Normen en waarden

Het normen-en-waarden-kabinet van CDA, VVD en LPF is supersnel aan zijn einde gekomen. Na 86 dagen LPF-rellen en -ruzies trok fractievoorzitter Zalm van de VVD de stekker eruit. Hij had geen vertrouwen meer in een succesvolle samenwerking met de LPF. Het geduld was gewoon op, verklaarde de liberale voorman plechtig. Met de nadruk op het woordje 'gewoon'. ledereen begreep wat Zalm bedoelde. De LPF had er immers een potje van gemaakt. Zó erg, dat kamervoorzitter Weisglas er al aan te pas moest komen om het aanzien van de politiek te beschermen. Fractieleden vochten elkaar de tent uit en ministers konden elkaars bloed wel drinken. De taal die daarbij werd gebezigd, kwam vaak rechtstreeks uit de vunzigste stegen van Rotterdam.

Tja, de Rotterdamse aanpak die het volk was beloofd, die kreeg het. Maar ook het CDA werd dat al gauw te gortig. Toen VVD'er Zalm klaarstond om er een einde aan te maken, bleef CDA-fractievoorzitter Verhagen niet achter. Ook hij spoedde zich woensdagochtend 16 oktober naar het torentje van Balkenende om daar het vertrouwen op te zeggen in het gehele kabinet.

Machtswellust

Het beeld ontstaat zo, dat het allemaal de schuld is van de LPF. De kamerleden van deze nieuwe politieke beweging zouden in hoofdzaak grote ego's zijn, niet gehinderd door kennis van zaken. De ministers en staatssecretarissen heten ijdele machtswellustelingen, die voor hun mooie LPF-functie maar al te graag hun oude politieke partij (CDA, VVD of PvdA) vaarwel zeiden.

Aan dat beeld moeten we vooral niet te veel afdoen. De LPF-kamerfractie valt inderdaad veel te verwijten. In plaats van zich te onderscheiden door zinvolle debatbijdragen, waren de heren politici met elkaar aan het harrewarren. Ook de ministers Bomhoff en Heinsbroek gedroegen zich ver beneden de waardigheid van hun ambt. Daar staat echter wel iets tegenover. De val van het kabinet kwam vooral de VVD wel erg goed uit. Partijleider Zalm wekte meteen vanaf het begin al de indruk dat hij de boel - zo snel hij kon - zou opblazen. De kille rekenmeester had allang becijferd dat nieuwe verkiezingen zijn partij alleen maar sterker zullen maken.

Terwijl de LPF in de veronderstelling verkeerde dat het nog goed kon komen, zette Zalm twee weken geleden zijn tackle in. Met ontsteltenis zagen de LPF'ers dat het niet meer uitmaakte dat ze radicaal schoon schip maakten. Unaniem hadden ze fractievoorzitter Herben weer op het schild gehesen, ruziemaker Wijnschenk uit de fractie verwijderd en de kemphanen Bomhoff en Heinsbroek tot aftreden bewogen. Het politieke avontuur bleek echter voorbij.

Moraal van het verhaal is, dat CDA en vooral VVD kilo's boter op hun hoofd hebben. Waarom was het nodig om het vertrouwen in het hele kabinet op te zeggen, als slechts een tweetal LPF-ministers niet beviel? Waarom moest de LPF zo hard worden aangepakt, terwijl ze nog nooit tegen een voorstel uit het regeerakkoord stemde? Nooit eerder viel een kabinet zonder inhoudelijk conflict.

Bezielend verband

Wat er in werkelijkheid mis was, is dat het kabinet een bezielend verband miste. De ministers zouden gaan voor het herstel van waarden en normen, maar wélke waarden en normen? Minister Heinsbroek wilde wel een reclamecampagne voor dit 'product' verzorgen, maar vond dat de maximumsnelheden er niet bij hoorden. Ook de afgesproken financiële normen wilde hij met een korreltje zout nemen. De VVD daarentegen concentreerde zich helemaal op die financiële normen. De rest kon meneer Zalm gestolen worden. Wat moest hij met een bede in de Troonrede? Ook aan de 'fatsoensrakkerij' van partijen die tv-reclames willen kuisen, had hij een hekel.. Een mooie mevrouw in enkel een onderbroek brengt hém niet van z'n stuk, zei hij laatdunkend. Na de val van het kabinet nam de VVD een loopje met de politieke geloofwaardigheid door allerlei afspraken uit het regeerakkoord op losse schroeven te stellen. Wie op deze manier z'n voorbeeldfunctie verwaarloost, kan niet van burgers verwachten dat die weer serieuzer omgaan met waarden en normen. Het CDA zal wat dat betreft een goed gesprek moeten voeren met de VVD, vóór het met de liberalen opnieuw een coalitie aangaat. En dan gaat het niet alleen om de voorbeeldfunctie, maar ook om het feit dat in een coalitie niet iedereen maar vrijelijk kan doen wat hemzelf goeddunkt.

De VVD moet beseffen dat individuele vrijheid niet los verkrijgbaar is van maatschappelijke verantwoordelijkheid. En dan nóg wordt het herstel van waarden en normen een hachelijke zaak. Want, zoals één van de Nederlandse grondwetsschrijvers bijna tweehonderd jaar geleden opmerkte, zonder de vrees voor een Opperwezen kan de verantwoordelijke samenleving niet bestaan. Ook dan doet eenieder slechts wat hemzelf goeddunkt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen