Tankcommandant in de Tweede Kamer

Vrijwilligerswerk

Van der Staaij werd 34 jaar geleden geboren in Vlaardingen, de plaats waar hij ook naar de lagere school ging. Toen zijn ouders naar Tiel verhuisden, belandde hij in Geldermalsen op school. En daarna in Amersfoort, op de Lodenstein, waar hij VWO deed. "Na de middelbare school ben ik rechten gaan studeren. Ik ging naar Leiden om daar de juridisch-politiek-wetenschappelijke studierichting, zoals dat met een mond vol heette, te volgen. Dat was een aparte studie, die vooral op politiek was gericht."

Maar na het basisjaar besloot student Van der Staaij toch een andere richting te kiezen en hij specialiseerde zich in staats- en bestuursrecht. "De politiek heeft dus altijd mijn interesse gehad." Van der Staaij "genoot enorm" van het lezen van de opvattingen die Plato, Augustinus en Calvijn hadden over de staat.

Van der Staaij werd lid van de studentenvereniging Depositum Custodi (DC). "En ook nog even van Panoplia, het CSFR-dispuut in Leiden." Op DC hield hij zich veel bezig met de studie van het Reveil. "Het ontstaan van christelijke politieke partijvorming vanuit Groen van Prinsterer. De contra- en anti-revolutionairen."

En verder deed hij vrijwilligerswerk. Natuurlijk voor de SGP. De rechtenstudent kopieerde alle redevoeringen van SGP-kamerleden van voor de Tweede Wereldoorlog en probeerde ze van trefwoorden te voorzien. "Van die trefwoorden is niet veel gekomen, maar ik heb wel alles verzameld en gelezen." Een nuttige bezigheid voor een toekomstig Kamerlid.

Nog meer politiek: Van der Staaij was lid van een SGP-studievereniging. En hij was erbij toen de SGP-jongeren voor het eerst een Jongerendag organiseerden. "Dat bind je extra aan de SGP." Vader Van der Staaij was bestuurslid van het SGP-studiecentrum en actief met lezingen. Junior ging vaak mee naar bijeenkomsten. "Van jongsaf ben ik dus vertrouwd met het hele SGP-gebeuren. Een goede basis voor het werk in de Kamer", kijkt het Kamerlid terug.

Wat grote indruk maakte op Van der Staaij, was de "hele discussie rond de Algemene Wet Gelijke Behandeling". Bedreigend, vond hij het. "Het was de vraag of er nog ruimte was om naar Bijbelse waarden en normen te leven. Dat heeft mij erg bezig gehouden."

De diensttijd was een kort uitstapje uit het juridische vak. Van der Staaij werd dienstplichtig tankcommandant. "Een heel andere wereld. Wel erg boeiend en nuttig om te ervaren." Van der Staaij maakte "op een totaal andere manier" kennis met mensen "met wie je normaal niet in aanraking komt. Een dwarsdoorsnede van de Nederlandse samenleving."

Toch trok rechten en na de militaire dienst ging de kersverse jurist bij de Raad van State werken als staf-jurist bij de afdeling bestuursrechtspraak. "De Raad van State is er om adviezen te geven over wetten en geschillen tussen burgers en de overheid op te lossen. Bij die laatste afdeling was ik werkzaam. Ik moest de rechters assisteren op de zitting, voorbereiden en uitwerken van uitspraken. Dan kom je heel indringend in aanraking met overheidsbeslissingen en de consequenties daarvan."

Derde plaats

Veel van de rechtszaken hadden te maken met ruimtelijke ordening. "Bouwvergunningen, bestemmingsplannen, maar ook veel asielzaken. Het is goed dat ik daar mee bezig ben geweest. Om niet alleen in het algemeen te weten hoe wetten werken, maar ook om te weten wat de effecten in individuele gevallen zijn. Om in het oog te houden: wat betekent een wet in de praktijk voor mensen? Het is prettig als je je daar iets bij kunt voorstellen."

In 1998 kwam Van der Staaij op de kandidatenlijst te staan. "Met een aantal jongeren werden gesprekken gevoerd over een plaats hoog op de lijst. Toen werd gevraagd of ik bereid was de derde plaats in te nemen. Ik heb daar natuurlijk best tegen opgezien, maar aan de andere kant met vrijmoedigheid 'ja' gezegd. Door de manier waarop dat ging en de gesprekken die gevoerd werden, had ik de overtuiging dat dit op mijn weg werd geplaatst." Veel duidelijkheid was er nog niet. De SGP-fractie telde toen nog twee man. "Het was de vraag of de SGP die derde zetel zou krijgen."

De verkiezingsuitslag was spannend, '"s Avonds ging iedereen naar huis met de gedachte dat de SGP twee zetels hield. Maar midden in de nacht werd ik door Van der Vlies gebeld: er was een foutje gemaakt en de SGP had toch drie zetels. Of ik de volgende morgen vroeg bij fractievergadering aanwezig wilde zijn, dan konden de eerste zaken gelijk besproken worden." Wonderlijk, noemt Van der Staaij het. "Een verhoring van het gebed. Kort voor de verkiezingen had de SGP een advertentie geplaatst: wie heeft morgen het laatste woord? Dat was sterk het gevoel wat me is bijgebleven: wij hebben onze menselijk berekeningen en onze menselijke inzet, maar uiteindelijk is het God Die het beschikt."

Wat vreemd was het wel voor het toen nog kersverse Kamerlid. "Ik moest in het begin erg wennen. Bij de Raad van State hield ik mij diepgaand bezig met weinig dossiers. In de Kamer ga je minder diepgaand om met veel dossiers. Het kost best tijd om je draai te vinden, maar ik heb het heel goed naar m'n zin. Niet in de laatste plaats door de enorm plezierige werkverhouding, zowel bij de kamerleden onderling als met de fractiemedewerkers. Met elkaar ben je voor een zaak bezig, dat schept een fijne band. Dat is belangrijk voor een partij als de onze en bepaald niet vanzelfsprekend als je naar partijen om ons heen kijkt."

Het Kamerwerk is niet altijd makkelijk. "De periode onder Paars-2 was best een zware periode. Ook qua ethische omstreden wetgeving, zoals de opheffing van het bordeelverbod, de euthanasiewet en het homohuwelijk. Dat zijn wetten die niet in je koude kleren gaan zitten, waar je een avondje mee bezig bent en dan heb je het gehad. Die zetten een stempel op de afgelopen periode. Het was voor mij heel indringend en pijnlijk hoe in wetgeving sporen van secularisatie zichtbaar worden en de moderne moraal verankerd wordt."

"Het is best wel een bijzonder werk", geeft hij toe. "En een eer om dat werk te mogen doen. Om als volksvertegenwoordiger bezig te zijn. Boeiend om met veel onderwerpen bezig te zijn. Variërend van politie tot buitenland."

"Ik merk, zeker in deze kabinetsperiode, dat er veel mensen in de Kamer zitten die procedures allemaal gezeur vinden. Dat komt de kwaliteit van de besluitvorming niet ten goede. Het lijkt wel daadkrachtig, maar politiek is ook een ambacht waarin je moet weten wat je wanneer kunt doen en wanneer moet laten."

Hopeloos

Een gevolg van het tekort aan kennis is dat de Kamer probeert dingen te regelen die allang in algemene wet zijn geregeld. Van der Staaij: "Ministers laten dat maar zo. Die zijn allang blij dat ze niet een zwaarder amendement krijgen, maar de duidelijkheid van de wetgeving wordt daardoor aangetast." Terwijl juist die technische kant van het juristenvak de SGP-er nog steeds aanspreekt. "Meer dan die oeverloze debatten die de laatste tijd tot elf uur 's avonds werden gevoerd en waarna je dan dacht: wat heb ik nu precies gedaan?"

De SGP is niet de minst bekritiseerde partij. Het kamerlidmaatschap is dan ook "moeilijk vol te houden als je niet gelooft in je eigen uitgangspunten. Soms sta je haaks op de publieke opinie. Als je dan geen vaste ankerpunten hebt, denk je misschien snel: waar ben ik mee bezig?" Soms lijkt het hopeloos. De SGP waarschuwde tegen opheffing van het bordeelverbod, maar toch werd het opgeheven. Toch "het kan zo zijn dat het nu niet overkomt, maar dat het over een paar jaar weer anders is. Dat hebben we een paar jaar geleden gezien met het onderwerp kinderporno. Kamerleden van de SGP vonden toen geen gehoor, maar nu worden er wel stappen gezet en mag de SGP zelfs een beslissende bijdrage leveren. Dan zie je toch wel wat beweging ontstaan."

Heeft u als kamerlid niet af en toe de neiging om te zeggen: zie je wel, ik heb het jullie toch gezegd?

"Dat ken ik heel sterk. Dat is ook voor de hand liggend. Ik heb wel eens het gevoel: waarom moet er eerst schade ontstaan voor er wordt nagedacht over de consequenties? Aan de andere kant: gelijkhebberigheid komt niet verstandig over en dan hou je je maar weer in. En een volgende keer probeer je met nog meer nadruk te verwijzen naar eerdere ervaringen. Thema's die je belangrijk vindt, daar moet je met taaiheid op terugkomen. Kleine stapjes zetten. Maximaal doen wat je kunt, dat is onze verantwoordelijkheid. Doen met woorden en maatregelen. Waarschuwen. Kijken hoe kwade zaken kunnen worden ingedamd. Maar dat doe je nooit goed en nooit genoeg. Maar de Tien Geboden en andere Bijbelse beginselen blijven hun waarde behouden en de samenleving komt zichzelf vroeg of laat tegen als ze die wil negeren."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen