2002: jaar van teleurstellingen

Het begon allemaal zo mooi. De maand januari stond volop in het teken van de voorbereidingen op een koninklijk huwelijk. Begin februari (2-2-2002) was het zover: in Amsterdam gaf kroonprins Willem-Alexander zijn ja-woord aan de Argentijnse Maxima Zorreguieta. Burgemeester Cohen, die optrad als ambtenaar van de burgelijke stand, was de eerste die het echtpaar mocht feliciteren.

Daarna ging het, met tientallen hoogwaardigheidsbekleders uit de hele wereld, over de Dam naar de Nieuwe Kerk. Ook voor God gaf het bruidspaar daar het ja-woord. De dienst, die door vele Nederlanders via televisie en radio rechtstreeks werd gevolgd, stond onder leiding van ds. C. ter Linden, die de boodschap van het Woord volgens eigentijdse gedachten verwoorde. Deze hervormde predikant gaf Willem-Alexander eerder zijn catechisatielessen.

Nauwelijks was het echter 2-2-2002 geweest of alle aandacht verschoof naar de politiek. Op 6 maart waren er immers gemeenteraadsverkiezingen. Die zouden een voorproefje worden van de Tweede Kamerverkiezingen, gepland voor 15 mei. Grote vraag was hoe Pim Fortuyn het zou doen. De man die het land als lijsttrekker van Leefbaar Nederland in rep en roer zette, deed in Rotterdam mee als aanvoerder van Leefbaar Rotterdam. Volgens Fortuyn deugde er niets van de politiek in Nederland. Het paarse kabinet liet volgens hem slechts puinhopen na. Hijzelf zou die puinhopen gaan opruimen, zodra hij minister-president was. De wachtlijsten in de zorg zouden verdwijnen, op straat zou het veiliger worden, de islam zou hard worden aangepakt.

Politieke moord

Voor Fortuyn kwam de eerste teleurstelling op 9 februari. In een interview met de Volkskrant zei hij die dag, dat artikel 1 van de Grondwet beter afgeschaft kon worden. De bestuursleden van zijn partij stonden op hun achterste benen. Dat moest Fortuyn herroepen. Wilde hij dat niet, dan zouden ze hem eruit gooien.

En? Fortuyn wilde niet. De breuk met Leefbaar Nederland was een feit. Was het politieke avontuur van Fortuyn dan voorbij? Nou, niet helemaal. Laat in de avond liet hij zijn chauffeur bij een groepje journalisten even inhouden. "Vergeet het niet, mensen: ik word minister-president."

Het leek er inderdaad op. Met Leefbaar Rotterdam werd Fortuyn op 6 maart in één klap de grootste partij van Rotterdam. Met zijn eigen Lijst Pim Fortuyn kwam hij keihard terug in de peilingen. Op 6 mei meldden enkele ochtendkranten zelfs dat deze groepering in de peilingen voor het eerst de grootste was geworden. Welgemoed trok Fortuyn die dag voor een interview naar Hilversum. Maar daar, in het Mediapark, werden zijn ambities door kogels gesmoord.

Vanachter een paar auto's sprong rond zes uur 's avonds een man met een rode baseballpet op Fortuyn af. Pang, pang, pang. Hoe broos is een mens, zelfs al lijkt hij minister-president te worden! Stervend zakte Fortuyn door zijn knieën op het koude asfalt. Vergeefs vocht een traumateam voor zijn leven. Een paar straten verderop werd Volkert van der G. door de politie ingerekend.

87 dagen

Over teleurstellingen gesproken! De politiek moest het dit jaar verder doen zonder de man die een geheel nieuw beleid had beloofd. Fortuyns LPF kreeg weliswaar 26 zetels, maar vormde allesbehalve een eenheid. CDA en VVD moesten wel met deze partij gaan regeren, maar het risico was groot. En inderdaad ging het nieuwe kabinet al na 87 dagen ten onder aan ruzies en intriges.

Het gedoe binnen dit nieuwe kabinet was op zich al een teleurstelling voor de vele Nederlanders die na twee paarse kabinetten (van PvdA, VVD en D66) naar een ander beleid snakten. Ook veel christenen hadden gehoopt dat het met een groot CDA weer beter zou gaan in Nederland; dat het nu eens afgelopen zou zijn met al die wetten om christelijke verworvenheden verder af te breken.

Die christenen hadden hoop geput uit de plotselinge val van het paarse kabinet in april van dit jaar. Premier Kok stapte op na het verschijnen van het zogenaamde NIOD-rapport over de val van Srebrenica. In 1995 viel het Bosnische stadje Srebrenica, dat beschermd werd door Nederlandse VN-soldaten, in handen van het Servische leger. Dat vermoordde honderden mannelijke inwoners, terwijl de VN'ers niets konden doen. Volgens het NIOD had de Nederlandse overheid zijn soldaten beter moeten toerusten voor de klus.

Economie

Teleurstellingen deden zich ook voor in de economie. Al in het voorjaar waarschuwden economen dat de politieke partijen in hun verkiezingsprogramma's veel te optimistisch waren over de economische groei. Terwijl CDA, VVD en LPF onderhandelden over hun nieuwe kabinet, bleek dat de cijfers nog verder bijgesteld moesten worden. Er was maar weinig ruimte voor nieuwe uitgaven, de nieuwe regering zou vooral moeten bezuinigen.

Op de effectenbeurs raakten opnieuw veel aandeelhouders teleurgesteld in de omzetten van allerlei grote bedrijven. Zelfs sterke banken kwamen in de problemen. De gewone consument had het maar moeilijk met de omschakeling van de gulden naar de euro, die dwars tegen alle mooie beloften in, leidde tot allerlei prijsstijgingen. En wat was er verder al niet aan teleurstellingen? Het CDA boekte een grote winst, maar de kleine christelijke partijen, ChristenUnie en SGP, verloren. Vooral de ChristenUnie, de fusie van RPF en GPV die voor het eerst aan de verkiezingen meedeed, had er meer van verwacht. Het zetelverlies leidde tot een felle interne discussie en zelfs tot een breuk met de onfortuinlijke lijsttrekker Veling.

Prins Claus

Voor het eerst in enkele tientallen jaren overleed een lid van het Koninklijk Huis. Op een zondagavond in oktober stierf Zijne Koninklijke Hoogheid prins Claus. Veel mensen togen naar Den Haag om er afscheid te nemen bij de baar in paleis Noordeinde. Brede belangstelling was er ook voor de begrafenis op 15 mei.

Bij alle hierboven genoemde dingen kwam de teleurstelling, dat het ook dit jaar maar niet lukte om de criminaliteit een halt toe te roepen. Opnieuw was het dit jaar onveilig op straat. Vooral de plotselinge dood van René Steegmans in Venlo trok dit najaar de aandacht. Hij had het gewaagd om opgeschoten jongelui respect te vragen voor een oudere dame.

Eerder kwam dit jaar al aan het licht dat topondernemers uit het bouwbedrijf zichzelf schaamteloos verrijken door illegale prijsafspraken te maken. De Tweede Kamer liet ook dit onderwerp door een parlementaire enquêtecommissie onderzoeken. Tijdens de verhoren werd duidelijk, dat ondernemers niet schroomden om hoge ambtenaren om te kopen, of ze zelfs mee te nemen naar prostitutiepaleizen.

Ontevredenheid

Natuurlijk is er reden om teleurgesteld te zijn over het bijna afgelopen jaar. Die gevoelens van teleurstelling zijn begrijpelijk, maar minder mooi is dat ze nogal eens gepaard gaan met grote ontevredenheid, met wrevel en met onlust. Velen geven anderen de schuld van alle ellende en wijzen daarbij vooral ook naar de politiek. Bij dat alles is er nauwelijks sprake van tevredenheid over alle zegeningen die er ook dit jaar weer waren, laat staan van dankbaarheid.

Laten we al het Nederlandse gekonkel, alle verwikkelingen van het afgelopen jaar, eens in internationaal perspectief zetten. Zouden arme Afrikanen begrijpen dat die Nederlanders er bovenop hun boterberg en middenin hun melkplas met elkaar zo'n potje van maken? Moet het niet de grootste teleurstelling zijn dat een samenleving die het nog altijd zo goed heeft, zichzelf zo overgeeft aan ruzie, ontevredenheid, aan bedreigingen, geweld, inhaligheid en ongebondenheid?

Het doet terugdenken aan het oude Israël, dat zich in de woestijn ontevreden toonde over het manna uit de hemel en terugverlangde naar de vleespotten van Egypte. Of aan het grote Romeinse rijk, dat ten onder ging aan grove ongebondenheid, die het gevolg was van verveling. Het Leger des Heils liet dit najaar onderzoek doen naar de houding van Nederlanders ten opzichte van hun naaste. Conclusie van het onafhankelijke onderzoeksbureau NIPO was, dat de gemiddelde Nederlander egoïstischer is geworden. Het leed van de naaste doet ons minder, we zijn veel bezig met het zoeken van ons persoonlijk voordeel.

Bidden en werken

Het beeld is dus, anno 2002, niet rooskleurig. Wat doen wij daarmee? Verbijten we de teleurstelling en stellen we onze hoop op de verkiezingen van 22 januari? Of hebben we elke hoop opgegeven en knokken we nog slechts voor eigen gewin?

Of... hebben we misschien toch het beste voor met onze samenleving, al verwachten we het minder van politieke inspanningen dan van bidden en werken. Het laatste is de weg die de Bijbel ons wijst. Niet als optimistische wereldverbeteraars, ook niets als schaamteloze schrapers, maar als bewogen christenmensen hebben wij onze weg te gaan. In goed-doen en getuigen, met bidden en werken. Ter navolging van Hem voor Wie de wereld nooit beter werd of wordt... totdat Hijzelf alle dingen nieuw zal maken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen