Op surveillance met de politie

Met een razende vaart scheurt het politiebusje over de doorgaande wegen van Rotterdam-Zuid. Zwaailicht op, sirene aan. Bij stoplichten en kruispunten remt chauffeur Kees de Ruiter krachtig af, om daarna weer zo hard mogelijk op te trekken. Zijn passagiers hangen in de veiligheidsgordels. Hopelijk worden de remmen van deze auto regelmatig getest...

Enkele minuten terug kregen brigadier De Ruiter en zijn collega een melding over hun mobilofoon. Kind aangereden. Die en die wijk, die en die straat. Een politiewagen uit een ander district was ook al onderweg. Maar misschien konden De Ruiter en compagnon wat assistentie verlenen. Plankgas dus.

Hersenschudding

Het ongeval valt gelukkig mee. Het kind moet wel mee met de ziekenauto, maar lijkt slechts een hersenschudding te hebben opgelopen. De remsporen van de betreffende wagen worden nagemeten. Ook dat valt mee. Zo te zien heeft hij niet harder dan veertig kilometer per uur gereden.

De politie in Rotterdam heeft het druk. Dat geldt al helemaal voor de auto's van de Directe Hulpverlening (DHV), waarvan er één bemand wordt door de vijftigjarige De Ruiter, lid van de Gereformeerde Gemeente van Capelle aan den IJssel-Middelwatering. Tijd om tijdens zijn dienst een kop koffie te drinken of een boterham te eten, is er nauwelijks. Daarvoor gebeurt er teveel in Nederlands grootste havenstad. Ongelukken, diefstallen, demonstraties en geweld. En veel geweld. Toenemend geweld.

"Ik ben nu 27 jaar bij de politie. Het lijdt geen twijfel dat in die tijd het gebruik van geweld is toegenomen. Dat de samenleving steeds harder wordt. Niet voor niets hebben we twee jaar geleden allemaal een kogelvrij vest gekregen dat we bij elke surveillance dragen. We zijn er inmiddels aan gewend, maar in 1975 had ik dat nooit kunnen denken. Wapengeweld? Dat was in mijn beleving iets voor Amerika, niet voor Nederland."

Pepperspray

Het kogelwerende vest is niet het enige zichtbare teken dat er in ons land iets veranderd is. Aan de gordel van De Ruiter hangt een busje: pepperspray. De brigadier demonstreert.

"Kijk, zo heb je het in één greep in je hand. Als je dit in je gezicht gespoten krijgt, staat zelfs de grootste kerel te grienen als een kind. Ik heb het bij de introductie van de pepperspray zelf moeten ondergaan, dus ik weet waar ik over praat."

Eén keer heeft hij het middel tot nu toe toegepast. En met succes, "We moesten iemand uit een pand verwijderen. De man begon met een groot mes te zwaaien. Dat zijn van die momenten waarop je nauwelijks bedenktijd hebt. Ik gebruikte m'n spuitbus en die kerel werd zo mak als een lammetje."

Bankoverval

Zijn wapen, een pistool, bedoeld voor uiterste situaties, heeft De Ruiter de achterliggende jaren maar hoogst zelden gebruikt. De keer dat het nodig was, zal hij nooit vergeten.

"Er was een bankoverval in de Alexanderpolder. Ik moest erop af en verschanste me bij de ingang van de bank achter het wiel van een auto. Toen de man naar buiten kwam rennen, riep ik: "Halt, politie, sta!" Hij gehoorzaamde niet, maar boog zich over de auto heen naar mij toe en richtte zijn vuurwapen op mij. Op dat moment ging m'n hele leven als een film door m'n hoofd. Ik schoot. Mis, zo bleek achteraf. De man in kwestie heeft zelf waarschijnlijk ook proberen te schieten. Maar zijn pistool ging niet af. Zo ben ik wonderlijk bewaard gebleven."

De politie gebruikt haar wapens niet zomaar. Geweld in de samenleving roept geweld bij de dienaars der wet op.

De Ruiter: "Criminaliteit en gewelddadigheid zijn de laatste jaren hand over hand toegenomen. Dat kunnen al mijn collega's je vertellen."

Jaap Verbruggen, werkzaam bij de bedrijfshulpverlening van de politie Rotterdam: "In 2001 hadden we maar liefst twee keer zoveel hulpvragen als het jaar daarvoor. Twee keer zoveel! Daarbij gaat het ondermeer om agenten die zodanige vormen van geweld hebben meegemaakt, dat ze daar voor zichzelf problemen mee krijgen. Ze willen daar dan op zijn minst met collega's of deskundigen over praten om het op die manier beter te kunnen verwerken."

Ook een andere collega, Lonny Drees, doet een duit in het zakje. Hij is onlangs enige tijd in Canada geweest. "Daar ligt het misdaadcijfer veel lager. In de stad waar ik verbleef, maakten ze de eerste schietpartij van dit jaar mee. In Rotterdam 'lachen' we daarom."

Cijfers en feiten

Gaat het echt zo verkeerd met Nederland? Nemen misdaad en geweld inderdaad sterk toe? Of is dit een klacht die van alle tijden is? Behalve praktijkmens brigadier De Ruiter stellen ook wetenschappers en statistici vast dat er onmiskenbaar een opgaande lijn is. Enkele cijfers op een rij.

Tussen 1995 en 2001 steeg het aantal geweldsmisdrijven in ons land met veertig procent. Beroving met geweld nam de laatste tien jaar zelfs met 75 procent toe. Onder de daders zijn allochtone jongeren oververtegenwoordigd.

Ook doorrijden na een ongeval nam sinds 1995 met vijftig procent toe. Het aantal misdrijven in Nederland ligt, het verschil in bevolkingsgrootte meegerekend, twee keer zo hoog als in Oostenrijk en hoger dan in de Verenigde Staten.

De meeste moorden vinden in ons land in Amsterdam plaats (7,9 per 100.000 inwoners), gevolgd door Rotterdam (vijf per 100.000 inwoners). Alleen Amerikaanse steden kennen nog hogere moordcijfers. De moorden in Amsterdam en Rotterdam liggen voor een groot deel in de drugssfeer, zo valt te lezen in een onderzoeksrapport van het Openbaar Ministerie  (OM).

Uit een rapport van het Ministerie van Justitie, gepubliceerd in 2002, blijkt dat tachtig procent van alle criminaliteit te herleiden valt tot de problematiek van ontwrichte gezinnen. Onder de meest hardnekkige groep van criminelen en geweldplegers is bijna zestig procent langdurig verslaafd aan harddrugs.

In het eerste kwartaal van dit jaar deden zich in treinen 2400 incidenten voor met agressieve reizigers. Dat is vijftig procent hoger dan in het eerste kwartaal van vorig jaar.

Mishandeling

De werkdruk van de politie wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door al het geweld in de samenleving. Dat blijkt wel als we terugrijden van het auto-ongeluk met het kind. Enkele omroepberichten door de mobilofoon.

Op een kinderspeelplaats in de Millinxbuurt is een kind gesignaleerd met een vuurwapen of een speelgoedwapen dat er verdacht veel op lijkt. "Kan DHV-wagen nummer tien-nul-vier daar even gaan kijken?" Van een surfplas komt een melding van een mishandeling. Elders gooit een man de ruiten van zijn buurman in. Een vechtpartij met Marokkanen hier, een opstootje van jongelui daar. DHV-wagen nummer tien-nul-twee, de auto waar wij in rijden, hoeft gelukkig niet op te treden.

Eén avondje meerijden met de politie is voldoende om te leren dat geweld echt een probleem is in onze samenleving. Het begint al meteen om vijf uur 's middags, als de dienst van De Ruiter een aanvang neemt. Op het politiebureau aan het Zuidplein neemt hij het dossier door dat zijn collega's van de dagdienst hebben achtergelaten. Letten op een auto van dat en dat merk, die en die kleur, dat kenteken. Is gestolen en al enkele malen waargenomen, rijdend op die en die weg. Graag attentie. Op de haventerreinen worden nog altijd illegale motor- en autoraces georganiseerd. Levensgevaarlijk. Direct ingrijpen als er tekenen zijn dat men ermee begint.

Actiegroep

Het dossier vervolgt met Rochelle Rickers. Bevindt zich momenteel in het district waarin De Ruiter en zijn collega's werkzaam zijn. Wordt vanavond misschien met geweld ontzet door de actiegroep Kind en Recht. Alert op zijn. Tenslotte: juist niet reageren op mevrouw zus en zo. Zij doet mee aan het anti-stalking project Aware, leggen de agenten uit.

"Dat is een heel mooi project. Vrouwen die hinderlijk achtervolgd worden door hun ex-vriend of -echtgenoot, krijgen een klein apparaatje mee. Eén druk op de rode knop is voldoende om de politie in actie te laten komen. Het alarmsysteem werkt zodanig dat de politie meteen weet om welke vrouw het gaat en - op een paar meter nauwkeurig - waar zij zich bevindt." Toch heeft deze bewuste vrouw geen nut van het systeem.

"Zij belt haar 'ex' voortdurend zelf op. Vannacht heeft zij zich mee laten nemen naar de Maasvlakte, waar zij continu mishandeld is. We moeten haar duidelijk zien te maken dat zij, als zij zich zo blijft gedragen, uit het Aware-project moet."

Na bet doornemen van het overdrachtsdossier is het tijd om te gaan rijden. Een half uurtje geleden kwam er al een melding binnen van een uit de hand lopende echtelijke ruzie. De Ruiter liet er zich niet door opjagen. "Soms is het beter de zaak even de laten betijen." Maar nu wordt het dan toch tijd om poolshoogte te gaan nemen.

Omgangsregeling

Een wat haveloos huis in het oude Charlois van Rotterdam. Als de grauwe gordijntjes licht bewegen, weten we dat het wel degelijk bewoond wordt. Na aanbellen doet een magere, islamitisch geklede vrouw open. Haar gebroken Nederlands is moeilijk te volgen. Maar De Ruiter en zijn collega nemen er de tijd voor. Stukje bij beetje wordt het verhaal duidelijk. Het stel is een half jaar geleden gescheiden. Manlief heeft een omgangsregeling met de drie nog zeer jonge kinderen. Op nauwkeurig vastgestelde tijden mag hij ze bezoeken. Maar daar houdt hij zich van geen kanten aan. Als de vrouw hem vermaant op te stappen, wordt hij agressief. Dan rest nog maar één middel: de politie bellen. Dat werkt. Dan is hij in een mum van tijd verdwenen.

De twee politiemannen noteren ijverig het verhaal. Maar wat kunnen ze verder doen? Weinig. Ze adviseren de vrouw in elk geval een ander slot op de deur te doen. "U bent gescheiden. Dit is blijkbaar uw huis. Dan moet u om te beginnen zorgen dat uw man er niet meer in kan."

Vuile woorden

Terwijl De Ruiter nog staat te wachten op zijn collega, dient zich alweer een nieuw geval aan. Een jongeman heeft het politiebusje in het oog gekregen en klampt de brigadier aan. Hij "ziet het helemaal niet meer zitten" en is het "spuugzat". Wat precies?

"Nou, die jongen die vijf keer per dag bij ons aanbelt en dan de meest vuile woorden door onze intercom schreeuwt. Kunt u daar niet iets aan doen?"

De Ruiter noteert letter voor letter de naam van de Indische jongeman en probeert de situatie in kaart te brengen.

"Dus de overlast hield tijdelijk op nadat u met het schoolhoofd hier in de buurt had gepraat? Dan zou ik dat nog maar een keer doen. Blijkbaar bent u daar op het goede spoor. Dan moet u wel deze week gaan, want volgende week begint de vakantie."

Opnieuw in het politiebusje gaat meteen de mobilofoon. Winkeldiefstal in een supermarkt in de Ebenhaëzerstraat. Dader is aangehouden door de bedrijfsbewaking. Of hij even opgehaald kan worden. Dat is geen probleem. De 35-jarige J.B. blijkt een bekende van de politie te zijn. Probeerde brood en blikjes bier te pikken. Waarom? "Ik woon bij m'n moeder en heb geen enkele uitkering. Echt: helemaal niets." Identiteitspapieren heeft hij niet bij zich. "Die liggen nog op het politiebureau van Hoogvliet. Daar ben ik aan het begin van de middag ook opgepakt."

Een kaas, nog een kaas

J.B. wordt in het politiebusje gezet. "Ik begrijp niet waarom jullie dit doen", moppert hij. "Alleen de rit hierheen kost jullie al meer dan wat ik gejat heb!"

Amper de straat uit, trapt De Ruiter al weer op de rem. Wat ziet zijn oog? Op de hoek van de straat heeft een bedrijfsbewaker een tweede winkeldief te pakken. Lange kerel, zwarte rijlaarzen, zwarte spijkerbroek, leren jack, breedgerande, zware hoed, lang zwart haar. Na wat aandrang komt de buit onder zijn jas vandaan: een kaas, nog een kaas en nóg één. Ook hij mag in het DHV-busje stappen. Ook hij is een oude bekende. Drugsgebruiker. Zo gaat het die avond door. Ook nadat de schrijver van dit artikel en de Daniël-fotograaf al lang zijn afgehaakt. Van verkeersongeluk, via winkeldiefstal naar een opgesloten kat in een onbewoond huis. En veel incidenten die op een of andere manier met geweld te maken hebben.

Gebroken gezinnen

Hoe komt het dat Nederland met het jaar gewelddadiger wordt? De Ruiter en zijn collega's kunnen er niet gemakkelijk een antwoord op geven. Enkele hoofdbronnen van geweld en criminaliteit hebben we deze avond in elk geval wel te pakken.

"Veel ellende komt voort uit gebroken gezinnen. Echtscheidingssituaties en strijd over bezoekregelingen bezorgen ons bijna dagelijks werk. En je hoeft er geen psycholoog voor te zijn om te beseffen dat kinderen die in zo'n situatie opgroeien makkelijker op het verkeerde spoor komen."

Een andere bron voor problemen is de multiculturele samenleving.

"Veel wijken waar wij veel werk hebben, worden bewoond door allochtonen in achterstandssituaties."

Een derde probleem is het gebruik van alcohol en drugs.

"Veel situaties waarin geweld een rol speelt, hebben daar op een of andere manier mee te maken."

Maar hoe zijn die drie problemen dan weer ontstaan?

"Verloedering. Een groot verlies aan normen en waarden", meent een politieman. "Daar valt bijna alles uit te verklaren. Mensen hebben weinig idee meer van wat goed en verkeerd is." "De diepste oorzaak is dat we God en Zijn geboden vergeten hebben", vult De Ruiter aan. "Het is mijn vaste overtuiging dat alleen terugkeer naar die geboden de opmars van geweld kan stuiten."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen