Sober maar niet somber!

Rijkdom

In het Rotterdamse Alexandrium is alles te koop. Speelgoed, kleren, muziek. Alles wat een mens nodig heeft is er. Voor me lopen twee jongens van een jaar of zestien. Ze praten niet met elkaar maar tegen hun mobieltje. Voor vijftig cent per minuut zeggen ze wat ze gratis elkaar kunnen vertellen. Scheppen op over hun aankopen. De een loopt met een tasje vol nieuwe CD-roms. Vult de grote verzameling die hij thuis heeft mooi aan. De ander kletst over zijn gloednieuwe skeelers. Kan hij uitproberen of deze sneller zijn dan z'n zeswielers. "'k Ga hangen, joh, effe een hamburger scoren."

Armoede

Soedan. Winkels kent Jeki niet. Langzaam loopt hij over het hete pad. Zijn stukgelopen schoenen knellen aan zijn voeten. Gelukkig is hij op de terugweg. Heen met de paar groenten die zijn ouders verbouwen op het stukje land. Terug met het beetje geld verdiend op de markt. Elke week weer. Het is hard nodig om rond te komen. Nou ja, rondkomen. Ze zijn thuis al blij als er wat te eten is. Meestal lukt dat wel, maar soms...

Tegenstellingen

Grote tegenstellingen zijn er in de wereld. Als je in Nederland leeft, denkt je wel eens dat de hele wereld in rijkdom leeft. De cijfers leren echter anders. Van alle dingen die gemaakt worden, wordt 80% gebruikt door 20% van de mensen. De rest moet het met de overgebleven 20% doen. Enorme rijkdom in Nederland, andere Europese landen, Australië en Amerika. Grote armoede in veel andere landen. Terwijl in Nederland de wachtlijsten een groot probleem vormen, zijn er miljoenen mensen die niet weten wat een wachtlijst is. Zij hebben geen ziekenhuis in de buurt. Terwijl in Nederland heel wat jongeren (en ouderen) hun neus ophalen voor een glas water, komen elk jaar vele kinderen om van de dorst.

Zegen!

Mogen we dan niet blij zijn dat we in een welvarend land leven? Natuurlijk wel. Wie terugdenkt aan de verhalen over de hongerwinter in de Tweede Wereldoorlog zal gauw bedenken dat het een zegen is om voldoende te eten te hebben. Wie ziet hoe anderen momenteel moeten leven in arme landen is het ermee eens dat we het hier goed hebben. Ja, zelfs als we beter om ons heen kijken in eigen land zien we dat de armoede helemaal niet zo ver weg is. Denk eens aan de daklozen, de zwervers, de bedelaars die in grote steden rondlopen. Kijk eens achter de schermen bij sommigen die van heel weinig geld moeten rondkomen. Dan mag je blij zijn als je het thuis goed hebt.

Zegen?

Maar toch, is het écht een zegen? Diezelfde welvaart heeft ook heel wat negatieve gevolgen. Denk maar aan het milieu. Elke keer kun je weer in de krant lezen dat het milieu lijdt onder de gevolgen van het gedrag van mensen. Vogelsoorten sterven uit, het broeikaseffect kan voor grote problemen zorgen, mensen hebben last van geluidshinder. Komt dat dan door onze rijkdom? Soms wel ja. Zo wordt het broeikaseffect veroorzaakt door het steeds grotere gebruik van energie die nodig is om al die auto's, scooters en machines te laten draaien. Daardoor stijgt de temperatuur op aarde extra en ontstaan soms stormen en overstromingen. Een ander voorbeeld is het kappen van de oerwouden. Om aan de grote vraag naar hout te voldoen, worden deze enorme bossen snel gekapt. Daardoor verdwijnt de leefomgeving van grote en kleine dieren. Soms sterven hele soorten uit.

Zondag

Een ander negatief punt, dat direct verband houdt met de grote welvaart, is de zondagsontheiliging waar we in ons land mee te maken hebben. Grote bedrijven willen zeven dagen in de week, 24 uur per dag draaien. Zo kunnen ze goedkoper produceren en nog meer winst maken, nog groter worden. Dat mensen daarvoor op zondag moeten werken, interesseert ze niet. Daar betalen ze toch voor? Ook winkels zijn tegenwoordig vaak op zondag open. De mensen willen op zondag hun geld uitgeven, funshoppen zoals dat heet. Wat moet je anders met zo'n saaie dag doen?

Sociaal

Een laatste negatief punt dat ik wil noemen, is de sociale houding van mensen. Je hoort steeds meer om je heen dat mensen geen tijd en aandacht meer voor elkaar hebben, ledereen is druk en niemand heeft tijd. Gauw nog even dit doen, snel even daar heen. Maar tijd voor een goed gesprek of een bezoekje aan mensen die ziek zijn of eenzaam schiet er vaak bij in. Het gaat steeds meer om geld verdienen en geld uitgeven. Steeds minder is er oog voor het goed omgaan met elkaar. Vroeger is wel eens gedacht dat we meer tijd zouden krijgen als we rijk zouden worden. Er is een tijdlang zelfs gestudeerd op de problemen die kunnen ontstaan als Nederland nog veel rijker zou worden. Wat zouden we met al die vrije tijd moeten doen? De gedachte was dat mensen minder zouden gaan werken als ze meer gaan verdienen. Het blijkt echter dat mensen alleen maar harder werken. Ze willen meer, meer, meer.

En jij?

Tot nu toe ging het vooral over de maatschappij. Maar geldt voor jou misschien hetzelfde? Vaak praten we over problemen in de maatschappij en wat daaraan zou moeten gebeuren. Maar we vergeten vaak onze eigen rol. 'Verbeter de wereld en begin met je zelf'. Hoe ga jij met je leven om? De meeste mensen laten zich leiden door geld en goed. Ze willen zoveel mogelijk verdienen om zoveel mogelijk te kunnen uitgeven. Hard werken voor een vliegvakantie naar Gran Canaria of een nieuwe scooter. Is dat ook wat jou bezig houdt? Of je nu studeert of werkt, van belang is waarom je dat doet. Het kan zijn dat je hard werkt omdat je vindt dat je dat moet doen. Het kan ook zijn dat je goed je best doet op school zodat je later een goed betaalde baan kunt krijgen. Wat is jouw motief om bezig te zijn?

Tevreden

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat mensen niet gelukkiger worden als ze meer geld gaan verdienen. Dat is iets wat je misschien niet verwacht had. ledereen streeft er toch naar om vooruit te gaan in het leven? Waarom zouden we dat doen als we er niet gelukkiger van worden? Het lijkt er wel eens op of we elkaar gek maken. Omdat hij die dure schoenen heeft, wil jij ze ook. Omdat zij zo'n schitterende ketting heeft, rust je niet voordat er een nog mooiere om jouw hals hangt. Of ben jij tevreden? Uit het genoemde onderzoek komt dat mensen zich gelukkiger voelen als ze meer geld of spullen hebben dan de buren. Is dat niet zielig? Zijn we echt pas tevreden als we meer hebben dan een ander? Ook als we al veel hebben?

Christen

Het wordt tijd dat ik mezelf en jou een spiegel voor ga houden. Ik kan er niet omheen dat we niet zomaar raak kunnen leven. De Bijbel leert ons immers hoe we moeten leven. Heeft dat te maken dan met de zaken die ik hierboven geschreven heb? Betekent het christen-zijn ook iets hoe ik moet studeren, werken en kopen? Natuurlijk! De Bijbel laat ons zien dat christenen zich niet mogen laten leiden door valse begeerte. We mogen niet begeren iets dat van onze naaste is. Daaruit volgt dus de opdracht tevreden te zijn met wat we hebben. Ik bedoel eigenlijk, tevreden met wat we krijgen. Want we zijn niet eens de eigenaar van al die spullen! We mogen ze gebruiken. De Heere geeft ze. Niet omdat wij zo hard werken, zo slim zijn of zo goed ons best doen. Nee, omdat Hij dat zo wil. Wij zijn niet beter dan die mensen uit arme landen.

Motief

De Bijbel geeft ons een levensmotief. Eigenlijk gaat het maar om twee dingen. Het grote en het kleine gebod. Ons leven moet gestempeld worden door de opdracht God lief te hebben. Daar moet alles in ons leven op gericht zijn. Ook onze studie of ons werk. Ook onze manier van leven. Ook hoe luxe wij al dan niet leven. Alle dingen moeten we doen om Hem te eren. Dus wel hard werken en je best doen. Maar niet om daardoor zoveel mogelijk te verdienen, maar omdat God dat van ons vraagt. Hij wil dat we voldoen aan de opdracht om de aarde te bouwen en te bewaren. We moeten en mogen bezig zijn op de aarde om aan die opdracht te voldoen. Dat betekent dus ook niet te hard werken. Voldoende tijd te hebben om God te zoeken en te eren, te dienen en te loven. Op zondag, maar ook op andere dagen.

Naaste

Het kleine gebod mogen we niet vergeten. 'Heb uw naaste lief als u zelf'. Niet alleen aandacht voor de relatie met God. Ook voor de relatie met je naasten. De mensen om je heen. Besteed je voldoende tijd en zorg aan hen? Vergeet je niet vaak genoeg op bezoek te gaan bij familieleden die misschien ziek, oud of eenzaam zijn? Een levensmotief dus wat je bezig moet houden. Te zorgen voor je naasten. Niet in de eerste plaats met je eigen toekomst bezig zijn. Niet altijd tijd vinden voor je zelf. Ook tijd genoeg vrij maken voor anderen. En daarbij moet je niet vergeten dat de naaste niet beperkt is tot de mensen die je goed kent.

Wat koop je?

In de Institutie schrijft Calvijn dat de naaste elke wereldburger is. ledereen op deze wereld is je naaste. Je moet dus ook die mensen liefhebben die ver weg wonen en het veel minder hebben dan jij. Als je geld verdient, mag je dat voor een deel weggeven aan een arme naaste! Dat is een opdracht. Een moeilijke opdracht? Niet als je levensmotief is dat je de Bijbelse weg wilt bewandelen. Dan geef je graag om een mens in nood te helpen. Alles wat je uitgeeft moet in het teken staan van je christen zijn. Moeten we dan alles maar weggeven? Natuurlijk niet. Je mag genoeg voor jezelf houden. Maar, overdaad schaadt, zegt het spreekwoord. Is het werkelijk nodig dat je elke keer weer nieuwe spullen koopt of kun je nog wel een poosje met die vertrouwde jas rondlopen? Dan hou je ook rekening met het feit dat jouw gedrag invloed heeft op de schepping. We moeten niet alleen de aarde bouwen, maar ook bewaren. De dingen die jij koopt kunnen gevolgen hebben voor het milieu. Let je erop dat je, als het kan, milieuvriendelijke spullen koopt? Moet je dan als een kluizenaar gaan leven? Nee, dat hoeft niet. Maar een zekere soberheid mag best. Het kan geen kwaad om eens goed naar je uitgavenpatroon te kijken en je af te vragen of het niet anders kan. Laat je niet opjutten door vrienden, klasgenoten of collega's. Het lijkt wel eens of de gereformeerde gezindte niet verschilt van de wereld in daad en gewaad. Doe jij mee aan het pronken met allerlei luxe zaken die we eigenlijk helemaal niet nodig hebben?

Somber?

Een beetje sober mag dus. Betekent dit dat je somber over de wereld moet gaan? Dat is niet de Bijbelse boodschap. Het volk Israël wordt opgeroepen te genieten van de gaven die de Heere geeft. Ze mochten naar Jeruzalem gaan en daar de Heere een dankoffer brengen. Daar hoorde ook bij dat ze genoten van het eten en drinken dat ze verdiend hadden. Geen somberheid. Wel op een goede manier genieten. Beseffend wat je verantwoordelijkheden zijn ten opzichte van je Schepper, de schepping en je naasten. We hoeven niet op alle slakken zout te leggen. Iemand die veel verdient, mag best wat meer uitgeven dan een ander. Maar een evenwichtige manier van leven is nodig. De Bijbel roept je op om zo te leven zoals God dat wil. Daar is geen standaard receptje voor. Het leven van een christen bestaat niet uit het willoos volgen van allerlei opdrachten en geboden. Je moet leven vanuit de opdracht God lief te hebben en je naaste als je zelf. Niet omdat je dat moet, maar omdat je dat wilt. Kun je dat dan? De ervaring leert me om daar niet al te positief over te zijn. Zo vaak kom je jezelf tegen. Soms gaat het goed, vaak moet je constateren dat je weer uitgegleden bent. De Bijbel leert wie de mens is: een doelmisser. De Bijbel leert ook dat wie in Christus is, een nieuw schepsel is. Nadenken over onze opdracht plaatst ons voor veel vragen. De Bijbel geeft je echter een weg waarin je antwoorden mag zoeken. Dan mag je in je gebed vragen om leiding en wijsheid om je leven zo in te richten zoals de Heere dat wil. Je mag vragen om verlichting van het verstand en leiding door het Woord. 'Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal'?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen