Rillen bij de Bijbel?

Dit artikel gaat over een bepaald soort boeken. Boeken, die de Bijbel als een soort startpunt gebruiken en er dan allerlei (griezel-)verhalen aan vast plakken. Sommigen noemen dat 'reli-horror', anderen hebben het over 'reli-thrillers'. Een beetje Bijbel, en veel fantasie. Romans, die allerlei ellende en griezeligheid door elkaar mengen, overgoten met een Bijbels sausje.

Een bekende naam in dit verband is Peretti. Hij is bijna een symbool geworden voor literatuur, die hedendaagse vertelsels en Bijbelse elementen samenbindt om de lezer vermaak te bieden. Actuele stichtelijkheid. Sommige mensen zeggen dat ze daaruit wel iets leren. Je kunt zo 'genieten' van geweld en ellende zonder er een schuldig geweten aan over te houden; want 'het gaat toch ook over de Bijbel?'.

Een verkoper van boeken vertelde me dat 'reli-thrillers als broodjes over de toonbank gaan'. Ik weet niet precies wie de kopers zijn. Hoevelen horen bij de gereformeerde gezindte, hoevelen behoren tot de Gereformeerde Gemeenten? Het gaat meestal niet speciaal over jeugdboeken, maar...

Ril-boek

Het woord reli-thriller is een wat merkwaardige term. 'Reli' heeft te maken met religie of godsdienst. En een 'thriller' is een ril-boek. Je leest het vanwege de spanning, om eens 'lekker' (?) te griezelen. Is het alledaagse leven dan zo saai, dat je een extra dosis griezeligheid nodig hebt? Of heeft het te maken met onze rijkdom, waarin de meesten van ons het zo goed hebben?

Zijn zulke boeken dan een soort achterkant, een zwarte keerzijde van het welvaartsleven? Heb je fantasiegegriezel nodig als compensatie voor hard werken of als 'kick' die je even uit het dagelijks bestaan tilt?

Doedelzak

Het is merkwaardig gesteld met de mens. Dingen, die je doet in een plezierige omgeving, dingen die je wel bevallen, gaan als het ware een beetje verslavend werken. Je wilt er meer van, als van zoete koek. Neem als vergelijking een doedelzak. Veel mensen van het continentaal Europa vinden dat een raar muziekinstrument. Maar de Schotten hebben dat instrument van jongs af gehoord, misschien wel in een warm huis, terwijl het buiten akelig koud was. Dan is het geen wonder dat je van zo'n instrument gaat houden. Je voelt je prettig, als je het geluid weer hoort. Zo gaat het met het lezen van boeken ook. Zelfs al is de inhoud niet helemaal in de haak, als je leest in een plezierige omgeving, misschien ook nog met een hapje en een drankje erbij, gaat dat lezen iets krijgen dat je fijn vindt. Zo kun je als het ware ingepakt worden door boeken. Maar het is wel goed om je telkens af te vragen: is het goed wat ik lees?

De laatste bazuin

Een illustratie van het soort lectuur waar het nu over gaat, is te vinden in de serie De laatste bazuin van de schrijvers Tim LaHaye en Jerry B. Jenkins. De serie beschrijft de gefantaseerde belevenissen van mensen, die de laatste gedeelten uit het Bijbelboek Openbaring 'meemaken'. Toen ruim een jaar geleden het jaar 2000 aanbrak, waren er wel mensen die extra zenuwachtig werden: zou nu het eind der tijden aanbreken? Zou Jezus wederkomen, zou het Laatste Oordeel aanbreken? Misschien heeft het begin van het derde millennium de schrijvers er wel speciaal toe aangezet om hun fantasie nu eens in de toekomst te plaatsen. En aangezien niemand de toekomst precies kent, kun je er heel veel over fantaseren. Tenminste, als je je niet wilt beperken tot de Bijbelse boodschap zelf. Maar dan dreigt het gevaar, dat de Bijbelse boodschap over het 'laatste der dagen' - dat is de tijd tussen Hemelvaart en Wederkomst - overspoeld wordt door griezelbedenksels van menselijke boekenschrijvers. Het zou mij niet verbazen als de serie met de nodige delen wordt uitgebreid, wanneer de Wederkomst niet geschiedt binnen de tijd die de schrijvers waarschijnlijk achten.

Menselijke fantasie

LaHaye en Jenkins gaan uit van een bepaalde uitleg van het boek Openbaring. Zo bouwen ze als het ware een toneel op, waarbinnen hun verhalen geplaatst worden. De titels van de verschillende delen van de serie liegen er tot nu toe niet om: Verlaten, Tegenstand, Nicolae, Oogst, Apollyon, Moord en Bezeten. Een bepaalde uitleg van Openbaring is dus het decor voor de productie van menselijke fantasie. De folder, die de serie aanprijst, beweert dat je bij het lezen voortdurend denkt: 'Zo zou het inderdaad kunnen gebeuren...'. Bij mij komt dan altijd de gedachte op: 'Zo zal het dus wel niet gebeuren'. Want zouden mensen, die zelfs 'de tijden of gelegenheden' van de komst van het Koninkrijk van God niet kennen, wel weten wat zich in de jaren daarvóór zal afspelen? We houden dus eigenlijk alleen maar een menselijk handjevol fantasie en schrik over. Want je kunt je na het lezen van dergelijke boeken ook angstig gaan voelen.

Wijzer

Word je iets wijzer van het lezen van zulke literatuur? Voor het verkrijgen van Bijbelkennis hoef je iets dergelijks niet ter hand te nemen. De Bijbel spreekt duidelijke taal over de toekomst. De Zoon des mensen zal wederkomen, het Oordeel zal gehouden worden, het Koninkrijk van God zal neerdalen. Om dat te beseffen heb je De laatste bazuin niet nodig. Je kunt beter biddend de Bijbel zelf lezen en vragen of God je door Zijn Geest goede inzichten en verstandig begrip wil geven.

Voor het leren kennen van wat er zoal in de wereld gebeurt, heb je ook al geen fantasielectuur nodig. Lees daarvoor de krant maar. Voor de prijs van drie delen van De laatste bazuin kun je meer dan een jaar het RD lezen, als ik zo vrij mag zijn. Daardoor leer je meer, veel meer van de werkelijkheid waarin wij leven, dan uit de pagina's van De laatste bazuin. Je leert ook veel meer van de ellende in onze wereld, want een krant selecteert nu eenmaal op 'nieuws'; en daar word je meestal niet erg vrolijk van. Gelukkig lees je ook wel van goed nieuws in de krant.

Goed bestede tijd

Ik wil nog een kwestie noemen in dit verband. God geeft je tijd van leven. We krijgen allemaal een tijd, waarin we onze opdracht moeten vervullen. Die levensopdracht is voor iedereen verschillend. Maar we mogen toch wel zeggen, dat je in je leven, en in de maatschappelijke plaats die je krijgt, uiteindelijk Gods eer moet bedoelen. Dat betekent, dat we ons telkens moeten afvragen of de dingen die we doen wel in dat kader passen. Toegepast op het lezen van allerlei lectuur betekent dit, dat we ons moeten afvragen of de tijd die we aan het lezen van reli-thrillers besteden wel goed bestede tijd is. Kun je het maken om je urenlang te verdiepen in fantasie-lectuur, terwijl je zoveel andere goede boeken zou kunnen lezen of nuttig werk verrichten? Is het niet een beetje raar, dat je in een tijd met meer mogelijkheden dan ooit tevoren, toch blijft snakken naar fantasiegegriezel? Er is zoveel 'goeds' te doen in de tijd die we van God ontvangen. Of wil je jezelf liever laten verdoven door wat de Bijbel ijdele zaken noemt, spanning, sensatie en soms gefantaseerde griezeligheid, loos vermaak, dat je uiteindelijk niets dan leegte brengt? En die leegte wil je telkens weer opvullen, met nieuw vermaak.

Vermaak

In de Bijbel kom je het woord vermaak ook tegen. Maar dat gaat wel over iets anders dan het lezen van reli-horror. Ik heb vermaak in Uw wet, lezen we van een Bijbelschrijver (Psalm 119: 70). En Paulus schrijft: Want ik heb een vermaak in de wet Gods naar den inwendigen mens (Romeinen 7: 22). Bij zo'n vermaak gaat het niet meer om wat hedendaagse schrijvers ons voor larie aanbieden, maar om een diepe, wezenlijke vreugde in het overdenken van Gods geboden voor het leven. Dat kan een blijdschap geven, die alle werelds vertier te boven gaat. Wat zou het geweldig zijn, als je jonge leven getekend werd door zo'n vreugde.

Milieuvervuiling

Er is nog iets. We zijn tegenwoordig erg bang voor milieuvervuiling. En terecht. Al te lang heeft de mens zijn omgeving beschouwd als een oeverloos vat, waarin je allerlei vuil maar kon dumpen. Maar wat moeten we denken van geestelijke milieuvervuiling? Als je iets leest, wordt dat opgeslagen in je hoofd. Probeer er dan toch voor te zorgen, dat daar niet teveel vuil bij is. Je gaat toch ook niet water drinken uit een riool?

Bereid zijn

De Bijbelse boodschap over de toekomst is duidelijk genoeg. Juist omdat wij niet weten, wanneer de tijd van Wederkomst en Oordeel aanstaande is, moeten we nu bereid zijn. Daarom, zijt ook gij bereid; want in welke ure gij het niet meent, zal de Zoon des mensen komen (Mattheüs 24: 44). Daarvoor heb je de boeken van De laatste bazuin niet nodig. Als je dan toch ontspanning nodig hebt, lees dan goede historische romans. Die zijn er genoeg. En je wordt er tenminste soms een beetje wijzer van, omdat je het verleden beter leert kennen. En het verleden speelt mee in het heden. Laat je niet door opgeklopte thrillers verleiden. Of wil je jezelf liever met de dwaze maagden laten inslapen in een roes, die voor God niet bestaan kan?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen