Thuis moet je jezelf kunnen zijn

Eigenlijk is de tijd van opgroeien in het gezin gericht op één groot doel: zelfstandig worden. Kijk maar naar wat je zelf al geleerd hebt in de loop van de tijd! Al vroeg begin je om je eigen terrein te veroveren en wil je steeds meer dingen zelf doen. En daarmee begint het gesprek met je ouders. Wat mag je al wel zelf doen en wat niet? Eerst praat je op een kinderlijk niveau met je ouders. Later meer op volwassen niveau. Je zult op steeds meer gebieden je eigen verantwoordelijkheid moeten leren dragen. Gelukkig als ouders dat geleidelijk doen. Stel je voor dat je gelijk in het diepe gegooid werd! Bijvoorbeeld als je op je twaalfde al helemaal zelf verantwoordelijk was voor je kleedgeld. Als je ergens nog niet zo zeker van bent, kun je gelukkig ook nog zeggen dat iets niet van je ouders mag.

Zelf sturen

Ouders moeten steeds een stapje terugdoen en leren je los te laten. Je hebt ruimte nodig om dingen zelf uit te vogelen; je eigen mening te vormen. Vergelijk je leven maar eens met een lange rit in de auto. Je moet leren de reis zelf te maken - meeliften kan op lange termijn niet. Je moet zelf het stuur nemen. Gelukkig zijn er af en toe pitstops om weer bij te tanken. Het is plezierig om je ervaringen te delen met leeftijdgenoten die hetzelfde overkomt. Ouders kunnen je tijdens die pauzes juist weer steun in de rug geven en de richting aanwijzen. Allemaal om de auto op koers te houden! God gebruikt je ouders als de weg om Zijn Woord bekend te maken. Gelukkig als ze je mogen laten zien hoe jij je leven in kunt vullen naar Zijn wil. Omdat ouders van je houden, proberen ze zo goed mogelijk voor je te zorgen. Ze zijn al langer op deze wereld en hebben heel wat meer levenservaring dan jij. Vervelende ervaringen willen ze jou besparen. Vandaar die goede adviezen. Je zult niet alles klakkeloos overnemen omdat je sommige ervaringen echt zelf op moet doen. Dus soms je neus stoten en je conclusies trekken die je nooit meer vergeet.

Wie ben ik?

Je krijgt zelfstandigheid. Binnen bepaalde grenzen mag je zelf kiezen. Toch zijn er heel wat dingen die je nog niet precies weet of kunt. Want wat kun je je soms nog belabberd voelen als iets mislukt. Of soms ook zonder dat er iets is. Dan knaagt de onzekerheid. Doe ik het goed? Wat denken anderen van me?

Het aantal uren dat je thuis doorbrengt, is minder geworden. Niet alleen doordat je hele dagen op school doorbrengt, maar ook daarbuiten zoek je leeftijdgenoten op. Het oordeel van de groep wordt belangrijker dan wat je ouders vinden. Vandaar dat je meningsverschillen krijgt om dingen die je vroeger onbelangrijk vond. Om een kledingstuk, om je uitgaven. De groep houdt je een spiegel voor. Je wordt beoordeeld. Om het niet te ingewikkeld te maken, spreek je klare taal. Duidelijke etiquetten laten geen misverstand bestaan over hoe je iets vindt. Later merk je dat de wereld niet zo zwart-wit in elkaar steekt. Dat mensen ook hun achtergronden hebben, die hun gedrag stempelen. Als je begrijpt dat iemand het niet breed heeft, begrijp je waarschijnlijk ook waarom hij in jouw ogen zo apart doet.

Eigen ruimte

Bij het steeds meer op eigen benen staan, heb je je gevoelens niet altijd in de hand. Het ene moment lijk je de hele wereld aan te kunnen en een ander moment voel je je zomaar down. Als je zelf maar weinig vat hebt op je gevoelens, hou je ze thuis liever voor jezelf. Een moeder die dan vraagt wat er toch is, kun je dan zeker niet gebruiken. Je eerste reactie op een klop op de deur is: bemoei je met je eigen zaken en ga weg. Je ziet niet dat je vader uit liefde en bezorgdheid je een helpende hand wil bieden. Op dat moment vind je het alleen maar irritant.

Als het afgezakt is, sta je wel weer open voor een gesprek. Als het vaker gebeurt dat je moeder of vader niet het goede moment kiezen, probeer het dan op een later tijdstip te bespreken. "Pa, ik vind het echt lastig als u met me wilt praten als ik nog boos ben. Ik wil best met u praten, maar niet dan."

Het kan goed zijn dat je het helemaal niet plezierig vindt als gezinsleden weten dat je onzeker bent. Je schermt je af. Je doet niet erg aardig om jezelf een houding te geven. Ze mogen vooral niet merken dat je onzeker bent en je zelf zo kwetsbaar voelt. Je weet wel op welke manieren je afstand kunt scheppen. Als die deur veel te hard dichtgaat. Als je met een chagerijnig gezicht rondloopt. Als je luid en duidelijk verklaart dat ze belachelijke ideeën hebben.

Typisch is dat. Als je thuis bent, schaam je je niet voor je prikkelbaarheid en laat je je van je slechtste kant zien. Heb je er wel eens over nagedacht hoe dat komt? Bij je leeftijdgenoten wil je goed overkomen en zou je het vreselijk vinden als ze de balen van je hebben. Thuis kennen ze je al; hoef je geen schijn op te houden. Ergens diep in je hart weet je dat ze van je houden, ook al maak je het daar niet naar. Je stopt niet tot je op een grens stuit en ze je vertellen dat je echt te ver gaat.

Liefhebben als jezelf...

Het is mooi dat je jezelf kunt zijn als je thuis bent. Maar ga geen grens over door andere gezinsleden te kwetsen. Het naar beneden halen van een broer of zus omdat jij even niet zo lekker in je vel steekt, gaat te ver. Wat staat er ook alweer in de Bijbel? Dat we elkaar moeten liefhebben. Niet alleen als je in een vrolijke bui bent en je heel de wereld wel aan lijkt te kunnen. Maar ook als je overal de balen van hebt, misschien nog wel het meest van jezelf. Liefhebben als je liever niets met anderen te maken wilt hebben? Liefhebben als je op dat moment jezelf helemaal niet liefhebt? Zie je dat het gebod om de naaste lief te hebben iets te maken heeft met hoe je tegen jezelf aankijkt? Als jij zo negatief over jezelf denkt, is het moeilijker om open te staan voor anderen. Dan ben je alleen gericht op jezelf. Dan is het moeilijk om rekening te houden met anderen. En toch geeft dat je geen recht om jezelf eens lekker op een ander af te reageren. De Heere Jezus zegt het in Mattheüs 7: 12 zo: Alle dingen dan die gij wilt dat u de mensen zouden doen, doet gij hun ook alzo. Anders gezegd: behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden.

Concreet is dat: een ander geen gevoelige sneer geven, om hem eens lekker te raken. Bedenk dat het best uitmaakt op welke toon je iets zegt. Als jouw vraag negatief of verongelijkt klinkt, is het voor een ander niet makkelijk om aardig terug te doen! Zeg dus iets op een leuke manier. Voor het omgaan met je ouders geldt, dat je hen niet alleen moet liefhebben, maar ook moet eren. Zeg maar met respect behandelen. Concreet is dat bijvoorbeeld door wat ze zeggen niet direct af te kraken. Door eens iets ongevraagd voor hen te doen. Als je denkt waar je hen een plezier mee kunt doen, maakt dat je meteen ook positiever!

Elske Vogel (14) uit De Meern heeft een open relatie met haar ouders. De dingen die zij wel eens moeilijk vindt, bespreekt zij eigenlijk altijd wel met hen. Soms denkt ze er eerst een tijdje zelf over na. Ze vindt niet dat haar ouders zich teveel met haar bemoeien. Natuurlijk zijn er wel eens meningsverschillen. Als ze het niet eens is met iets, zegt ze wat ze ervan vindt. Soms zeggen ze wel eens: "Is dit wel verstandig?". Ze geven ook tips van: "Doe het eens zo of zo". Als ze het niet eens zijn, dan gaat ze niet tegen hun mening in. Het gebeurt wel eens dat ze ergens te ver in gaat. Dan krijgt ze straf. Nadat ze haar excuses heeft aangeboden en ze erover gepraat hebben, is het weer in orde.

Er zijn wel dingen waar ouders haar vrij in laten, maar waarin ze zelf anders zouden kiezen. Kleding bijvoorbeeld. Ze krijgt hierin behoorlijke vrijheid. Alleen als het heel erg is, mag iets niet. Soms probeert haar moeder wel of ze iets anders leuk vindt om haar van gedachten te laten veranderen. Het gebeurt wel eens dat ze een baalstemming heeft. Hoewel ze vindt dat ze wel aardig moet doen tegen haar oudere broer en zussen, lukt dat niet altijd. Ze moet zich wel inhouden. Vaak zegt ze dan iets als: "Schiet maar lekker op" of: "Ken ik er wat aan doen?".

In veel zaken wordt Cornelis Oudenaarden (19) uit Utrecht helemaal vrij gelaten. Elk lid van het gezin leeft zijn eigen leven en iedereen vindt dat prima. Zijn ouders bemoeien zich niet teveel met hem. Meningsverschillen gaan dan ook niet over materiële dingen of over afspraken. Zijn er dan nooit conflicten? Wel als hij ongezouten zijn mening zegt over bijvoorbeeld de politiek of de kerk. Dat is soms te recht voor zijn raap, waardoor zijn ouders zich aangevallen voelen. Ze vinden dat hij dan beter moet nadenken voor hij iets zegt.

Ze hebben wel vertrouwen dat hij de verantwoordelijkheid aankan. Bij veel dingen heeft hij geen hulp nodig. Alleen als het gaat om dingen van school zouden ze iets meer kunnen sturen. Zijn er dingen waarin hij vrijheid gekregen heeft, maar die zijn ouders anders zouden doen? Voor een brommer heeft hij aardig moeten knokken. Hij was gewaarschuwd, maar mocht het uiteindelijk zelf weten. Een echte eigen keuze was ook het afbreken van een schakeling op school, waarmee hij een hoger niveau kon bereiken. Achteraf een goede keus omdat je niet boven je macht moet werken, vindt hij.

Als hij zich eens depri voelt, hoeft Cornelis van zichzelf niet aardig te doen thuis. De anderen merken het dat hij dan snel geïrriteerd raakt. Het liefst hangt hij in zo'n bui een tijdje op zijn kamer. Een mineurstemming gaat het beste over door te bellen met een van zijn broers of zussen. Dat lucht meestal wel op. Zijn ouders voelen de stemming van Cornelis goed aan, maar komen er niet veel van te weten. Ze willen hem bereiken, ieder op zijn eigen manier. Zijn moeder is rigoureuzer en vraagt gelijk door. Maar als het gaat om dingen waar ze niets mee te maken heeft, laat hij niets los. Vader laat hem vaak wat betijen en geeft in een later stadium pas een oordeel. Ze tonen elk op hun eigen manier hun belangstelling.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen