Internet in het gezin? Zo ja: hoe?

Zijn we te laat?

Op allerlei bijeenkomsten in onze gezindte over internet is de laatste tijd gepeild welk deel van de aanwezigen thuis over een aansluiting op internet beschikte. Soms was het een globale peiling, soms ook een zorgvuldige enquête, die geen ruimte liet voor twijfel aan de uitkomsten. Dat leverde getallen op van dertig tot meer dan veertig procent. We kunnen deze cijfers bagatelliseren of er op afdingen. We kunnen zelfs de andere kant uitkijken. Geen van beide lijkt mij verstandig. Of het nu twintig, dertig of veertig procent is, vast staat dat de enorm snelle groei van het aantal aansluitingen in ons land ook onze gezinnen niet voorbij is gegaan. Het lijkt of veel gezinnen bijna geruisloos voor een aansluiting hebben gekozen. We zijn dus laat met onze afwegingen. Sommigen zeggen dat we te laat zijn. Zij vinden dat we alleen maar achterhoedegevechten leveren. Internet is niet weg te denken uit de samenleving en dus ook niet uit de gezinnen. De discussie is achterhaald, zo wordt gesteld. Ik ben het daar niet mee eens. Dan worden te grote stappen gedaan. De bescherming van onze gezinnen blijft altijd nodig en de moeite waard.

Hoe werd het besluit genomen?

Het lijkt een geruisloze ontwikkeling. Wij kennen de overwegingen niet die tot aansluiting hebben geleid. Dat zal ook per gezin verschillen. In een gezin met jonge kinderen zullen de ouders het besluit hebben genomen. Als er opgroeiende en studerende kinderen zijn, kan de aanleiding daar liggen. Maar is het te ver gezocht als ik betwijfel of in alle gevallen een aansluiting onmisbaar was in verband met de studie of het bedrijf aan huis? Zou het dikwijls niet terloops zijn begonnen? Een schijfje werd gratis toegezonden of werd aangeboden bij het benzinestation. En als er toch al een modem was voor de e-mail voorziening, verliep de installatie voor het internet als vanzelf. En misschien speelde het alles zich af op de kamer van een van de kinderen, die veel meer verstand heeft van computers dan de ouders. Als ouderlingen tijdens het huisbezoek vragen hoe u tot de aansluiting op internet kwam, en ik vind dat een voor de hand liggende vraag, dan hebt u als ouders toch wel een zwak verhaal als het zo is gegaan. Als we maar enigszins overtuigd zijn van de gevaren, dan kan zo'n belangrijk besluit toch niet ongemerkt, geruisloos zijn genomen?

Gewetensvorming

Een kerkelijk standpunt over bijvoorbeeld het bezit van TV kan bijzonder bewarend werken. Als het goed is wijzen we het bezit van TV zelf van harte af, maar het kerkelijke standpunt ondersteunt het eigen geweten. Dat moeten we in het oog houden. Het zou een slechte zaak zijn als we de TV alleen buiten de deur houden vanwege de moeilijkheden die je bij aanschaf krijgt. Dan heeft het kerkelijke standpunt de functie van het geweten niet zozeer ondersteund, maar eigenlijk helemaal overgenomen. En dan gaat het verkeerd als we zelf moeten kiezen. Er komen steeds meer terreinen waar we ons niet volledig van kunnen afschermen. Denk bij de moderne media maar aan de computer in huis, aan de mogelijkheid voor video en nu aan de aansluiting op internet. Daar moeten we zelf beslissen of we er toe overgaan en hoe we er gebruik van maken. We belijden dat onze wil van nature verdorven is en dat ons geweten slechts zwak spreekt. Daarom is het zo belangrijk dat we in de prediking, op scholen en in gezinnen worden opgescherpt om in hele praktische zaken ons geweten te oefenen. Anders gezegd, dat we ons metterdaad stellen onder het onderwijs en de tucht van Gods Woord.

Samen heroverwegen

Mag ik eerst wijzen op het woordje 'samen'? Als er reeds een internet aansluiting is in een gezin, kunnen er verschillende gebruikers zijn. Als u als gezin zo verantwoord mogelijk wilt omgaan met een aansluiting is allereerst vereist dat de gezinsleden er over kunnen en durven praten. Ook naar elkaar willen luisteren. Als gezinsleden zijn we verantwoordelijk voor elkaar en dat moeten we goed beseffen. We kunnen elkaar in grote verleiding brengen en daar mogen we elkaar niet voor over hebben... Zien we controle op het gebruik als een blijk van wantrouwen, of, zoals het behoort te zijn, als een blijk van bescherming en verantwoordelijkheid? Laten we de belijdenis van onze gevallen staat niet reserveren voor de zondag, maar zien als een verschrikkelijke werkelijkheid die ons op ieder moment kan doen struikelen.

Als we in het gezin met elkaar overleggen, dan mag de gebruiker er op rekenen, dat er geluisterd wordt naar zijn argumenten over het nut van internet. En dat is er, bijvoorbeeld voor studie. Wat komt er veel boeiende en nuttige informatie ineens onder handbereik. Maar dan moeten in het gesprek ook de nadelen ernstig worden genomen. Wat komt er ook veel nutteloze informatie onder handbereik, en erger, vuiligheid met een verslavende werking. Wat sterke bomen leken, zijn hierdoor gevallen. Niet alleen jonge mensen. Huwelijken zijn vernield. Dat doen we dan toch niet af met de opmerking, dat we daar nog nooit last van hebben gehad. Het gaat niet om kleinigheden. Dus eerst samen als gezin opnieuw (of voor het eerst?) overwegen waarom u eigenlijk die aansluiting in huis hebt gehaald. Is al die nieuwe informatie echt nodig gebleken? Het klinkt prachtig dat u nu talloze kranten en tijdschriften door kunt nemen, maar miste u dat voorheen? We kunnen elkaar ook een behoefte aan informatie aanpraten, die ons leven alleen maar gejaagder maakt. En zelfs als internet voor de studie kan of moet worden gebruikt, is de vraag gewettigd of dat deel van de studie op school kan worden uitgevoerd. Als u zoekt om bij het licht van Gods Woord een beslissing te nemen, kan blijken dat het terugdraaien van een eerder genomen besluit wel eens beter kan vallen dan u denkt.

Een alternatief

Als de behoefte aan veel informatie in uw gezin duidelijk is, zou de eerste overweging moeten zijn of een aansluiting op het RD-net een goede oplossing voor uw gezin biedt. Daar wordt alleen informatie aangeboden die vooraf is getoetst. De omvang van de beschikbare informatie neemt nog steeds toe. En als informatie nog niet beschikbaar is, kunt u vragen om die toegang open te stellen en dat gaat vlug. Te duur, zegt u? Dat kunt u niet menen als u tegelijk zegt de gevaren van internet in te zien.

Beveiligen

Als u hoe dan ook in uw geweten meent de aansluiting nodig te hebben, is de vraag hoe het gevaar voor uzelf en voor de andere gezinsleden kan worden beperkt. Ik noem enkele maatregelen.

Zet het beeldscherm op een plaats waar andere gezinsleden kunnen zien wat er gedaan wordt. We belijden gemakkelijk dat de Heere alles ziet. Toch blijkt dat we van nature ons eerder schamen als een mens weet heeft van onze verkeerde stappen, dan als we beseffen dat God ons ziet en alle overleggingen van het hart doorgrondt. Het is een oude maar nog altijd ware uitdrukking over de verzoeking: 'onthoud me de gelegenheid als de genegenheid er is en andersom'. Dit kan ook een rem zijn om zinloos uren op het internet te surfen.

Maak zichtbaar welke plaatsen van het internet zijn bezocht. Er zijn programma's verkrijgbaar die achteraf kunnen weergeven welke soort informatie door de gebruikers van de pc is bekeken. Door wachtwoorden kan de toegang voor sommige gezinsleden worden verhinderd of beperkt. Daarbij is het ook mogelijk om via het wachtwoord de tijdsduur te beperken dat internet kan worden bezocht. Bedrijven en scholen maken daar onder meer gebruik van. Tussen haakjes, als u op uw werk met internet te maken hebt, kunt u gerust bij uw werkgever aandringen om deze beschermende maatregelen. Veel bedrijven doen dit reeds. De wetenschap dat achteraf openbaar komt dat je verwerpelijke zaken hebt opgezocht kan je weerhouden. Ik noemde al dat zo'n maatregel niet gezien mag worden als een gebrek aan vertrouwen, maar als een bescherming van elkaar. Wie kent zijn eigen zwakte en die van zijn gezinsleden voldoende?

Installeer een filter dat de toegang tot de ergste vuiligheid blokkeert. Ze werken niet perfect; u kunt er dus niet volledig op vertrouwen. Aanbieders van pornografie en andere verwerpelijke zaken hebben er belang bij dat ook degenen die hun rommel niet bewust zoeken, er onverwacht op stuiten. De consumentenbond heeft onlangs resultaten gepubliceerd van een onderzoek naar de werking van verschillende filters. Filternet, geleverd door de EO, kwam nog als beste uit de bus. Maar niet perfect; een gezinslid dat erg handig is met computers, kan mogelijk een geïnstalleerd filter omzeilen. Maar u hebt de mogelijkheid benut. Bedenk daarbij dat wie in onze samenleving vuiligheid zoekt, die ook steeds gemakkelijker kan vinden. Steeds meer zullen in openbare gelegenheden voorzieningen komen die toegang geven tot internet.

Ga eens naast uw kind zitten als dit het internet bezoekt. Als u er geen verstand van heeft, laat u dan eens uitleggen wat ze nu precies doen. Laat het internetgebied niet over aan uw kinderen. Om leiding te kunnen geven aan uw kinderen is een zekere oriëntatie nodig.

Veilig huis in onveilige wereld

Het laatste deel van dit verhaal lijkt erg technisch en sommige ouders vragen zich wellicht af wat ze er mee moeten doen. Maar als u zich verantwoordelijk voelt voor wat er in uw huis gebeurt en welke gevaren uw gezin loopt, dan wilt u toch alles doen om die gevaren te beperken of op te heffen? Als die informatie over filters en beveiligingsprogramma's u boven de pet gaat, dan is er in de gemeente wel iemand die dat voor u kan verzorgen. Belangrijk is dat ouders hun verantwoordelijkheid onder ogen zien en niet te gauw zeggen dat ze de ontwikkelingen niet bij kunnen houden. U kunt hulp vragen; u blijft verantwoordelijk voor de veiligheid van uw gezin.

Nog belangrijker is dat u weet dat alleen de Heere ons en onze kinderen kan bewaren. Zijn bewaring, ja Zijn vernieuwing hebben wij allen allermeest nodig. En verder moeten we bedenken dat ook een veilig huis staat in een onveilige wereld, waar wij en onze kinderen zijn geplaatst. Daar weet de Heere van. Wij moeten Hem dan ook om bewaring vragen. Maar kan dat als we binnen het gezin onverantwoorde besluiten hebben genomen?

Om als ouders samen over te praten (en zo mogelijk ook samen met uw tieners)

Een opvoeding zonder tv heeft in gezinnen nooit tot (maatschappelijke) achterstand geleid. Kan van een opvoeding zonder internet hetzelfde gezegd worden?

In de nabije toekomst lijken digitale media ook in huishouding en gezin net zo onmisbaar te worden als gas, water en elektriciteit. Moeten we dat accepteren, zo lang mogelijk tegenhouden, ontkennen of er jongeren bewust mee leren omgaan?

'Als je tieners niet op een goede manier met moderne digitale technieken leert omgaan, zullen ze eerder op een slinkse manier op zoek gaan naar porno-sites dan wanneer je ze wat meer ruimte en verantwoording geeft, maar regelmatig controleert en een open gesprek aangaat'. Is dat een juiste stelling?

Niek heeft voor zijn studie internet nodig. Uiteraard vraagt hij of u thuis internet wilt nemen. Wat zou uw keuze zijn: thuis - op school - in de bibliotheek. U besluit om thuis een aansluiting op het internet te nemen. Hoe pakt u dat aan? Met de aanschaf alleen bent u er niet, hoe zou u het gesprek willen voortzetten?

Documentatiemap 'Het gezin in een digitale wereld'

Bij het Bondscentrum is een documentatiemap 'Het gezin in een digitale wereld' verkrijgbaar. Deze map bevat samenvattingen van de lezing die op de JBGG-opvoedingsavonden Het gezin in een mediale wereld gehouden is, een verklarende woordenlijst en uitleg van filtertechnieken, de brochure Moderne media van de synodale ICT-commissie, artikelen over internet en andere moderne communicatiemiddelen. Deze documentatiemap is voor ƒ 5,- bij het Bondscentrum verkrijgbaar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen