Euthanasie, de maakbare dood...

Zomaar een reactie op de ontwikkelingen die er gaande zijn wat betreft het legaliseren van euthanasie. Of veel mensen zo denken? Soms is het te vrezen, omdat ook in andere situaties een zelfde reactie te bespeuren valt. Een voorbeeld daarvan wordt gegeven in De Saambinder van 23 november 2000, in een artikel over de openstelling van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht. Ds. W. Silfhout schrijft: 'We hopen en bidden dat ook de lezers van De Saambinder deze zaak zullen blijven volgen en dat het gebed aan Gods genadetroon niet zal verslappen. Geloven we nog dat de Heere wonderen kan doen? Laten we niet denken: het wetsvoorstel zal toch wel worden aangenomen, dus waar zou ik me nog druk over maken. En: het is ver buiten mijn deur...'.

Euthanasie? Wat heb ik daarmee te maken?

Is het inderdaad zo, dat euthanasie ver van ons af ligt? Hebben we er niets mee te maken? Misschien is dat zo, als we tot op heden voor ernstige ziekten of ongelukken gespaard bleven. Maar allemaal weten we, dat dit in een enkel ogenblik veranderen kan. En temidden van het grote verdriet en van alle zorgen die er zijn, kan dan onverwacht de vraag gesteld worden: "Meneer, mevrouw, moeten we wel doorgaan met deze behandeling?".

In een ziekenhuis ergens in Nederland werd een nog jonge man opgenomen. Hij was ernstig ziek en werd met alle zorg omringd. De dokters konden echter niet voorkomen, dat de man in coma raakte. Dat duurde enige tijd en verbetering was niet te bespeuren. De familie werd bijeen geroepen en zij moesten de boodschap aanhoren, dat er niets meer voor man en vader gedaan kon worden. "Het beste kunt u nu maar een einde aan dit leven maken. Wij kunnen zorgen voor een zachte, milde dood en we zullen ons best doen het voor u zo prettig mogelijk te maken." Dat was zo ongeveer de boodschap.

De familie - niet christelijk - wilde dat echter absoluut niet. In plaats daarvan vroegen zij, of de ernstig zieke naar huis mocht. Dat werd toegestaan. Men was daarbij ook zeer behulpzaam en wat nodig was aan verzorging, kon ook in de thuissituatie gegeven worden.

Zo werd de patiënt thuis door vrouw en kinderen vertroeteld. Na een week leek de comateuze toestand minder diep. De man reageerde weer op prikkels en langzamerhand kwam hij bij. Hij kon weer zitten, praten, zelfs lopen... Nee, hij werd niet meer de oude. Maar toch, hij leefde en mocht nog bij vrouw en kinderen zijn. De dokters in het ziekenhuis stonden verbaasd, maar waren ook geschrokken. Zij werken immers niet met het doel om mensen te doden. Korte tijd later is in dat ziekenhuis het protocol wat betreft de euthanasie aangescherpt. "Voortaan zullen we nog een extra onderzoek doen en langer wachten voor we een voorstel tot euthanasie doen", zei men.

Zo zullen er ongetwijfeld nog meer voorbeelden te vinden zijn van mensen, die door de artsen al waren 'afgeschreven', maar weer tot het leven mochten terugkeren. Er gebeuren ook vandaag nog wonderen! Des te verschrikkelijker is het, dat de mens meent het heft in eigen handen te kunnen nemen om zijn levenseinde zelf te bepalen. Hij wil zélf over het leven beschikken, of dat nu over het begin of over het einde van het leven gaat. Dr. W.H. Velema schrijft: Het leven is niet langer een geschenk of opdracht, ons van Hogerhand gegeven. Het is een goed, dat we naar eigen goeddunken kunnen gebruiken, besteden en genieten. Het heeft geen waarde die boven het individu uitgaat. De waardering wordt door ieder individu zelf bepaald - dat wil zeggen dat we de waarde afmeten aan de kwaliteit die wij eraan toekennen en de gewenste duur van het leven relateren aan de kwaliteit.

Vandaar het recht op hulp bij vrijwillige beëindiging van het leven, soms tegen de zin van de ouders. Vandaar het oprekken van de termijn van de zwangerschap waarin abortus kan worden toegepast. Vandaar het toestaan van de verkoop van de abortuspil. Vandaar het wetsvoorstel om gebruik te maken van embryo's en geslachtscellen. Vandaar het voornemen om het beëindigen van het leven van mensen, die daar niet om (hebben) kunnen vragen, voor te leggen aan een centrale beoordelingscommissie.

Dit alles brengt mee dat onze samenleving er een is waarin doden tot het patroon van het leven gaat behoren. De dood is doodgewoon. Daarom hoort doden op eigen initiatief of op initiatief van anderen er ook bij.

Euthanasie, daar kun je zó mee te maken krijgen!

Euthanasie - we kunnen er allemaal mee te maken krijgen. Menigeen onder ons is er al mee geconfronteerd. Een vader en moeder, die voor hun ernstig gehandicapte kindje in de bres moesten springen: In het belang van uw kindje kunt u het veel beter laten inslapen. Dit is toch geen leven? Een dochter, die tot het einde toe haar moeder goed wil verzorgen: Maar mevrouw, wat is de kwaliteit van dit leven nog? Een zoon die na het overlijden van zijn vader in het medisch rapport leest: Gezien de leeftijd niet reanimeren. Een verpleegkundige, die weet dat tijdens haar middagpauze een van haar patiënten een dodelijke injectie toegediend zal krijgen...

Gaat het zo altijd? Ik denk, dat velen in zieken-, verpleeg- of bejaardenhuizen heel andere ervaringen hebben. Gelukkig kan dat ook nog in onze tijd. Dokters en verpleegkundigen, die vechten voor het leven van hun patiënten; die bijvoorbeeld alles in het werk stellen om het veel te vroeg geboren baby'tje in leven te houden; voor wie niets teveel is om de slachtoffers van de Volendamse ramp te helpen. En wat wordt er niet gedaan om ernstig zieken en stervenden in hospices en in de thuissituatie met alle zorg te omringen. Maar toch is het goed, om wél op de hoogte te zijn van wat in Nederland gaande is. Het is noodzakelijk om ons te verdiepen in wat geschreven en wat gezegd wordt over bijvoorbeeld abortus en euthanasie. Maar meer nog is het nodig om hen, die in Tweede en Eerste Kamer vanuit Gods Woord de normen en waarden rond levensbegin en levenseinde verdedigen, in ons gebed te gedenken.

'Een te lang geworden leven...'

We zijn nog lang niet aan het einde gekomen van het euthanasiebeleid. Al is er al veel beslist, al heeft veel zijn beslag al gekregen in wettelijke regels, toch kan het altijd nog verder. In het debat in de Tweede Kamer - half november 2000 - kwam dat al duidelijk naar voren in de vraag die de heer Dittrich (D66) stelde, 't Ging over mensen met zelfmoordplannen, 't Was toch eigenlijk maar veel beter die mensen te helpen een einde aan hun leven te maken, in plaats van ze van de flat af te laten springen?

Dittrich staat daarin niet alleen. In Elsevier van 11 november 2000 wordt - onder de titel: 'De maakbare dood' - geschreven over de zaak Brongersma. Deze man kreeg van zijn huisarts een dodelijk drankje vanwege zijn 'ondraaglijk en uitzichtloos' lijden. Waarin bestond dat lijden? Dat werd niet veroorzaakt door een slopende ziekte of door een uitzichtloze psychiatrische aandoening. De rechter verwoordde het zo: "Zijn vrienden en bloedverwanten waren overleden; hij ervoer dag en nacht de zinloosheid van zijn lege bestaan. Het enige dat hem restte, was de dood en hij schreef dat de dood hem schijnbaar was vergeten."

"Vroeger overleden mensen aan een vrij korte, veelal infectueuze ziekte, zoals tbc of een longontsteking. In zekere zin was dat niet onprettig. Nu lijden mensen aan een te lang geworden leven. (...) Het levenseinde wordt steeds 'maakbaarder'. Westerse samenlevingen zijn in staat de levens van mensen steeds te verlengen. De zaak Brongersma maakt duidelijk dat daardoor een levensfase aan het leven wordt toegevoegd, die door sommigen niet als zinvol wordt ervaren. En dat versterkt weer de roep om een maakbare, milde dood. (...) Enkele tienduizenden bejaarden zitten in dezelfde situatie als Brongersma. Die willen echt niet allemaal dood; verreweg de meesten niet. Maar het is wel waarschijnlijk dat zich in de slipstream van de zaak Brongersma meer van zulke verzoeken om hulp bij zelfdoding zullen aandienen. (...) De weg naar steeds grotere zelfbeschikking van de patiënt - en dus het ideaal van een steeds maakbaarder dood - is allang ingezet."

En nog is het einde van de steile helling, die 'euthanasie' heet, niet bereikt. Want in dezelfde Elsevier lees ik ook over de pil van Drion.

De pil van Drion

H. Drion, oud-hoogleraar burgerlijk recht en oud-raadsheer in de Hoge Raad, pleitte op 19 oktober 1991 in een artikel in NRC voor een zelfmoordpil. Alleenstaanden van (bijvoorbeeld) 75 jaar en ouder zouden die zonder al te veel vragen van hun huisarts moeten kunnen krijgen. Niet per se om meteen een einde aan hun leven te maken, maar voor in het nachtkastje - voor het geval dat.

Het artikel heette Het zelfgewilde einde van oude mensen. Volgens Drion zijn ouderen mans genoeg om autonoom te bepalen wanneer ze genoeg hebben van het leven.

Heeft dat voorstel school gemaakt?

Wel in theorie. Brongersma bijvoorbeeld, gaf Drion al in 1991 te kennen dat hij graag over zo'n pil zou beschikken.

Is die pil er al?

Niet dus, getuige de zaak Brongersma. Teveel praktische en ethische bezwaren.

Zag Drion ook bezwaren?

Ja. Hij erkende het gevaar dat mensen niet vrijwillig, maar onder druk van hun omgeving de pil zouden kunnen innemen.

Waarom hield hij er dan aan vast?

"Het lijkt mij een essentiële verplichting voor een samenleving waarin het aantal oude mensen sterk toeneemt", schreef hij, "tot deze mensen te zeggen dat ze, als ze er een eind aan willen maken, maar in het water of van een flatgebouw moeten springen of dat ze maar een touw moeten kopen, daar is niemand en niets mee gediend, ook niet de heiligheid van het leven."

Hield hij er rekening mee dat het aantal zelfmoorden sterk zou stijgen?

Ja. "So what?" was zijn reactie. "Als er zoveel mensen zijn die dat willen, waarom zouden zij het niet mogen?"

Wat nu?

Met ontsteltenis hebt u het misschien gelezen. Wat goddeloos! Wat verschrikkelijk! Kan dit langer doorgaan? Is het niet te vrezen dat God hun en onze ongerechtigheid niet langer kan gedogen? Het thema van de landelijke bijeenkomst in Veenendaal luidde: 'De HEERE regeert'. Dat is waar, want dwars door alles heen volvoert God Zijn Raad, ook in 2001. Geve de Heere, dat wij - door schuldbesef getroffen en verslagen - in ootmoed voor Hem mogen buigen en mogen smeken om ontferming, zowel voor ons persoonlijk, als voor de regering en voor ons arme volk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen