Het geheim van de Reformatie
Sola Gratia
Waar qinq het toch die jonge Maarten L uther om toen hij op 21 - jarige leeftijd de deur van het klooster achter zich liet dichtvallen? Het was een daad waarover zijn vader erg boos en zijn moeder erg verdrietig was. De wereld van wetenschap lag voor hem open. Roem en eer lagen binnen zijn bereik. Waarom greep hij als monnik toch regelmatig naar de gesel om zich te pijnigen, zo zeer dat zijn overste Von Staupitz hem verschillende malen bewusteloos op de vloer van zijn cel vond? Wat was toch de reden om naar Rome te gaan en daar allerlei boetedoeningen te doen, ja zelfs op zijn blote knieën de Pilatustrap te beklimmen?
Hij deed dit alles omdat in zijn binnenste de vraag leefde: hoe krijg ik een genadig God? Hoe krijg ik vrede voor mijn ziel? Maarten had een God nodig die hem genadig was. Hoe kon hij, een zondig mens, voor een heilige en rechtvaardige God bestaan? Hij werd er wanhopig van, want hij kon in zichzelf geen echte gerechtigheid ontdekken. Maar hij voelde wel dat om in de nabijheid van de rechtvaardige God te verkeren Maarten Luther ook rechtvaardig moest zijn. In die tijd scheef hij: "Want hoe onberispelijk ik als monnik leefde, in Gods tegenwoordigheid voelde ik mij als een zondaar met een geweten dat door onrust verteerd werd en ik kon niet hopen dat ik Hem behagen kon met de voldoening die ik Hem gaf."
Porta paradisa
Totdat op Gods tijd de Heilige Geest hem bij het lezen van Romeinenl : 1 7a liet zien, dat de rechtvaardige door het geloof leven zal. Toen mocht hij zien dat Paulus hier niet een rechtvaardigheid bedoelt die God van ons eist, maar een rechtvaardigheid die God in Christus aan zondaren schenkt. Het gaat niet om een eisende, maar toegerekende gerechtigheid, een gerechtigheid die we dus niet kunnen verdienen, maar die door het geloof de onze wordt als een geschenk van Gods liefde. Toen werd deze tekst voor hem een deur naar het paradijs, een porta paradisa. Het licht ging op in de duisternis en hij leerde het geheim van de genade verstaan. "Ik voelde mij als opnieuw geboren en mijn innigste woorden stegen op met een
liefde zo groot als de haat waarmee ik tevoren de uitdrukking gerechtigheid gehaat had."
Vanaf dat ogenblik werd zijn leven gestempeld door het woordje genade. Is er een rijker woord voor een schuldige gevangene, die ter dood veroordeeld is, denkbaar?
Genade
Het oorspronkelijke woord "cheen" wijst op: zich neigen tot, neerbuigen. Een meerdere neigt zich tot een mindere, die er geen recht op heeft. Het is een zich neigen tot iemand uit bewogenheid, liefde en ontferming. Psalm 11 6 zingt: "Hij neigt Zijn oor!" O wonder van goddelijke ontferming. De hoge God buigt Zich als het ware voorover om naar een nietig mens te luisteren.
Het Griekse woord "charis" wijst op wat de mens verblijdt, wat hem vreugde verschaft. Daarom is er tussen de woorden genade en blijdschap in het Grieks maar één letter verschil. Ze horen bij elkaar. Alleen genade geeft ware blijdschap. Alle vreugde en blijdschap van deze wereld is surrogaat.
Dit woord genade is het geheim van de Reformatie. Daar ging het Luther om. En toen hij dat ontdekt had, kon hij niet zwijgen: het vervulde zijn leven. Wat een zalige vreugde doorstroomde zijn ziel: "Mij in de kuil gezonken, mij heeft Hij hulp geschonken."
Als dan ook Tetzel met zijn aflaathandel langskomt, spijkert hij op 31 oktober 151 7 de 95 stellingen op de deur van de slotkapel te Wittenberg. Spoedig waren de in het Latijn neergeschreven stellingen in het Duits vertaald en de mensen lazen: de ware schat der Kerk is het heilig Evangelie van de eer en de genade van God. Deze schat is echter met recht de meest gehate, omdat hij van de eersten de laatsten maakt.
Ook nu nog
Het ging Maarten Luther om het geheim van de genadegave van het geloof. Daar moet het ook in 1999 om gaan: de genade die met God verzoent en opkomt uit het liefdehart van God. Het gaat om genade die op Golgotha's kruisheuvel door Christus is verworven, gepredikt in het Evangelie, maar die ook verklaard en toegepast wordt in het hart van een verloren zondaar. Het is de genade van God dat de mens door het geloof gerechtvaardigd wordt zonder de werken der wet. Jongelui, dat is het geheim van de Reformatie, dat is het pand ons toevertrouwd en we worden opgeroepen dat te bewaren. Maar hoe zal je het kunnen bewaren als je zelf ook niet het geheim van de genade kent? In de ware godsdienst is altijd het hart betrokken. Het gaat om doorleefde werkelijkheden.
De leer van het plusteken
Bij de roomse leer, maar ook in vele kerken en groeperingen is sprake van de leer van het plusteken: Jezus en Maria; geloof en verdienste; genade en natuur; Gods werk en ons werk . Maar de leer van de Reformatie is de leer van het woordje Sola, alléén! Sola gratia: alleen de genade van God behoudt, er is ook onder de hemel geen andere Naam, die onder de mensen gegeven is, door welke wij moeten zalig worden. Sola fide: alleen door het geloof word ik gerechtvaardigd zonder de werken der wet.
Sola scriptura: de Heilige Geest bedient Zich van het Woord. Dat is het instrument van de Geest. Dat moet ook het zwaard van de christen zijn.
Samenvattend: het geheim van de Reformatie is het Soli Deo Gloria: alleen God de eer!
Ook jouw vraag?
Jongelui, Hoe sta jij tegenover dit "sola"? Ken je de vraag: hoe krijg ik een genadig God? Is dat je worsteling? Waar gaat het om in jouw leven? Leef je nog alleen voor je carrière, je studie, je plezier? Of houdt de vraag van de jonge Luther ook jou bezig? En als dat zo is: waar zoek jij dan het antwoord?
Op deze vraag zijn immers verschillende antwoorden mogelijk. De een zegt: maak je over deze vraag niet te druk. Je bent maar een keer jong. Het is een vraag voor later. Carpe Diem. Pluk de dag! Geniet van je jonge leven. De ander probeert je wijs te maken dat jij eerst je hart voor Jezus moet openzetten, omdat Hij anders niets voor je kan doen. Een derde fluistert in het oor dat je nooit een antwoord op deze vraag krijgt als je geen uitverkorene bent.
Wie bidt, die ontvangt
Maar al deze antwoorden brengen geen ware vreugde en blijdschap in het hart. Ze laten je ten diepste leeg. Hoor naar de stem van de Zoon van God: bidt en u zal gegeven worden; zoekt en gij zult vinden, klopt en u zal opengedaan worden. Want een iegelijk die bidt, die ontvangt; en die zoekt die vindt; en die klopt die zal opengedaan worden.
Die weg heeft de Heilige Geest gebruikt om Luther het geheim van de Reformatie te laten verstaan. Het geheim om te zijn: zondaar én tegelijk rechtvaardige. Zondaar in zichzelf, rechtvaardige in Christus, arm in zichzelf, maar rijk in God. Smeek dan om dat van God
geschonken geloof. Dat geloof veroordeelt zichzelf, maar klemt zich tegelijk vast aan de levende God. Het doet zeggen: Bij mij is de dood, maar bij U is het Leven en de zaligheid, de ware vrede en blijdschap.
Soli Deo Gloria
Wat ben je gelukkig als je het geheim van de Reformatie verstaan mag. Dan zeg je Luther na wat hij aan een vriend schreef: "Lieve broeder, wend je tot Christus de Gekruisigde. Leer Hem lofzingen en aan jezelf vertwijfelend tot Hem zeggen: Gij Heere jezus, zijt mijn rechtvaardigheid, ik ben Uw zonde. Gij hebt het mijne als het Uwe aangenomen en mij het Uwe gegeven. Gij hebt aangenomen dat wat Gij niet waart en mij gegeven dat wat ik niet was. Dat is het Evangelie van de zalige ruil tussen de ziel en haar Bruidegom jezus Christus."
Dan zijn we doorgedrongen tot de kern: SOLI DEO GLORIA.
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van vrijdag 5 november 1999
Daniel | 32 Pagina's