Over de goede luisterhouding

Horen en luisteren

Binnenshuis maken we ook volop geluid. Denk, naast het praten met elkaar, alleen maar aan de klok die tikt en de stofzuiger die bromt. Dwars daar doorheen klinkt soms de cd-speler, zo mogelijk nog boven al het andere geluid uit.

Soms valt de stilte je plotseling op. Dat kan gebeuren als je in een bos loopt en er even geen auto's voorbij razen. Dan 'hoor' je de stilte!

Weet je trouwens dat er heel veel jongeren en ouderen zijn die de stilte vervelend vinden, er niet goed tegen kunnen?

Misschien heb je van de zomer aan zee een keer staan luisteren naar de stroming van de zee. Onophoudelijk golft het water door de branding heen en weer. Het geluid zwelt aan en ebt weer weg. Altijd maar door. Alle andere geluiden raken op de achtergrond; de zee overstemt ze.

Vaak merken we niet eens op wat we allemaal horen, zo zijn we aan alle geluiden om ons heen gewend geraakt. Alleen als de klok op een dag niet meer tikt, missen we hem opeens. Probeer jezelf eens bewust te zijn van wat je nu allemaal hoort.

Wanneer je dat vaker doet, oefen je jezelf in het echte luisteren.

De ander op de voorgrond

Luisteren is moeilijker dan het op het eerste gezicht lijkt. Tenminste echt luisteren!

Als je met je vrienden op pad bent en de één praat met die en de ander met een ander, dan kun je niet alles tegelijk volgen. Je vangt alleen hier en daar wat brokstukken van gesprekken op.

Wanneer je echt naar iemand wilt luisteren, dan zul je je moeten afsluiten voor allerlei geluiden om je heen en je richten op die ene die wat tegen jou zegt. Net zoals bij het voorbeeld van de zee. Alle geluiden om de zee heen worden achtergrondgeluiden. Maar de branding hoor je echt.

Het is heel vervelend als je iets tegen iemand wilt vertellen, maar het lukt niet echt om je verhaal te doen. Misschien weet je wel hoe zoiets voelt! Het kan heel goed zijn gebeurd, doordat die ander niet echt naar je luisterde! Net als bij Joost gebeurt, in die groep vrienden waar we het net over hadden. Joost maakt eerst wat opmerkingen tegen verschillenden die in de buurt van hem lopen. Dan blijft hij samen met Anne over. Hij heeft die week een moeilijke opdracht gekregen op school en komt er niet goed uit. Het tolt steeds door zijn hoofd en nu begint hij erover tegen Anne. Maar na een paar zinnen van Joost haalt Anne opeens een geintje uit met iemand die vlakbij hen komt lopen. "Ga door", zegt hij daarna richting Joost. Maar dat lukt Joost niet meer. "Blijkbaar ben ik niet interessant genoeg of vindt hij mijn verhaal veel te serieus. Einde verhaal dan."

Anne heeft geen echte luisterhouding laten zien en dat heeft dus zo zijn gevolgen gehad tussen hem en Joost. Weet je wat wel helpt om goed te luisteren? De ander regelmatig aankijken, want dan kun je ook 'luisteren' naar wat je ziet bij degene die vertelt. Soms lees je blijdschap, verdriet, enthousiasme, angst of pijn méér van het gezicht af dan dat woorden kunnen vertellen. Luisteren betekent open staan voor de hele boodschap, die de ander met woorden en 'lichaamstaal' met je delen wil. Op het moment dat je goed luistert, is al het andere om je heen de achtergrond geworden.

In de huid van de ander kruipen

In de huid van de ander kruipen moet je maar niet al te letterlijk opvatten. Toch kan het veel misverstanden voorkomen, als je in een gesprek niet altijd direct klaarstaat met je eigen mening of oordeel. Hier dan een voorbeeld zoals het niet moet. Hannah zal bij leven en welzijn over een paar maanden stage gaan lopen en er zijn twee stagemogelijkheden. Eén stageplaats in de buurt, één verder weg. Ze weet niet welke ze moet kiezen. Ze vraagt haar vriendin Rineke om raad. Nou die hoeft geen seconde na te denken: "Joh, wat een kans, fijn op jezelf in een zusterflat. Dan kom ik naar je toe. Kunnen we gewoon doen wat we zelf leuk vinden."

Rineke vergeet helemaal om aan Hannah te vragen wat het haar moeilijk maakt om te kiezen. Ze vergeet ook dat Hannah thuis een steun is voor haar moeder. Ook vraagt ze niet of Hannah het al besproken heeft met haar ouders en hoe die gereageerd hebben.

Kortom, Rineke kruipt niet in de huid van haar vriendin. En aan haar enthousiaste advies heeft Hannah niet zo heel veel. Het gesprek is door de reactie van Rineke ook meteen klaar.

Hannah blijft daarna nog wel met haar eigen twijfels lopen. Die heeft ze niet kunnen delen. Ze had juist nodig dat Rineke haar uitlokte om dat wikken en wegen bij deze beslissing te kunnen vertellen.

Rineke kan het wel leren: eerst de voelsprieten naar de ander uitzetten en niet ongevraagd vanuit haar eigen wensen en verlangens te gaan praten.

Je mag best wat zeggen

Als je echt geïnteresseerd bent in wat je hoort vertellen door bijvoorbeeld je ouders, broer of zus, mag je gerust vragen stellen. Zeker als je thuis onder elkaar bent, is het belangrijk om over persoonlijke zaken met elkaar te leren praten. Voorwaarde is dat je je bij elkaar wel veilig en geaccepteerd voelt.

Zo kan het zijn dat er op zondag thuis na een preek met elkaar doorgepraat wordt. De ene keer lukt dat beter dan de andere keer. Soms lijkt een gesprek maar niet op gang te komen, het blijft bij wat losse opmerkingen. Stel dat je moeder iets uit de preek noemt dat ze heel mooi vond. Dan kun je daarnaar luisteren en zwijgen. Maar vast en zeker vertelt je moeder niet direct alles. Je helpt haar door te vragen er iets meer over te zeggen. Of als je het niet begrijpt, te vragen of ze het wil uitleggen. Ook kunnen je ouders met die ene opmerking van moeder alle kinderen bij het gesprek betrekken door te vragen wat zij hebben gehoord in de dienst.

Je kunt ook zeggen: luisteren is actief luisteren!

Echte belangstelling voor elkaar blijkt daaruit, dat je interesse hebt voor wat er in de ander omgaat. Dat kan over allerlei onderwerpen gaan: school, vrienden, werk, blijdschap, verdriet enzovoort. In gezinnen waar echt naar elkaar geluisterd wordt, groeit ook de behoefte om elkaar te willen begrijpen. We kennen allemaal het gezegde: onbekend maakt onbemind. Maar het omgekeerde is ook waar! Juist door te luisteren naar elkaar, leren we elkaar beter kennen. En gaan we ons bij elkaar ook veilig voelen. Dan groeit er ook onderling vertrouwen. En zo leren we echt open vragen aan elkaar te stellen; van ouders naar kinderen en omgekeerd en als kinderen onderling.

Het is dan wel de toon (van de echte belangstelling voor elkaar) die de muziek maakt!

Ook bij meningsverschillen?

Je herkent het vast dat je soms de mening van je ouders helemaal niet wilt horen. Zo verging het Jannet tenminste wel.

Ze had met een groep vrienden een plan gemaakt voor een vakantie met elkaar, ledereen heeft er ontzettend veel zin in. Maar de grootste hobbels moesten nog genomen worden: hoe krijgen we onze ouders zo ver dat ze het goed vinden?

Jannet heeft toen ze thuis kwam meteen de stoute schoenen aangetrokken en gevraagd of ze met de vrienden mee mag. "Er zit geen zondag bij; het is maar een paar dagen. En we zitten op een heel vertrouwd adres." Zo probeert ze haar ouders met argumenten alle wind uit de zeilen te nemen. Nou, die waren dan ook aardig overrompeld en zeiden dat ze er eerst samen over wilden nadenken. Nu, aan tafel trekken zij de stoute schoenen aan en willen ze er een gesprek met Jannet over beginnen. Het is voor hen de eerste keer dat hun dochter met zo'n vraag kwam en zij vinden het moeilijk. Vader wil weten of er leiding mee gaat en wie er allemaal bij zullen zijn en hoe veel het kost. En nog veel meer. Jannet vindt het spannend, hoe moet ze dat nu allemaal uitleggen. Ze wil het zó vertellen dat haar ouders het goed vinden! Eigenlijk luistert ze niet écht naar wat haar ouders zeggen, want ze is veel meer bezig om hen over te halen naar haar ideeën. 'Ze doen zo moeilijk altijd! Gaat het wel goed? Ze wil toch per se mee! Stel dat ze de enige is die niet mag, ... nou dan ligt ze meteen uit de groep. Vreselijk...' Deze en nog veel meer gedachten rollen over elkaar heen in Jannets hoofd, terwijl ze samen aan het praten zijn. Haar stekels gaan bij elke volgende vraag verder overeind staan... want ze ziet iedere vraag als een aanval op haar plan. Ze voelt het de verkeerde kant opgaan. Het gaat op een gegeven moment echt mis als Jannet geen zin meer heeft om op de vragen van haar ouders in te gaan en boos wordt. "U snapt ook niks van wat wij leuk vinden. Ik mag ook nooit iets. Ik wou dat ik achttien was, dan wist ik het wel." Jannet breekt het gesprek af en gaat huilend de kamer uit.

Jammer dat het zo gelopen is, het had anders gekund!

Had ze nu maar de gedachten die in haar hoofd rondtolden tegen haar ouders gezegd. Ze had kunnen vertellen wat het voor haar betekent als ze buiten de groep komt te staan. Maar ze had zich ook zelf eerlijk moeten afvragen of ze wel echt openstond voor de gedachten van haar ouders, hun wensen, hun zorgen en overwegingen... Maar Jannet wilde maar één antwoord horen! Daarmee miste ze de boot. Want nu konden de ouders niets vragen of er was al spanning. Echt luisteren betekent, zeker in conflicten: openstaan voor de mening van de ander en durven zeggen wat je zelf denkt. Daarna pas kun je met elkaar zoeken naar een oplossing van het conflict of meningsverschil. Dus eerst elkaar willen begrijpen, dan samen zoeken naar mogelijkheden of oplossingen... Ook als dat betekent dat het niet zo gaat als je zelf graag zou willen! De winst is dan wel dat er niet een laaiende ruzie hoeft te ontstaan waarbij allerlei verwijten en beschuldigingen over de tafel vliegen.

Onze wil en Zijn wil

Tot nu toe hebben we het gehad over luisteren in de zin van je openstellen voor het verhaal van de ander. Tijd en aandacht geven aan wat de ander zegt. Het woord luisteren wordt ook wel eens gebruikt in de zin van gehoorzamen: 'Je moet wel naar me luisteren, je moet doen wat ik je zeg.' Onlangs zei een buitenkerkelijke man heel verwonderd: "Die jongelui uit jullie kerken die kunnen wel luisteren, zeg. Dat kom ik niet zo veel meer tegen". Hij kwam op allerlei scholen in ons land en had het al afgeleerd om langer dan tien minuten achter elkaar iets te vertellen, want daarna was de aandacht toch echt verdwenen. Uitzondering waren de reformatorische scholen... Zou dat komen doordat we nog leren luisteren in de kerk, waar de preek echt langer dan tien minuten duurt? Hij had het alleen nog maar over de aandacht die hij kreeg van een groep. Maar écht luisteren houdt ook in dat we de tijd nemen om ons te bezinnen op dat wat we horen, ons daarnaar richten. En er dan ook naar handelen. Tenminste, als dat wat je hoort ook goed en betrouwbaar is! In Spreuken 7: 24 gaat het ook over horen en luisteren: Nu dan, kinderen, hoort naar mij, en luistert naar de redenen mijns monds.

Salomo waarschuwt ook ons daarmee om niet naar de verkeerde geluiden en boodschappen, die overal in deze wereld klinken, te luisteren. Ook al sluiten die misschien wel goed aan bij wat je zelf 't liefste wilt... Luister er niet naar, maar vertrouw je toe aan mijn wijze raad. Daarmee zoek ik het beste voor je. Je weet dat in het Spreukenboek allerlei wijze levenslessen staan. Nou, dit is er wel één van! Want achter Salomo horen we de vraag van de Heere Zelf: Luister toch naar de redenen van Mijn mond! Dat betekent: luister toch naar Mij en doe toch wat Ik je zeg, want dat is het beste voor jou.

Vind jij dat eigenlijk ook zo moeilijk in het leven van alledag? Nou, daarin sta je echt niet alleen. Weet je wat Jeremia roept als hij het heel moeilijk heeft? 'HEERE! luister naar mij.' Zo mag jij hetzelfde doen en Hem alles vertellen en vragen. En in Psalm 4 zegt David, die ook oprecht tot de Heere heeft leren bidden: De HEERE zal horen, als ik tot Hem roep.

En de Heere is nog steeds Dezelfde! Weet jij dat ook al uit eigen ervaring?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen