De Bijbel is betrouwbaar, ook al komen er voor ons verstand oneffenheden in voor

Van dat laatste is tegenwoordig niet iedereen meer overtuigd. In onze tijd leven allerlei vragen over de omgang met de Bijbel. Spreekt God er wel echt door? En hoe dan? Staan er geen fouten en tegenstrijdigheden in de Bijbel? Mevrouw A. Vijfhuizen, docente godsdienst aan de Christelijke Hogeschool De Driestar te Gouda, gaat in op een paar vragen rondom het Bijbellezen.

De Bijbel is het Woord van God. Heeft dat gevolgen voor het omgaan met de Bijbel als boek? Mag je bijvoorbeeld teksten onderstrepen, dingen op de Bijbel leggen?

Persoonlijk heb ik er geen bezwaar tegen dat teksten, die je aangesproken hebben of die in een gesprek met een andersdenkende van belang zijn, onderstreept worden. Van een docent heb ik eens gehoord dat hij van zijn ouders niets op de Bijbel mocht leggen, want de Bijbel is het Woord van God, dat van de grootste betekenis is voor ons leven. Nadat ik dat gehoord had, heb ik de gewoonte overgenomen niets op de Bijbel te leggen. Laten we zorgvuldig met de Bijbel als boek omgaan. Een moslim heeft geen respect voor een christen, die een verkreukeld Bijbeltje heeft. Belangrijker vind ik de betekenis van Gods Woord in ons persoonlijk leven. Heeft het zeggenschap in ons leven en kunnen andere mensen dat ook aan ons zien en merken.

In de prediking wordt nog wel eens gezegd: 'God spreekt door Zijn Woord tot ons.' Hoe moeten we die uitdrukking invullen?

Wij mensen hebben woorden nodig om met elkaar te spreken. Door middel van woorden kun je vertellen wie je bent en wat je doet. De HEERE is hoog verheven. Hij heeft Zich bekend willen maken door mensen aan te spreken. Vanaf Mozes is Gods Woord op Schrift gesteld. Al de Schrift is van God ingegeven. In Zijn Woord zegt de HEERE Wie Hij is en wat Hij doet. In Zijn Woord spreekt God tot ons wie Hij is voor een zondaar buiten Christus en wie Hij wil zijn voor een zondaar in Christus. De HEERE spreekt wel duidelijk in Zijn Woord, maar wij zijn door de zonde stokdoof geworden. Het is voor het eerst en telkens weer opnieuw nodig dat de HEERE ons de oren opent.

Hoe merk je dat de Heere spreekt? Door een hoorbare stem die een Bijbeltekst herhaalt?

Als je zonder de Heere leeft, dan kun je aanhoren dat je vervloekt bent als je niet blijft in het boek der wet. Je kunt medelijden hebben met een lijdende Christus, maar ten diepste blijft je hart als een steen.

Wanneer je oren geopend worden, dan gaat het spreken van de Heere verder dan je verstand en je gevoel. Je hart wordt geraakt. Dat kan zijn wanneer je onder de prediking van Gods Woord zit of zelf in de Bijbel leest. Dezelfde Geest, Die de Bijbelschrijvers geleid heeft, brengt dat Woord in jouw hart. Dan gaat er kracht van uit. Dat kan zijn in veroordelende zin of in vertroostende zin.

Spreekt de Heere alleen tot bekeerde mensen door het Woord, of kan het Woord ook spreken in het leven van onbekeerden?

Zoals ik al zei, de HEERE spreekt bekeerd en onbekeerd aan, maar de onbekeerden leggen het Woord naast zich neer. Zij hebben ten diepste geen belang bij hun zaligheid. Het kan wel zijn dat een onbekeerde in een natuurlijke zaak antwoord krijgt op zijn gebed. De HEERE sprak Hagar aan, waaruit bleek dat Hij het gebed van Ismaël verhoord had.

Het kan ook zijn dat de HEERE iemand aanspreekt om hem te waarschuwen. Denk aan koning Belsazar die op de muur geschreven zag dat hij te licht was bevonden.

Is het waar dat je met het krijgen teksten erg moet oppassen? 

Daar moet je zeker mee oppassen. Het is niet ondenkbaar dat je graag een tekst wilt horen, die jou goed uitkomt. Ons hele bestaan is aangetast door de zonde. De Bijbel noemt dat 'een arglistig hart'. Ook een kind van de HEERE kan zich indenken een tekst gekregen te hebben, maar zich daarin vergissen. Het komt wel voor dat in de ene gemeente waar een predikant beroepen is, een kind van God een tekst krijgt, dat de beroepen predikant komt, terwijl in de gemeente waar de beroepen predikant staat, een kind van God 'een tekst heeft gekregen', waaruit blijkt dat de predikant in die gemeente zal blijven. Eén van de twee kan zich vergist hebben. Het kan ook zijn dat een kind van God 'een tekst krijgt', maar die op een concrete situatie laat slaan, waar de tekst niet voor bedoeld is. De HEERE beloofde Abraham een nageslacht. Toen de vervulling van de belofte uitbleef, meende Abraham zelf voor de vervulling te moeten zorgen. Hij dacht dat Ismaël het beloofde kind was. De belofte aan Abraham was echt door de HEERE gegeven, maar Abraham gaf een eigen invulling aan die belofte. Vroeger zei men: hoe was het ervoor, tijdens en erna? Ik weet van iemand die eenvoudig vroeg: 'HEERE, kan ik, die het zo verzondigd heb, nog bekeerd worden?' Waarop de HEERE antwoordde: 'Komt dan, en laat ons tezamen rechten, zegt de HEERE; al waren uw zonden als scharlaken, zij zullen wit worden als sneeuw.' Dat gaf zo'n verwondering in het hart, dat de HEERE nog naar zo iemand wilde omzien.

Kan de Heere ook buiten Zijn Woord om tot ons spreken? 

Ja, dat kan. De HEERE spreekt door woorden en daden. Met daden bedoel ik onder andere gezondheid, ziekte, voorspoed, tegenspoed. Het kan zijn dat de goedertierenheid van God tot bekering leidt (Romeinen 2: 4). Het kan verwondering geven dat de HEERE in het natuurlijke zo goed is voor een arme zondaar, dat het nauwer aan de HEERE en Zijn Woord verbindt. De HEERE spreekt ook door het onweer. De stem des HEEREN is op de wateren, de God der ere dondert (Psalm 29: 3). De hemelen vertellen Gods eer (Psalm 19: 2). Alleen een gelovige verstaat dit spreken. Zagen we maar meer Gods hand in ons dagelijks leven. Calvijn zegt: We moeten ons voordeel met Gods voorzienigheid doen. Als de HEERE in het natuurlijke voor ons wil zorgen, hoeveel te meer wil Hij voor onze ziel zorgen.'

We moeten wel oppassen met dromen en visioenen. Daar zou ik mijn zaligheid niet op durven bouwen. Wanneer je denkt dat de HEERE daardoor tot je spreekt, zou ik een bevestiging door Zijn geschreven Woord vragen.

Het gaat dus om de boodschap van Gods Woord tot ons persoonlijk. Is de tekst en de feitelijke gang van zaken die in het Woord beschreven wordt van minder gewicht?

Wanneer we Gods Woord mogen opmerken, kunnen we het nog verkeerd toepassen. Denk maar aan het voorbeeld van Abraham. We moeten altijd de context erbij betrekken.

Een ander voorbeeld. In Jeremia 45: 4 staat: Wat Ik gebouwd heb, breek Ik af, en wat Ik geplant heb, ruk Ik uit, zelfs dit ganse land. Men laat dit wel op het persoonlijk leven van een kind van de Heere slaan in de zin van: de Heere is in je leven gekomen en heeft tot je gesproken, maar nu zal de Heere Zich voor je gevoel gaan onttrekken; Hij gaat de grond uit je bevinding halen en je dieper in je verdorven bestaan inleiden. Volgens de kanttekening bedoelt dit gedeelte te zeggen dat de HEERE doorgaat met Zijn oordelen uit te voeren over Israël. In het geestelijke leven breekt de HEERE Zijn eigen werk niet af, maar breekt hij het werk van de mens af. Wanneer het Woord zijn kracht doet, is het goed het gedeelte waarin de tekst staat met de kanttekening te lezen. Vervolgens kan een commentaar van J. Calvijn en/of M. Henry verheldering geven. De kamerling had ook iemand nodig die hem onderrichtte.

Wat verstaat u onder 'betrouwbaarheid'? Is betrouwbaarheid hetzelfde als 'foutloosheid'?

Iemand is betrouwbaar wanneer je op hem aan kunt. Je weet wat je aan iemand hebt. Onder de betrouwbaarheid van de Bijbel versta ik dat ik er zeker van ben dat de Bijbel het Woord van God is, waarin alles staat wat nodig is om zalig te worden. Betrouwbaarheid ziet op de sprekende God. Voor veel wetenschappers is de Bijbel de neerslag van ervaringen van mensen en is dus zeker niet foutloos. Andere wetenschappers zeggen dat de Bijbel betrouwbaar is in zijn boodschap, maar niet foutloos is. Het valt niet te ontkennen dat er voor ons verstand oneffenheden in de Bijbel voorkomen. Ik heb daar ook geen antwoord op. Ik geloof dat de Heilige Geest de Bijbelschrijvers onfeilbaar geleid heeft bij het schrijven.

Wanneer ik op schijnbare onoplosbare problemen stuit, dan wijt ik dat aan mijn beperkt verstand. Ik breng dit niet in mindering op het gezag en de betrouwbaarheid van Gods Woord.

Moslims stellen de Koran boven de Bijbel, omdat de Bijbel op sommige punten met zichzelf in tegenspraak is. Om een voorbeeld te noemen, het koperen wasvat heeft een inhoud van tweeduizend bath (1 Koningen 7: 26) en in een ander Bijbelboek een inhoud van drieduizend (2 Kronieken 4: 5). Ook in de Evangeliën staan teksten die op het eerste gezicht tegenstrijdig zijn. Hoe gaat u met dergelijke gegevens om?

Wij kijken met hedendaagse ogen naar de geschiedschrijving in de Bijbel. We moeten niet vergeten dat het in de Bijbel in eerste instantie gaat om heilsgeschiedenis. De Schrift kan ons wijs maken tot zaligheid. Dat betekent niet dat we onze ogen moeten sluiten voor schijnbare tegenstrijdigheden. Ik kijk altijd eerst wat de kanttekening erbij opmerkt. We moeten niet denken dat wij nu de eersten zijn die die schijnbare tegenstrijdigheden opmerken. De vertalers van de Statenvertaling hebben ook al vele moeilijke dingen gezien en er in navolging van Calvijn een mogelijke verklaring voor gegeven. Tot nu toe is me onbekend dat de vertalers door die moeilijkheden aan de betrouwbaarheid van de Bijbel zijn gaan twijfelen. Het waren mannen met godzaligheid en wetenschap. Wat het voorbeeld van het wasvat betreft. De kanttekening merkt bij 1 Koningen 7: 26 op dat men normaal het vat met tweeduizend bath water vulde, maar dat het totaal drieduizend bath water kon bevatten. (Overigens wordt in de kanttekening bij de Nieuwe Vertaling gezegd dat drieduizend bath een vergissing is.) Meestal raadpleeg ik ook het Hebreeuws, Aramees of Grieks en Calvijn. Wanneer het de Evangeliën betreft, ga ik te rade bij professor J. van Bruggen. Blijven er dan nog exegetische vragen, dan laat ik ze als voorlopig onoplosbaar staan. Mijn zaligheid hangt er niet van af.

Twijfelen Gods kinderen wel eens aan de betrouwbaarheid van de Bijbel? 

Helaas wel. Er is mijn inziens geen verschil tussen het gesproken Woord en het later geschreven Woord. Twijfel aan Gods Woord was de eerste zonde in het Paradijs: 'Is het ook dat God gezegd heeft'. W. à Brakel wijdt er in zijn Redelijke Godsdienst een hoofdstuk aan. Hij zegt dat God sommige eenvoudige christenen bewaart voor aanvechtingen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de Bijbel. Maar vele christenen komen tegen hun wil in de twijfel.

Het is voor een hedendaagse wetenschapper er niet makkelijker op geworden. Vooral wanneer we nog een 'natuurlijk mens' zijn en 'niet begrijpen de dingen die van de Geest van God zijn', kunnen we heen en weer geslingerd worden vanwege de vele ongelooftheorieën die we horen. Ik hoorde eens dat een predikant voor theologiestudenten bad: 'Geef dat het vergif dat ze moeten drinken hen niet schaadt'. Ook een wetenschapper die de Heere vreest, kan met twijfel bezet zijn, maar als het goed is, kan een kind van de Heere in de twijfel, die zonde is, geen rust vinden.

Wat moet je doen als je twijfelt aan Gods Woord? Hetzelfde als de twee discipelen van Johannes de Doper deden. Zij gingen tot de Heere Jezus en vraagden: 'Bent U Degene Die komen zou, of verwachten wij een ander?' De Heere Jezus citeerde een gedeelte uit het Oude Testament, waaruit bleek dat Zijn woorden en daden getuigden dat Hij de beloofde Messias was. Hoe moeilijk de weg naar de HEERE in je twijfels ook is, er is maar één Weg en Waarheid. Hij alleen kan je twijfels wegnemen en vergeven. Soms wil de HEERE ook het gesprek met andere kinderen des HEEREN over je twijfels zegenen.

U komt veel met jongeren in aanraking. Hebben ze vragen over de betrouwbaarheid van de Bijbel?

Er zijn jongeren die daar wel eens vragen over hebben. Meestal komt dit ter sprake wanneer ik de Islam behandel. Dan bespreken we de vraag of de Bijbel of de Koran waar is. De Nederlandse Geloofsbelijdenis neem ik als leidraad. Daarin worden drie dingen genoemd over het gezag van de Bijbel. De kinderen des Heeren geloven zonder enige twijfel wat er in de Bijbel staat, niet zozeer omdat de Kerk dat zegt, maar vooral omdat de Geest dat in de harten van de gelovigen getuigt. Als derde argument wordt het zelfgetuigenis van de Schrift genoemd. Dat wil zeggen dat we in de Bijbel zelf kunnen lezen dat het Gods Woord is. Wanneer we twijfels hebben, moeten we ons afvragen hoe deze gekomen zijn. Waarom zouden we wel de Koran geloven. De Koran is ontstaan toen de canon van de Bijbel al enkele honderden jaren was vastgesteld. Er is geen enkele godsdienst waar een mens niet door eigen werken en inspanning, maar enkel uit genade in een goede verhouding met zijn god komt dan het protestantse christendom. God heeft Zijn geliefde Zoon willen geven om van vijanden vrienden te maken.

Als je in gesprek met anderen zou zijn die de geloofwaardigheid van de Bijbel betwijfelen, wat kun je dan zeggen?

Calvijn zegt dat je niet moet overtuigen, maar moet getuigen. De Bijbel aanvaarden is een kwestie van geloof. Je kunt beter zeggen waarom voor jou de Bijbel geloofwaardig is, maar dan moet je wel iets te bieden hebben. Wanneer je zelf Gods stem gehoord hebt en liefde tot de HEERE en Zijn Woord hebt, dan kun je daar wat gemakkelijker over spreken. De dienst van de HEERE is immers een liefdedienst!

God openbaart Zichzelf in en door het Woord. Het Woord is geschreven in menselijke taal. God past Zich daarin aan mensen aan. Dat geldt heel de Bijbel. Calvijn zegt in zijn commentaar hier en daar met nadruk dat er sprake is van 'mensvormige' voorstelling. Bijvoorbeeld als er sprake is van Gods arm, Zijn vinger en dergelijke. Iemand heeft wel eens gezegd dat 'al het spreken over boven van beneden komt'. Is dat geen terechte opmerking?

In de Bijbel staat dat God Zich aan ons heeft willen bekend maken door middel van mensen. Wij kunnen slechts datgene over de HEERE zeggen, in zoverre de HEERE Zich aan ons heeft geopenbaard. Daarom is die opmerking 'al het spreken over boven komt van beneden' verwerpelijk. De HEERE is voor ons onbegrijpelijk, maar Hij heeft Zich in mensvormige beelden willen openbaren, zodat we enigszins begrip hebben Wie Hij is.

Heeft u nog een slotopmerking?

Jongelui, hoe staat het met de plaats en het gezag van Gods Woord in jullie leven? Het is een voorrecht wanneer je Gods Woord als de Waarheid aanneemt. Maar heeft dat Woord het ook voor het zeggen in je leven? De Heere Jezus zegt dat we de Schriften moeten onderzoeken, want die zijn het die van Hem getuigen. Hij alleen kan jullie in alle waarheid leiden, bij Hem is alles te vinden wat je nodig hebt voor het dagelijks leven, maar vooral voor het eeuwige leven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen