Aids in Afrika

In twintig jaar tijd is aids uitgegroeid tot de meest vernietigende ziekte waarmee de mensheid ooit te maken heeft gehad. Sinds de epidemie in 1981 begon, zijn meer dan zestig miljoen mensen met het virus geïnfecteerd geraakt. Afrika is het zwaarst getroffen continent. Aids waart rond als een sluipmoordenaar. In de landen ten zuiden van de Sahara is aids doodsoorzaak nummer één.

Twee oud-zendingsmedewerkers, Henny Vlak en Alie Buyert, zullen Deo Volente voor een diaconaal samenwerkingproject van Bijzondere Noden en ZGG in Sudan gaan werken. Ik heb hen een paar vragen voorgelegd met betrekking tot de aids in Afrika. Henny heeft al een aantal jaren in Afrika gewerkt. Ze komt als eerste aan het woord.

Henny, de snelheid waarmee het hiv-virus in Afrika om zich heen heeft kunnen grijpen, is voor ons onvoorstelbaar. Kun je aangeven wat de oorzaken zijn?

Geslachtsgemeenschap met iemand die besmet is met het hiv-virus is de belangrijkste oorzaak. In Afrika is dat meestal omdat mannen en / of vrouwen niet trouw zijn in hun huwelijk. Jongeren hebben vaak losse seksuele contacten voor ze trouwen. In Izi denken veel jongens dat hun zaad verdroogt als ze niet met een meisje slapen. Ze zouden dan onvruchtbaar kunnen worden. Sommige meisjes denken dat ze niet zwanger zullen worden als ze met verschillende jongens slapen. Zulke ideeën bevorderen de verspreiding van aids. Zeldzame oorzaken zijn besmetting door vuile naalden of door besmet bloed. Tragisch is dat het aantal besmettingen van baby's toeneemt. Steeds meer vrouwen dragen het virus bij zich en zodoende wordt een op de vijf baby's besmet van deze moeders.

Kun je wat vertellen over jouw ervaringen met aids in Afrika?

In Izi komen er regelmatig aids-patiënten in de kliniek. Veel patiënten komen uit Igede. In Igede reizen de mensen veel. Het hiv-virus wordt dan meegenomen als ze elders ontrouw zijn. Ze besmetten hun vrouw en de vrouw besmet hun baby. Aids-patiënten zijn makkelijk te herkennen. Ze zijn erg mager, worden steeds ziek, hebben vaak diarree en veel patiënten hebben huidproblemen. Mensen waren bang om aids-patiënten te verzorgen. Ze verkommerden als ze hulpbehoevend werden. Veel mensen denken dat aids alleen ongezonde mensen overkomt. Dat iemand die kerngezond lijkt het hiv-virus bij zich kan dragen, is onvoorstelbaar voor hen.

In Izi lijkt de besmetting nog niet zo hoog. Niemand weet hoeveel mensen het virus al bij zich dragen. Het is een tijdbom die aftikt tot de grote klap komt. Er wordt een grote toename van aids-patiënten verwacht als het moraal niet verandert.

Kun je ook iets zeggen over de gevolgen? Heb je voorbeelden?

Kinderen verliezen hun ouders. Baby's overlijden voor hun tweede levensjaar. In Oeganda zijn hele dorpen weggevaagd door aids. Soms wonen er alleen oude mensen en kinderen. De hele leeftijdsgroep van twintig tot vijftig jaar is overleden. Economisch is dat ook een ramp voor een land.

Mooi vond ik het wat iemand zei die aids-voorlichting geeft. Ze zei dat de zegen van aids is dat mensen de tijd krijgen om zich te bekeren. Gewoonlijk overlijd je niet plotseling van aids. De Heere roept aids-patiënten net zo hartelijk als kerkmensen.

Wat gebeurt er met vrouwen die zich laten testen en besmet blijken met het aids-virus?

Vrouwen kunnen verstoten worden. Als ze het niet tegen hun man zeggen, zal er niets gebeuren totdat ze ziek worden. De link tussen het overlijden van een baby en aids wordt nog niet vaak gelegd. Er overlijden namelijk ook veel jonge kinderen door andere oorzaken.

Het is een groot probleem als een vrouw besmet is en ze zegt niets tegen haar man. Zij kan hem dan besmetten hoewel ze het virus gewoonlijk van haar man krijgt. In Izi zijn er niet veel vrouwen die zich laten testen.

Hoe wordt in Afrika de strijd aangebonden tegen aids?

Er zijn veel organisaties die mensen bewust maken van aids. Video's, folders, lessen op scholen zijn middelen om het gedrag te veranderen.

Prisma is een christelijke, overkoepelende organisatie waarin onze zending ook zit. Ze probeert de krachten te bundelen om te voorkomen dat dingen dubbel of niet gebeuren.

In Oeganda wordt vanuit de regering trouw in het huwelijk gepromoot. Op universiteiten kunnen studenten een belofte ondertekenen, dat ze zich onthouden van seks tot ze getrouwd zijn. Je ziet in verschillende landen studenten een armbandje dragen waarop staat FROG, dat betekent: Fully Rely On God. Ze willen daarmee laten zien dat ze kiezen voor onthouding tot het huwelijk. Leven zoals de Heere het vraagt is de enige oplossing. Veel kerken bidden om vernieuwing van levens. Gebed in en buiten Afrika is een machtig wapen tegen aids.

Alie, jij hoopt straks samen met Henny in Zuid-Sudan te gaan werken. Gezondheidszorg en bewustwording zijn voor jullie belangrijke taken. Wat gaan jullie straks concreet doen in Sudan?

Henny en ik hopen bij de Murle-stam te gaan wonen en met deze mensen te werken. De plaats waar we komen te wonen heet Boma. De meeste Murle's zijn nomaden, die met hun kuddes over de uitgestrekte steppen trekken. Een kleiner deel van de stam woont op het Boma-plateau. Zij zijn landbouwers, vaak noodgedwongen omdat ze hun vee door roof, honger of een andere reden zijn kwijtgeraakt.

De Presbyteriaanse kerk heeft Across om werkers gevraagd. Henny en ik hopen in Boma te beginnen met basisgezondheidszorg. Dat houdt in: een soort consultatiebureau, waar je zeer regelmatig de kinderen tot vijf jaar en de zwangere vrouwen ziet. Je ziet dan in de meeste gevallen ook de moeders van de kinderen.

Verder hopen we zieken die er zijn te behandelen. En zo snel mogelijk ook te beginnen met mensen op te leiden die dit consultatiebureauwerk - het behandelen van zieken en hulp bij zwangerschap en bevalling - voort kunnen zetten. Er is weinig bekend over de gezondheidsproblemen en het is de bedoeling dat wij het eerste jaar een survey doen waar een programmabeschrijving op moet volgen.

De kerk wil graag dat we helpen bij het werken met vrouwen, jeugdgroepen en zondagsschool.

Wat is jullie visie op de bestrijding van aids in Sudan?

In Oeganda heeft men een aanpak die vruchten af blijkt te werpen. In de programma's daar wordt veel aandacht besteed aan huwelijkstrouw. Ook wordt er voorlichting gegeven aan jongeren, waarbij de Bijbel een belangrijke rol heeft. Veel voorlichtingsmateriaal van overheidsprogramma's (buiten Oeganda) gaan vaak uitsluitend over 'vrij veilig'. Maar er blijken ook nog heel wat vrouwen zwanger te worden als er wel een condoom gebruikt is. Een vrouw kan maar een paar dagen per cyclus zwanger worden en alle dagen van het jaar besmet worden met hiv. Zo'n geweldig middel is het condoom dus niet. Je kunt echter bij de bestrijding van hiv en aids ook niet alleen met voorlichting volstaan.

Jullie werken in het kader van een diaconaal project. Wat betekent het voor jullie werk dat je dit vanuit een christelijke levensvisie mag doen?

Er wordt van ons gevraagd om de Heere Jezus te volgen en te doen wat Hij ons te doen geeft. Als situaties voor ons hopeloos lijken, mogen we toch weten dat we de uitkomst altijd aan Hem over mogen laten. We mogen mensen vanuit het Woord doorgeven dat de weg naar Gods geboden heilzaam is. Tot zo'n leven worden we opgeroepen en we mogen doorgeven dat er bij God ontferming is. We weten ook dat we daarvoor ononderbroken Gods hulp nodig hebben.

In Papua begon ik een keer een training voor evangelisten die naast hun taak als evangelist ook als 'village health-worker' zouden gaan werken, met de zin: "Jullie zullen het wel vreemd vinden om als evangelisten een training te krijgen van een verpleegkundige". Waarop een evangelist reageerde met: "Helemaal niet, Tuhan Yesus ging ook het land rond om het Woord te brengen en zieken te genezen. Het is vreemd dat we deze training nog niet eerder gehad hebben, het hoort bij onze taak!"

Welke boodschap willen jullie vanuit de Bijbel aan de mensen in Sudan meegeven?

Hoewel we niet zoveel weten over de trauma's die mensen door de oorlog opgelopen hebben, verwachten we die zeker tegen te komen. In Nederland kennen we enkele mensen die uit Zuid-Sudan komen en zij praten hier niet gemakkelijk over.

Toch hoorden we ook van één van hen dat de mensen moeten leren elkaar te vergeven. Ik vond het heel mooi dat van hem te horen, want dat durf ik toch niet zomaar tegen mensen te zeggen die onrecht aangedaan is of wordt.

Toch is het waar dat genezing van deze trauma's alleen kan wanneer mensen elkaar kunnen vergeven. Ik hoop dat we daar bij kunnen helpen. In een boek over de kerkgeschiedenis van Sudan* heb ik gelezen dat veel vrouwen (vaak weduwen) mooie liederen gemaakt hebben over het lijden van hun volk, maar ook over hun roep naar God.

* Day of Devestation .... Day of Contentment. A. Wheeler.

De cijfers over hiv-dragers wereldwijd

Afrika (ten zuiden van Sahara) 28.100.000

Noord-Afrika                                      440.000

Azië                                                     7.100.000

Latijns Amerika                               1.800.000

Oost-Europa en Centraal Azië     1.000.000

Westerse landen                             1.500.000

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen