen is, zo is de zonde weder levend geworden, doch ik ben gestorven' (Romeinen 7: 9). Het gebod is gekomen en hij is gaan sterven. Hij heeft de dood geschreven op alles. Is dat nu een systeem of is dat Schriftuurlijk-bevindelijk? De wet is de spiegel van onze verlorenheid, een tuchtmeester tot Christus, en een leefregel der dankbaarheid!

- 'De wedergeboorte wordt erg benadrukt...' Volgens Johannes 3 gaat de soevereine Godsdaad vóór het geloof, vóór het zich bekeren, vóór de rechtvaardigmaking, vóór de heiligmaking en vóór de volharding! Dat staat ook in Zondag 3 van de Catechismus: 'Maar zijn wij alzo verdorven, dat wij ganselijk onbekwaam zijn tot enig goed en geneigd tot alle kwaad?' Het antwoord is: 'Ja wij; tenzij dan dat wij door de Geest Gods wedergeboren worden.' De gouden draad in ons Troostboek is: Zondag 3 (wedergeboorte), Zondag 7 (waar geloof in Christus), Zondag 23 (rechtvaardigmaking van de goddeloze), Zondag 33 (waarachtige bekering).

- 'Zit er een heilsordelijke lijn in de Catechismus?' Ja! Wiit u weten hoe een zondaar bij Christus gebracht wordt? Dan moet u een Catechismusverklaring lezen van Zondag 2 tot en met 7.

- 'Is er een toeleidende weg?' We lezen hoofdstuk III, IV, artikel 11, 12 van de Dordtse Leerregels. Daar staat het expliciet. Daarom, er is geen belijdenisgeschrift zo duidelijk (als het gaat om de weg naar de Heere Jezus, na de Catechismus Zondag 2 tot en met Zondag 7) als de Dordtse Leerregels. Aan het einde van artikel 12 wordt erover gesproken dat een mens gelooft en zich bekeert... door de genade die hij ontvangen heeft.

We moeten ons baseren op de belijdenis. Ik denk dat het goed is in deze tijd van verwarring om op te houden met een citatenoorlog; we moeten elkaar aanspreken op de Schrift én de muur rondom de Schrift, de belijdenis en de liturgische formulieren. We moeten gevoed worden in het naspreken van de Schrift en het samenvatten van de Schrift, om van daaruit elkaar op een eerlijke manier aan te spreken als het gaat om het normatieve van onze bevinding.

De tijd is verstreken. Ik hoop dat de actualiteit van het onderwerp duidelijk is, en dat u ziet dat de vragen die op ons afkomen niets nieuws zijn. Ik hoop dat ik u aangetoond heb dat de orde des heils de toets van de Schrift en de belijdenis van ganser harte kan doorstaan. En... hoe is het voor u persoonlijk?" 

Na de pauze ging ds. Van Aalst in op de vele vragen die hem gesteld werden. Tot slot wenste hij alle presidentes en leidinggevenden van harte toe dat zij persoonlijk met de blindgeborene de stem van Christus mochten horen: 'Die met u spreekt, Dezelve is het.'

Sluiting

De presidente, mevrouw Teerds, dankte ds. Van Aalst hartelijk voor zijn leerzame inleiding en de wijze waarop hij de vragen beantwoord had. 'De overdenking van het gehoorde is beter dan ailes wat hierna nog moet volgen...' zo merkte ze op, 'maar het programma van deze dag heeft ook praktische aspecten.' Enkele data werden doorgegeven: Bondsdag Veenendaal 8 april; regionale avond Oostkapelle 15 mei; regionale avond Elspeet 20 mei; huishoudelijke vergadering Gouda 23 september.

Ds. Van Aalst besloot de morgenvergadering met gebed.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen