‘De Zwaluw’

Wie van ons kent hen niet, de dementerende bejaarden? Wat is het intens verdrietig, maar ook moeilijk, wanneer degenen die zo nauw aan ons verbonden zijn niet of nauwelijks meer aanspreekbaar zijn. Wat een verdriet, wanneer we de verzorging voor hen niet meer kunnen opbrengen, omdat ons de mogelijkheden hiervoor ontbreken. Meestal komt het dan tot opname in een verpleeghuis. Het verzorgingshuis 'Rehoboth' te Goes, uitgaande van de Gereformeerde Gemeenten, heeft in samenwerking met het neutrale verpleeghuis 'Ter Valcke' voor deze groep bejaarden een heel eigen wijze van verzorging opgestart. Joke Wondergem, teamleidster over dit project, is bereid hier meer over te vertellen.

Hoe zijn jullie tot deze heel specifieke wijze van verzorging van de bewoners gekomen?

Eind maart 1999 is dit project gestart met twaalf bejaarden, die een verpleeghuisindicatie hebben. Het verzorgingshuis 'Rehoboth' wordt nieuw gebouwd en deze nieuwbouw gebeurt in fasen. Het aantal bewoners van 'Rehoboth' is door deze nieuwbouw tijdelijk teruggebracht tot veertig personen.

Eerst wilden we deze aparte groep van twaalf bewoners gedurende de bouw onderbrengen in het verpleeghuis 'Ter Valcke'. Dit is een neutrale instelling, dichtbij 'Rehoboth' gelegen. Daar zouden ze echter verspreid worden over verschillende afdelingen. Deze mensen, die uit de beschermde levenswijze van ons tehuis 'Rehoboth' kwamen, zouden dan geconfronteerd worden met de totaal andere levensstijl van een neutrale omgeving.

Het is in 'Ter Valcke' normaal dat de bewoners 's avonds voor de televisie zitten. Voor onze bejaarden is dat verdrietig. Zij willen dat niet en ze worden er ook onrustig van. Toen is er gekozen voor de oplossing om als leiding van 'Rehoboth' zelf een pand te zoeken, zodat onze dementerende bejaarden in eigen sfeer kunnen wonen. Dit gebouw, waar we nu zitten, stond leeg. Het werd aangepast, zodat elke bewoner een eigen zit-slaapkamer heeft. Verder zijn er twee huiskamers met ieder een keuken en wat sanitaire ruimtes. Met twaalf bewoners zijn we daar ingekomen. Door de inrichting van het pand zijn we ertoe gekomen om op een heel specifieke, kleinschalige wijze te gaan werken. De naam van ons gebouw is 'De Zwaluw'.

Wat is het unieke van dit project?

Omdat we hier met twaalf bejaarden wonen en voldoende personeel hebben, kunnen we werken als in een gezinssituatie. De noodzakelijke verhuizing uit het te verbouwen verzorgingshuis 'Rehoboth' leidde tot dit bijzondere project. In het verpleeghuis 'Ter Valcke' werkt men niet zo als wij hier. Daar zien we de voor ons herkenbare leefsituatie, zoals in de meeste verpleeghuizen, dat de bewoners met z'n vieren op één kamer slapen. Onze twaalf bewoners hebben hier allemaal een eigen kamer. Er zijn twee huiskamers. We hebben gekozen voor een dagelijks leven, dat op het leven in de gemiddelde huishouding lijkt.

Het unieke van dit project is, dat we de bewoners zoveel mogelijk betrekken bij de 'gewone' huishoudelijke werkzaamheden en daardoor leven we met elkaar net als in een gezin.

Hoe verloopt een dag met de bewoners van 'De Zwaluw'?

Tussen zeven en negen uur worden de bewoners verzorgd. Heel belangrijk voor ons is om de mensen in hun waarde te laten. Wat ze zelf nog kunnen doen, ook met wassen en aankleden, laten wij ze ook doen. We stimuleren dat juist.

In de beginfase van dementie, als ze het besef daarvan nog hebben, hoor je de mensen vaak van zichzelf zeggen: "Wat ben ik een sufferd, dat ik dat zelf niet meer kan". Belangrijk in de verzorging is, om te reageren met tact en met inlevingsvermogen: "Hoe zou ik dat zelf vinden, wanneer ik dat niet meer kon?"

Om half negen zitten de meeste bewoners en de verzorging aan het gezamenlijk ontbijt in de huiskamer. Gezamenlijk eten is heel belangrijk, want zien eten doet eten. Het is tevens een stukje van vroeger thuis: samen bidden, eten, lezen en danken. Zolang bewoners nog kunnen bidden, lezen of danken laten we hen dat zelf doen. Wel moet het eerbiedig blijven, ook voor de bewoner zelf.

Na het ontbijt wordt door de bewoners aan tafel de vaat gewassen. We zetten een teiltje met sop op tafel en wie kan en wil helpt mee met de vaat. Natuurlijk zijn er ook bewoners bij, die dit niet meer kunnen. Je ziet ze echter genieten van het huiselijke. Daarna drinken we koffie en ondertussen bespreken we het menu van die dag met de bewoners. 's Morgens zorgen twee personeelsleden voor zes bewoners. Iedere huiskamer heeft zes bewoners. Aardappelen schillen gebeurt door de bewoners, die dat willen en nog kunnen. Met koken zelf helpen ze niet. Ze dekken wel de tafel en doen bijvoorbeeld de pap al in schaaltjes. Na het middageten gaan de meeste bewoners naar hun kamers om te rusten. Enkelen die niet willen rusten, blijven in de huiskamer. Na het rusten komen de bewoners tegen half drie weer naar de huiskamer. Met elkaar drinken we wat sap. Aan drinken wordt veel aandacht geschonken. Omdat we steeds bij de bewoners zijn en hen zien, kunnen we goed opletten of ze wel voldoende vocht binnenkrijgen.

Soms is er activiteitenbegeleiding, zoals zingen, voorlezen, meer beweging voor ouderen of bak-activiteiten. Hiervoor hebben we een activiteitenbegeleidster binnen ons team.

In de namiddag vouwen we nog al eens de was. Door het 'doen' krijgen de mensen meer zelfrespect. Zo is er een bewoonster die altijd de zakdoeken strijkt met een niet te heet strijkijzer. Al deze eenvoudige huishoudelijke activiteiten roepen weer herkenning op van het eigen leven van vroeger. Een voordeel is bovendien, dat door dit huiskamergebeuren het dag- en nachtritme in stand wordt gehouden. Wanneer bewoners immers een hele dag op hun kamer zitten, doen ze ongemerkt nogal eens een dutje. Het gevolg is, dat ze de nachten niet meer doorslapen. Hier merken we, dat onze mensen - omdat ze overdag actief betrokken zijn bij elkaar - 's nachts veel beter doorslapen.

Om ongeveer kwart over vijf, half zes eten we weer gezamenlijk. Na de maaltijd wordt de krant globaal doorgenomen. 's Avonds heeft één personeelslid per huiskamer dienst. Om zeven uur luisteren we naar de dagsluiting, die we vanuit 'Rehoboth' kunnen beluisteren. Na de dagsluiting drinken we gezamenlijk koffie of thee met alle bewoners in één huiskamer en druppelsgewijs gaat hierna de een na de ander met hulp van de verzorging naar bed. Ook hierbij geldt, dat de verzorging zich aanpast aan de behoefte van elke bewoner. We zingen ook veel met de bewoners.

Sommige bewoners kennen alleen de psalmen van Datheen. Deze zingen we dan ook regelmatig. Ze herkennen hierin veel van vroeger, het samen zingen bij het orgel.

Zijn alle personeelsleden op deze manier van verzorging / verpleging van de bewoners ingesteld?

In maart hebben alle personeelsleden een cursus gevolgd, getiteld "Belevingsgerichte zorg". Heel belangrijk is het, dat je kennis neemt van de belevingswereld van de psychogeriatrische bewoners, oftewel de demente bejaarden.

Deze cursus was ook gericht op de verschillende fasen in het dementieproces. Met iemand in de beginfase van dementie kun je nog realiteitsbeleving handhaven, zoals welke dag het is en dergelijke. Met een ander moet je, om contact te krijgen, mee in hun belevingswereld, tot zover dat mogelijk en nuttig is.

Voor ons als verzorging is het belangrijk, dat we kennis hebben van het vroegere leven van de bewoners. Aan de familie vragen we dan ook veel informatie over hun vroegere levensomstandigheden.

Is het aandeel van de familie bij jullie groter dan in een verpleeghuis?

Als personeel overleggen we wel meer met de familie. Omdat we intensief met de bewoners omgaan, hebben we ook meer informatie nodig. We hebben meer contact en spreken meer met de familie dan in een verpleeghuis of verzorgingshuis. Door het huiskamergebeuren is de familie regelmatig in de huiskamer aanwezig. We proberen de familie ook op te vangen, wanneer we bijvoorbeeld merken dat ze het moeilijk vinden om te blijven komen als vader of moeder tijdens het dementieproces hen niet meer herkennen, of dingen niet meer weten.

De familie verzorgt de kleding, en sommigen houden de kamertjes schoon. Verder worden ze altijd betrokken bij de bewonersbesprekingen. Af en toe houden we een familieavond.

Door de kleinschaligheid zie je, dat de contacten onderling tussen de families van de bewoners sterker zijn.

Wat zijn nu de voordelen van deze wijze van werken vergeleken met de manier waarop in een verpleeghuis gewerkt wordt?

Verschillende voordelen zijn wel op te noemen.

• De bewoners worden beter geobserveerd. Overdag zijn er twee verzorgsters op zes bewoners. Je kunt de mensen beter in de gaten houden en je ziet of ze voldoende eten en drinken. Doorlopend heb je overdag contact met ze en daarom kun je beter aan de bepaalde behoeften, die bij die bewoner horen, voldoen.

• Het dementieproces kun je niet tegenhouden; dit proces gaat door. Maar door de bewoners het respect te geven wat ze toekomt, voelen ze zich op hun gemak. Dat merk je duidelijk aan hun gedrag.

• De bewoners hebben het vaak moeilijk. Velen zijn er met het sterven bezig, vooral tegen de nacht. Door de kerkelijke achtergrond van de personeelsleden is er echter begrip en ook herkenning. Er is ook tijd om te luisteren en al kunnen we elkaar niet helpen, we kunnen wel wijzen naar de Heere, Die alleen uitkomst kan geven. Tot nu toe hebben we twee keer het overlijden van een bewoner meegemaakt. De lege plaats wordt sterker ervaren. De betrokkenheid onderling is groter. Je gaat immers intensiever met elkaar om.

Wanneer de nieuwbouw van Rehoboth voltooid is, willen jullie dan verder met dit project?

De plannen voor de nieuwbouw lagen al vast, voordat we aan dit project begonnen. In de verpleegunit, die er eerst zou komen, zouden deze bewoners wel een eigen kamer krijgen, maar er zou maar één huiskamer zijn voor veertien bewoners. Gelukkig kon het nog veranderd worden, zodat het nu een gesloten afdeling met niet één, maar met twee huiskamers is. Bovendien zal er niet centraal gekookt worden, zoals eerst de bedoeling was, maar zullen we zelf koken net als hier in 'De Zwaluw'.

Hoe reageren neutrale verpleeghuizen zoals 'Ter Valcke' ten aanzien van het krijgen van een eigen verpleegunit in 'Rehoboth'?

Ze respecteren deze vraag vanuit 'Rehoboth' en ook het feit dat er toestemming voor gegeven is, ook al zijn wij geen verpleeghuis. Zelf heb ik als ziekenverzorgster in 'Ter Valcke' gewerkt. Nu werk ik onder de paraplu van dit verpleeghuis hier in 'Rehoboth'.

We hebben ook projectbegeleiding van een maatschappelijk werker uit 'Ter Valcke'. Hij is ervan overtuigd dat onze bewoners hier op hun plaats zijn. "Wij kunnen de verzorging wel geven," zegt hij, "maar onze activiteiten met de bewoners hebben een heel andere doelstelling."

Je ziet soms in 'Ter Valcke', dat demente bewoners uit onze gezindte onrustig zijn. Alles is heel anders dan dat ze het thuis gewend waren.

Joke, ik wil je hartelijk bedanken dat je de tijd genomen hebt om ons iets te vertellen over de nieuwe wijze van werken. Wat een voorrecht, dat deze dementerende bejaarden hun levensavond kunnen doorbrengen in de sfeer, zoals ze dat van huis uit gewend waren.  Van harte wensen we je, met het andere personeel en de vrijwilligsters, kracht en wijsheid van de Heere toe in het verzorgen en begeleiden van deze groep bejaarden in hun levensavond.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen