Werken voor je geld!

Voor de meesten betekent een baantje een welkome aanvulling op het zakgeld. Maar er speelt meer mee dan geld verdienen. Een bijbaantje is vaak ook heel leerzaam. Hoe moet je werkhouding zijn? Hoe ga je om met je collega's en je chef? Kun je jezelf zijn op je werk? Hoe kijkt je baas tegen je aan? En houdt je baas zich aan de regels van je contract? Ben je altijd gemotiveerd voor je werk? Allemaal vragen die voor bijklussende jongeren belangrijk zijn. Hieronder vertellen jongeren hun verhaal over het werk dat ze doen. Werkgever M. Annot legt uit wat een bijbaantje of een stage voor jongeren kan betekenen. Martien van der Zwan, werkzaam bij de RMU, geeft een reactie vanuit zijn ervaring op jongerenarbeid. Hij noemt ook de regels die voor jongeren en hun werkgevers gelden. Dat kan voor jou ook belangrijk zijn met je vakantiebaantje in het vooruitzicht...

Solliciteren

De meeste jongeren hebben niet officieel gesolliciteerd. Diane Benard (16) werkt nu een jaar bij de groenteboer. "Ik zag in de winkel een briefje hangen waarop stond dat ze een winkelbediende zochten. Dat leek me wel leuk. Toen ben ik oproepkracht geworden. Ik werk op zaterdag en in de vakantie."

Nienke van Gurp (16) werkt sinds een jaar bij de bakker in Ooltgensplaat. "Ik heb gewoon gebeld. Na twee maanden hadden ze iemand nodig en toen ben ik daar begonnen."

Leo Heuvelman (18) loopt voor zijn economische opleiding aan het Hoornbeeck College stage bij meubelzaak Burchthuys in Rotterdam. Via school is hij aan de stageplek gekomen. Zijn klasgenoot Dick Kranendonk (18) kwam in Epe terecht. Hij loopt stage bij Opeldealer Broekhuis. Anderen zijn via een familielid of een kennis die bij het bedrijf werkt aan een baantje gekomen.

Contact met mensen

"Ik werk bij een Renault-dealer in Barendrecht", vertelt Geert Verweij (17). "Vroeger was ik al gek van auto's. Ik mag alle tweedehands auto's bijhouden. Als er iets mee is, moet ik zorgen dat de auto weer gemaakt wordt. Ik mag de auto's zelf door de wasstraat rijden. En auto rijden als je zeventien bent, is natuurlijk ook leuk. Als er klanten komen, mag ik ze ontvangen. Dan hou ik ze aan de praat tot er een verkoper vrij is."

Jongeren kiezen vaak een baantje waarbij je met mensen omgaat. Nienke heeft een poosje in een verzorgingstehuis gewerkt. Nu ze bij de bakker werkt, vindt ze klanten helpen ook erg leuk.

"Je leert steeds beter klanten te helpen en met mensen om te gaan", is de ervaring van Hein Pols (16). Hein is parttimer bij Super De Boer in Krimpen aan den IJssel.

Arbeidscontract

De meeste jongeren hebben geen arbeidscontract.

"We hebben gewoon afgesproken welke dagen ik werk", legt Nienke uit. Ook Diane heeft geen contract en Hein kan zich niet herinneren zoiets ooit gezien te hebben.

Toen Geert ging werken is er wel een arbeidsovereenkomst opgesteld. "In mijn contract staat dat ik geen werk mag weigeren. Ik heb geen vaste werktijden. Ik werk gewoon altijd op zaterdag."

De stagiaires Leo en Dick hebben een contract via de school. Verder maakten ze afspraken over de werktijden. In het contract van Dick staat dat zijn reiskosten worden vergoed en dat hij een standaard werkvergoeding voor stagiaires krijgt.

Martien van der Zwan is werkzaam bij de Reformatorisch Maatschappelijke Unie (RMU) als coördinator communicatie & PR. Vanuit zijn ervaring geeft hij tips als het gaat om een bijbaantje. "Veel werkgevers zijn slecht op de hoogte van de regels die gelden voor bijbaantjes. Ze weten vaak weinig af van werktijden en werkomstandigheden. De Arbeidsinspectie meldde pas dat veel jongeren vooral in winkels te lang en te zwaar werk verrichten. Ik geef toe dat de regels voor bijbaantjes behoorlijk streng zijn, maar ze zijn voor je eigen veiligheid. Daarom moet je voordat je met een baantje begint goed met je baas praten. Vraag hem wat je precies moet gaan doen en of je dat wel mag doen. Het is goed om dan de regels na te gaan. En als je toch iets moet doen wat je eigenlijk niet mag, kun je dat het beste bespreekbaar maken. Bedenk bij eventueel zwartwerken goed waar je aan begint. Je doet dan iets dat Bijbels en maatschappelijk gezien niet mag. Bovendien zijn daar grote risico's aan verbonden. Als er wat gebeurt, draaien je ouders op voor de (financiële) gevolgen. Ook merken we als RMU dat veel jongeren tijdens hun eerste baantje worden geconfronteerd met andersdenkenden. Ons advies is: bereid je daar op voor. Informeer naar de bedrijfscultuur. Kom er maar voor uit dat je christen bent. Ga er onbevangen mee om als daar vragen over worden gesteld. Dit geldt overigens ook als je op sollicitatiegesprek gaat voor een 'vaste baan'. Vertel in het sollicitatiegesprek dat christelijke normen en waarden belangrijk voor je zijn. Informeer bijvoorbeeld naar bedrijfsactiviteiten op zondag. Geef ook eerlijk aan waarom je tegen abortus en euthanasie bent als je solliciteert naar een baan in de zorg. Stel je open op. Laat zien wie je bent en wat het christen-zijn voor jou betekent."

Boze bazen...

De jongeren zijn allemaal erg enthousiast over hun werk. Hoewel het niet altijd eenvoudig is om iedereen te vriend te houden. Vooral als je een baas hebt die niet zo makkelijk is.

Hein: "De vorige bedrijfsleider mocht mij gewoon niet. Ook anderen konden niet goed met hem overweg. In de pauze zat hij me altijd op te jagen. Telkens had hij commentaar op ons werk. Ineens mochten we niet meer met elkaar praten als we in de winkel aan het werk waren. Op een keer was hij echt onredelijk en begon hij heel erg te schelden. Toen ben ik naar de baas gegaan. Dat vond ik best moeilijk. Wat zou hij zeggen? M'n baas wilde gelukkig wel naar me luisteren. Het heeft ook wel geholpen. Ik kon later beter met de bedrijfsleider opschieten."

Ook Diane heeft zoiets meegemaakt. "Van de filiaalchef moet ik soms van alles doen waar hij zelf geen zin in heeft. Zelf werkt hij vaak niet mee. Dan gaat hij met allerlei mensen koffie drinken. Dat vind ik niet altijd leuk."

Soms geven de klanten problemen. Klanten die klagen omdat met Pasen de vleeswaren zijn uitverkocht of het brood op is. Vooral rustig en beleefd blijven is dan belangrijk, hebben de jongeren gemerkt.

Jezelf blijven

De jongeren kunnen over het algemeen goed met hun collega's opschieten. Als je collega's kerkelijk zijn, is het wel makkelijker om jezelf te blijven. De collega's van Nienke zitten bijna allemaal bij haar in de kerk en op de JeV. Dianes collega's gaan niet naar de kerk.

"Dat vond ik in het begin best moeilijk. Bijvoorbeeld het stilte vragen om te bidden voor het eten. Wat ik erg vervelend vond, was dat mijn vorige chef zo vaak vloekte. Vooral als ik erbij was. Toen ik er wat van zei, reageerde hij: 'Dat maak is zelf wel uit. Ik ben toch niet christelijk'. Een collega nam het toen voor me op. Gelukkig is hij nu weg."

Hein heeft bij Super De Boer regelmatig gesprekken met niet-christelijke collega's over zijn principes. "Ze vragen dan waarom ik naar de kerk ga en wat we daar precies doen. Dat probeer ik dan uit te leggen. Ik vind dat best moeilijk. Als collega's vragen of ik een bepaald programma op tv heb gezien, dan zeg ik soms niet zoveel. Ik kom om te werken en ik heb er ook niet altijd zin in om er over door te praten. Zeker niet als het heel persoonlijke vragen zijn. Pas gingen m'n collega's met elkaar naar een popconcert. Toen heb ik gezegd dat ik niet kon. Ik wilde eigenlijk niet zeggen dat ik niet mee wilde."

JeV

Waarom is het zo moeilijk om voor je principes uit te komen? Zeker in ons land met zoveel godsdiensten mag je er toch gewoon voor uitkomen dat je christelijk bent?

Geert: "Ik denk dat het komt doordat we erbij willen horen. Je wilt je groot houden voor je niet christelijke collega's. Diep in je hart wil je eigenlijk net als wereldse mensen overal over mee kunnen praten en overal aan mee doen. Je wilt iedereen te vriend houden."

Hein: "Het komt ook omdat ik zelf veel vragen heb. Waarom hebben de christenen gelijk? En de moslims dan of al die mensen die niet naar de kerk gaan? Soms voel ik ook wel dat de Bijbel echt waar is. Dat de Heere het gebed hoort. Maar soms twijfel ik ook wel."

Nienke herkent dat: "Ik vind dat ook wel moeilijk. Toch moet je er eigenlijk wel voor uitkomen. Belangrijk is ook dat ze aan je zien dat het geloof voor jou zelf echt iets betekent. Pas zei onze godsdienstleraar in de les: het kan de laatste keer zijn dat je elkaar tegenkomt op aarde. Waar heb je het dan de laatste keer over gehad? Heb je elkaar dan gewezen op wat écht nodig is in het leven?"

De jongeren spreken daar thuis ook wel over met hun ouders. Of met vrienden op school of op de JeV. Nienke vindt het fijn om met andere jongeren op de JeV te spreken over de omgang met andersdenkenden. "Je merkt dat andere jongeren tegen dezelfde problemen aanlopen. Je kunt van elkaar leren door er samen over te praten."

Een bijbaan - wat mag je doen?

13 en 14 jaar

• Na schooltijd mag je in huis of in de buurt klusjes doen, zoals oppassen, auto's wassen, folders en huis-aan-huisbladen bezorgen.

• Maximaal 2 uur per dag.

• Op zaterdag mag je ook ander licht werk doen, maximaal 6 uur.

• Maximaal 12 uur per week.

• In je vakantie maximaal 5 dagen per week; tot 7 uur per dag.

• Na drie weken moet je stoppen.

15 jaar

• In de vakantie mag je 5 dagen per week 8 uur per dag licht werk verrichten.

• Na vier weken werken moet je stoppen.

• Nachtwerk en overwerk zijn niet toegestaan.

• Vanaf je 15e mag je een krantenwijk hebben.

• Op schooldagen mag je 2 uur werken. Per week maximaal 12 uur.

16 en 17 jaar

• Je mag hooguit 9 uur per dag werken én maximaal 45 per week.

• Het meeste werk mag je gewoon doen.

• Voor enkele werkzaamheden, zoals aan de lopende band staan, gelden speciale regels.

• Er moet ook toezicht zijn op je werk.

• Je mag nu ook meer werken tijdens schoolweken.

Wat mag je niet doen?

Bijvoorbeeld werken met gevaarlijke stoffen, of met gevaarlijke machines zoals hijskranen. Je werkgever mag je ook niet inzetten op plaatsen met veel lawaai of je laten werken met apparaten die straling uitzenden of erg trillen.

Bron: RMU-special Jongeren&Werk, 2002/2003, gratis te bestellen bij de RMU, tel. 0318-543030.

Bankafschriften

Er wordt heel wat geld verdiend door jongeren. Kleding, vakantie, scooter en mobieltje zijn behoorlijke kostenposten. En sparen?

"Voor de meeste jongeren komen er dure tijden aan. Je rijbewijs halen of misschien trouwen. Dan moet je wel beseffen dat je ook moet sparen. Dat vergeet ik zelf ook nog wel eens", geeft Leo toe.

De jongeren zijn het eens met de stelling dat je met je geld zelf mag doen wat je wilt. Wel is het normaal dat ouders een oogje in het zeil houden bij een grote besteding. Bij de meesten gaat dat vanzelf.

"Pas heb ik een nieuwe cd-speler gekocht. Daar heb ik het dan wel over met m'n ouders. Die kunnen dan gelijk adviseren", vertelt Nienke. Hein geeft soms wel erg makkelijk geld uit... Daarom letten zijn ouders wat meer op hem.

"Op donderdag komen mijn bankafschriften meestal. Dan heeft m'n moeder ze meestal al opengemaakt om te kijken of ik niet teveel uitgeef."

Voor het goede doel

Uitgeven of sparen. En hoe zit het met de collectezak?

Diane: "Als ze voor de VBOK of voor een ander goed doel aan de deur komen, koop ik wel wat. Maar ik leg niet iets van m'n verdiende geld apart voor goede doelen."

Geert doet met bid- of dankdagen wat extra's in de collectezak.

"Je mag ook denken aan mensen die het veel minder hebben dan wij", vindt Nienke. "Soms wordt er een extra collecte in de kerk gehouden voor Afghanistan ofzo. Dan vind ik dat ik er ook weleens iets van mezelf in kan gooien."

Dick doet ook weleens een extra duit in de collectezak.

"Maar verder vind ik dat je het ook voor jezelf mag houden. Het is jou tenslotte ook niet aan komen waaien. Je hebt er toch hard voor moeten werken."

Leo is het daarmee eens. "We hoeven dat nog niet zo grootschalig aan te pakken. Mijn budget is nog beperkt. De grote giften komen later wel. Aan de andere kant leven wij in een vrij land. Wij kunnen naar school. Er zijn heel veel jongeren in deze wereld die dat niet kunnen. Ik denk dat we daar zeker aan moeten denken."

"Als er een verkoping is voor Adullam ofzo dan koop ik van alles. Dan eet ik me helemaal vol voor het goede doel. Maar om nou echt altijd geld opzij te leggen...", denkt Hein hardop.

"Eigenlijk is dat wel goed. In de Bijbel gaven de mensen tien procent van wat ze verdienden weg. Dat kunnen wij misschien ook wel doen", vindt Geert.

De heer M. Annot is bedrijfsleider bij Opel-dealer Broekhuis in Epe. Hij is de stagebegeleider van Dick Kranendonk en legt uit wat een baantje of een stage voor jongeren kan betekenen. "Het geeft mij veel voldoening om een stagiair met weinig werkervaring te begeleiden. Je kunt een stagiair belangrijke dingen aanleren waar hij de rest van zijn leven wat aan heeft. Een voordeel van het werken met een stagiair is dat hij vaak een frisse kijk op het bedrijf heeft. Zo iemand komt dan soms met verrassende en bruikbare ideeën. Dat is voor mij de extra tijd en aandacht wel waard. Voor de stagiair zelf is het een leerzame ervaring. Je doet jezelf en je collega's tekort als geld je enige drijfveer is. Je onderschat je bijbaantje als je alleen voor het geld werkt. Als je nog even blijft na werktijd, dan blijkt dat het nóg gezelliger kan zijn. Jammer als je dat mist, want je leert je collega's dan ook op een andere manier kennen. Een stageplek is voor jongeren dé manier om jezelf en andere mensen te leren kennen en om werkervaring op te doen."

Overwerk

Over inzet hebben de werkgevers niet te klagen. De jongeren kijken niet op een uurtje meer. "Als er in de pauze klanten komen, ga ik die gewoon helpen", zegt Nienke.

Geert heeft nauwelijks pauze. Maar hij kan af en toe even rusten als hij een auto in de wasstraat heeft gereden. Ook zijn de meesten niet te beroerd om over te werken of in te vallen.

"Mijn baas zegt: 'Als je vrij wilt mag dat, maar dan moet je ook komen als ik je een keer onverwachts nodig heb", vertelt Hein.

Ook de baas van Diane kan haar altijd bellen om in te vallen als een collega ziek is.

Regels

De jongeren werken dan ook nog wel eens meer dan volgens de regels mag. Dat de overheid regels heeft opgesteld voor jongerenwerk is goed. Maar dat je op schooldagen maximaal twee uur mag werken, vinden ze onzin. Het minimumjeugdloon is wel erg mager. Het loon is niet het belangrijkste, maar de meesten zitten toch wel tussen de € 3,50 en € 5,00.

Werksfeer

Zomaar van baan veranderen voor een half euro'tje meer zullen de meesten dan ook niet snel doen.

"Ik vind de sfeer op het werk het meest belangrijk. Je moet het naar je zin hebben. Geld staat bij mij zeker niet op één", zegt Geert.

De anderen zijn het daarmee eens. Leo: "Ik vind het ook niet Bijbels. We moeten niet teveel aan geld denken. Natuurlijk speelt geld een rol. Maar de werksfeer en de andere arbeidsvoorwaarden zijn minstens zo belangrijk."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen