De Augsburgse Confessie 2

In een vorig artikel stonden we stil bij het ontstaan van de Augsburgse Confessie. In deze bijdrage gaan we meer in op de inhoud en een volgende keer hopen we enkele meningen met betrekking tot dit belijdenisgeschrift te laten horen. De Augustana telt 28 artikelen. Ik noem er een paar om een indruk van dit geschrift te geven.

Erfzonde

Alle kinderen van Adam worden in zonde ontvangen en geboren. Wat betekent dat in dit belijdenisgeschrift? Vanaf de moederschoot zitten we vol kwade begeerte en neiging, liggen onder het oordeel van God en kunnen niet oprecht in Hem geloven. Dit kan anders worden als we door de Doop en de Heilige Geest opnieuw geboren worden. De gevallen mens kan nooit vanuit zichzelf tot de ware godsvreze gebracht worden. Dit gaat in tegen de opvatting van de Pelagianen, die zeggen dat we nog overblijfsels hebben om in eigen kracht tot Hem te kunnen gaan. Aan het slot van dit tweede artikel wordt dit genoemd: 'een smaad voor Christus' lijden en verdienste'. Hier is duidelijk sprake van een radicale zondeleer, maar ook van verzoening alleen door Christus' verdienste!

Christus: Voorbeeld of Verzoener?

In artikel 3 krijgt de Persoon en het werk van Christus aandacht. Zijn goddelijke en menselijke natuur worden op de juiste wijze verwoord. Waarom moest Hij mens worden? Om de zonde te verzoenen. Dezelfde lijn vinden we later terug in de Heidelberger en in de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Hier geeft Melanchton Rome een Bijbels weerwoord, want bij Rome stond niet Christus en Zijn verzoeningswerk centraal, maar Zijn voorbeeldig leven. Het navolgen van Christus nam steeds meer de plaats in van het plaatsbekledend verlossingswerk. Al staat het er niet met zoveel woorden, toch wijst dit artikel over de regering van Christus over alle creaturen (daar vallen ook koningen, keizers en andere hoogwaardigheidsbekleders onder). De strijd tegen de zonde kan alleen in Zijn kracht gestreden worden. Dan is er troost voor het bange geweten. Eigenlijk is dit een jubel op Christus alleen (Solo Christo).

Rechtvaardig (alleen) door het geloof

Dit is een zeer kort artikel. Maar wel geladen. Regelrecht tegen verdienste, eigen werk en eigen genoegdoening in. Een zondaar wordt vòòr God, maar ook dòòr God gerechtvaardigd. Hoe dan? Door genade, om de verdienste van Christus door middel (instrument) van het geloof. Het geloof zelf draagt geen verdiensten aan; met eerbied gesproken: het gelooft alleen. Maar hoe komen we aan dit geloof? Artikel 5 geeft daar antwoord op: want daartoe heeft God het predikambt ingesteld en het Evangelie samen met de sacramenten gegeven. Maar het is de Heilige Geest, Die werkt in hen, die het Evangelie horen. Het geloof is een vrijmachtige, maar ook vrijwillige daad van Gods Geest.

Vrije wil

Ik maak even een sprong naar artikel 18, waarin de vrije wil wordt besproken. Enigermate is er sprake, aldus de Confessie, van een vrije wil, bijvoorbeeld in uiterlijke, aardse zaken. Maar God dienen, vrezen, liefhebben, dat kan niemand zonder genade, zonder de hulp en de leiding van Gods Geest, geschonken door het Woord. Eigenlijk grijpt artikel 5 al vooruit op dit artikel. Met andere woorden: het geloof en het geloven (beoefening van het geloof) is slechts te danken aan de Heilige Geest.

Verhouding Woord en Geest

Aan het eind van artikel 5 laat Melanchton goed merken, dat hij van de wederdopers niets moet hebben, wanneer zij beweren dat de Geest zonder het hoorbare Woord werkt en zo eigen gedachten en werken worden ontvangen. De duidelijke band tussen Woord en Geest wordt aangehaald, zonder dat de Geest in het Woord wordt opgesloten, want Hij werkt soeverein. Noch in de Heidelberger, noch in de Augustana komt de predestinatie (verkiezing) expliciet aan de orde. Maar de vrijmacht van het welbehagen van God komt hier duidelijk aan het licht. Melanchton verwerpt de doperse opvatting, dat de mens zich zou kunnen voorbereiden op het ontvangen van de Geest. Dit mag echter nooit lijden tot lijdelijkheid (fatalisme). Wanneer een zondaar de Geest wil ontvangen, dan moet hij onder het Woord zijn. Die weg heeft God Zelf aangewezen (verordend). De enige voorbereiding komt van boven. De prediking door God Zelf gegeven in de dag der zaligheid, in het heden van Zijn genade. Hij heeft geen lust in de dood van zondaren, maar daarin, dat zij zich bekeren en leven. Het geloof is voluit een geschenk van God, maar gebonden aan Zijn Geest en Woord. Als de Geest in het hart daalt, wordt het geloof als een gave geschonken en vergeving verkregen.

Boetvaardigheid

Wat is boetvaardigheid? Typisch rooms? Vergeving hebben we telkens nodig. In de Augustana wordt het zo verwoord: echte boetvaardigheid is niets anders dan leedwezen over de zonde, maar nochtans geloven in de vrijspraak van het Evangelie door de Heere Jezus Christus. Waaruit blijkt de echtheid en de eerlijkheid van de boete? Wanneer de zondaar wegvlucht uit zijn eigen moerasgrond en heenvlucht naar de veilige bodem van het Evangelie (dat hoger ligt). Een duidelijke pijler van de Reformatie wordt hier bewaakt: sola fide, het geloof alleen.

Je leest dus veel bekende dingen in de Augsburgse Confessie, maar toch worden er in onze tijd bezwaren ingebracht tegen het invoeren van deze belijdenis in het Samen-op-Weg-proces.

In een volgend artikel hopen we daar op in te gaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen