De Nadere Reformatie beschouwd in relatie tot de Reformatie

De vraag die dikwijls gesteld wordt, is of we in de Nadere Reformatie te maken hebben met een ontsporing van de Reformatie. Niet zelden wordt deze vraag positief beantwoord, wat een negatieve beoordeling van de Nadere Reformatie inhoudt (prof. Van der Linden, prof. Graafland, dr. Brienen). Weliswaar wordt de begintijd over het algemeen nog wel geaccepteerd, maar de critici hebben meest weinig waardering voor wat ze 'verinnerlijking' noemen. Men maakt bezwaar tegen de beschouwing van eigen geestelijk leven en spreekt in een negatieve zin over 'kenmerkenprediking'. Deze kritiek raakt de wortels van onze gereformeerde gezindte in het algemeen, maar bijzonder ook de prediking in de Gereformeerde Gemeenten.

In de lezing willen we bezien of het nu echt om een ontsporing gaat of meer om een versmalling van het aandachtsveld. In het laatste geval kan er zeker sprake zijn van een legitieme voortzetting en doorwerking, zij het ook dat de accenten soms anders komen te liggen en bepaalde terreinen minder aan de orde komen. Daarbij zal getracht worden een verklaring voor de nieuwe accenten te geven en deze ontwikkeling te verdedigen tegen de soms felle kritiek.

Allereerst zal een overzicht gegeven worden van de beweging, met het noemen van enkele indelingen van de tijdsperiode waarin ze gestalte kreeg. Enkele karakteristieke vertegenwoordigers zullen daarbij genoemd worden en geplaatst in een bepaald verband.

Vervolgens zal een aantal aandachtspunten, door sommigen beoordeeld als een 'werkprogram', nagegaan worden, waarbij zal blijken hoe legitiem hiervoor aandacht werd gevraagd.

In de derde plaats zullen deze aandachtspunten vergeleken worden met de aandacht die hiervoor was tijdens de Reformatie.

In de vierde plaats trachten we de kritiek weer te geven. De verinnerlijking, de separatie, de wijze van spreken over geloofszekerheid en de gebruikte methode (scholastiek?) zullen hierbij aandacht krijgen.

In de vijfde plaats zullen we de kritiek beoordelen en op veel punten weerleggen.

Wie zich op deze stof wil voorbereiden kan terecht bij een grote hoeveelheid artikelen in het Documentatieblad Nadere Reformatie van de  Stichting Studie der Nadere Reformatie. Enkele belangrijke artikelen over dit onderwerp zijn o.a. 

* Graafland, C. 'De verhouding Reformatie en Nadere Reformatie', 17e jg. nr. 2 (1993).  

* Op 't Hof, W.J., 'Studie der Nadere Reformatie: verleden en toekomst', 18e jg. nr. 1 (1994).  

* De Reuver, A., 'Wat is het eigene van de Nadere Reformatie?', 18e jg. nr.2 (1994).  

* Graafland, C., W.J. op 't Hof en F.A. van Lieburg, Nadere Reformatie: opnieuw een poging tot begripsbepaling, 19e jg. nr. 2 (1995). 

* De Reuver, A., Een mystieke ader in de Nadere Reformatie, 21e jg. nr. 1. 

Verder noem ik uit de tientallen studies waarin ons onderwerp aan de orde komt hier slechts: 

* T. Brienen, K. Exalto, J. van Genderen, C. Graafland, en W. van 't Spijker, De Nadere Reformatie, beschrijving van haar voornaamste vertegenwoordigers, 's-Gravenhage, 1986.  

* T. Brienen, K. Exalto, C. Graafland, J. van Genderen en W. van 't Spijker, De Nadere Reformatie en het Gereformeerd Piëtisme, 's-Gravenhage, 1986.

* T. Brienen, K. Exalto, C. Graafland, B. Loonstra en W. van 't Spijker, Theologische aspecten van de Nadere Reformatie, Zoetermeer, 1993.

* S. van der Linde, Opgang en Voortgang der Reformatie, Amsterdam, 1976. 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen