Kijken is een kunst Kunst

Het woord kunst komt in de Bijbel slechts enkele keren voor. Als je in de concordantie onder het woord 'kunst' kijkt, staan er enkele verwijsteksten bij. Er wordt onder andere verwezen naar Handelingen 1 7 : 29, waar staat dat de Godheid niet door menselijke kunst en bedenking gesneden is. Paulus vertelt daarmee de mensen op de Areopagus dat er van zijn God geen afbeelding bestaat.

Ook naar Handelingen 19 •. 24 wordt verwezen, waar kunst in verband wordt gebracht met de zilveren tempeltjes van Diana. Tenslotte wordt verwezen naar Openbaring 18 : 22. Daar wordt ons de val van Babyion, als het centrum van de kunst, beschreven. Bij het woord 'kunstenaar' wordt verwezen naar Openbaring 18 •. 22, waar staat dat er na de val van Babyion geen kunstenaar meer zal zijn.

De kunst komt er in deze bijbelgedeelten dus niet zo best af. Als er meer niet over kunst te zeggen zou zijn, dan zouden we hier een punt kunnen zetten. We zouden kunst als goddeloos en werelds af kunnen doen en er niets mee te maken willen hebben. We doen dan echter én de Bijbel én de kunst geen recht. Bovendien, wat moeten we dan met alle kunstwerken, die in de loop der eeuwen gemaakt zijn door kunstenaars, die hun inspiratie vonden in de bijbelse geschiedenissen?

Schoonheid en heerlijkheid

In de Bijbel wordt niet zo zeer over kunst gesproken als wei over 'schoonheid', in de betekenis van Gods heerlijkheid. Het Hebreeuwse woord 'kabod' wordt met heerlijkheid vertaald. Het woord betekent eigenlijk 'imponerend, adembenemend'. Maar wat maakt iets imponerend of adembenemend, zodat je er stil van wordt?

Uit de Schrift blijkt dat deze heerlijkheid betrokken wordt op God als de hoogste Heerlijkheid. Die God, Die als de Schepper van alle dingen de hoogste waarheid, de hoogste goedheid en de hoogste heerlijkheid of schoonheid is. Daardoor mogen we weten dat de schoonheid van de natuur en van de kunst haar oorsprong en voorbeeld heeft in God.

In geschapen schoonheidszin snoonhzf

Tot de natuur van de mens behoort een ingeschapen vermogen dat we schoonheidszin noemen. Deze schoonheidszin zetelt niet alleen in het verstand, maar ook in het gevoelend en genietend gemoed. Vandaar dat we onder de indruk kunnen komen van wat God ons in de schepping geeft. En wat de mens in zijn kunstwerken ons laat zien, gevoelen en genieten.

God gaf in het land Israël bloeiend natuurschoon met wuivende palmen, zingende stromen en lachende heuvels. Deze schoonheid wordt zichtbaar in de openbaring van de geschapen dingen. We kunnen de schoonheid die door menselijke bemiddeling tot stand komt, onderscheiden in dichtkunst, toonkunst, beeldhouwkunst, schilderkunst en bouwkunst.

Op grond van wat er in de Bijbel

geschreven staat over kunst, moeten we wel vaststellen dat er nergens aanleiding gegeven wordt tot de gedachte dat er opzettelijk schoonheid gecreëerd

moet worden. De enkele keer dat het woord 'kunstig' of 'kunstenaar' gebruikt wordt, heeft het meer betrekking op technische vaardigheden, dan op het opzettelijk produceren van schoonheid (bijvoorbeeld in Exodus 31 : 5 en 2 Kronieken 26 : 15).

Uit de geschiedenis van de bouw van de tabernakel blijkt bijvoorbeeld dat Bezaleël en Aholiab met bijzondere gaven van de Heilige Geest begiftigd werden. Zij werden door Gods Geest bestuurd en geleid tot een hoger doel dan alleen maar kunst scheppen. Denk ook aan de tempelzalen van Sion: deze hebben eeuwenlang het volk Israël in verrukking gebracht. En de geest van de koningin van Scheba bezweek toen zij het paleis van Salomo in Jeruzalem bezocht.

Schoonheid met symbolische betekenis

Wat een wereld van eigensoortige schoonheid is er in de ark des verbonds met de biddend gebogen engelen, in de kunstig bewerkte kandelaar met de zeven armen, in de tafel der toonbroden, in het reukofferaltaar met de gouden sierlijst en de gouden hoornen. Het is een schoonheid met een diepere symbolische betekenis. De hele eredienst in het heiligdom was een toonbeeld van schoonheid: de hogepriester met zijn kleurrijk en klankrijk gewaad, met de gouden plaat op het voorhoofd en de glanzende twaalf edelstenen op de borst. En wat te denken van de zang: de kinderen van Korach, die God loven met het geklank der bazuin, met de luit en met de harp, met de trommel en fluit, met snarenspel en orgel, met cimbalen en vreugdegeluid (Psalm 150). Begeleid met de stem van vreugdegezang en lof, onder de feesthoudende menigte (Psalm 42). Achter de schoonheid van de tabernakel en tempel en de hele eredienst lag een andere, oneindig diepere werkelijkheid: de symboliek die verband houdt met de verlossing in Christus en met de schoonheid van het eeuwige, zalige hemelleven.

Vorm en inhoud

Wat hebben deze enkele gedachten over kunst in de Bijbel nu voor betekenis voor jou als je te maken krijgt met Kunst? En dat krijgen we allemaal, denk maar aan exposities en museumbezoeken! We moeten proberen erachter te komen of de vorm weergeeft wat de geest wil uitdrukken. Anders gezegd: is de schoonheid van de vorm in overeenstemming met de inhoud, de gedachte of de boodschap van de maker? Bij veel kunstwerken gaat het alleen maar om de kunst. Schoonheid zonder inhoud. Maar wat is een aangename vorm zonder diepte of inhoud anders dan een prachtige appel die van binnen rot is?

Kunst heeft als bijbelse opdracht om de schoonheid in dienst van de inhoud te stellen. Zodat de inhoud de schone vorm schept. Hoe vaak gaat niet de kunst zover dat ze een zondige inhoud gaat verbergen achter een schone vorm? Je hoort dan uitspraken als: 'Kunst is kunst', en: 'Zaken zijn zaken.' Of: 'Je moet kunst en godsdienst van elkaar scheiden.' Echter, we kunnen wel ónderscheiden, maar niet scheiden. We kunnen de mens wel ónderscheiden in hoofd en hart. Maar als we gaan scheiden, houden we niet een mens, maar een lijk over.

Geen gedaante noch heerlijkheid

Tenslotte wil ik je wijzen op de volgende indrukwekkende werkelijkheid. Christus heeft al Zijn schoonheid, Zijn heerlijkheid afgelegd, zodat we Jesaja gelijk moeten geven als deze zegt dat Christus geen gedaante, noch heerlijkheid had. En dat niemand Hem om Zijn uiterlijke schoonheid begeerd zou hebben. Dit heilig Kind Jezus, geboren in een stal, gelegd in een kribbe, heeft de gestalte van een dienstknecht, een slaaf, aangenomen. Dit Kind was de Man der smarten, Die één en al afzichtelijkheid was, omdat Hij het oordeel Gods draagt over een wereld, die zich verhult in schone schijn. God rukt alle schone schijn en alle religieuze vormen van ons af, en stelt ons naakt aan de kaak in het afschuwelijke kruis van Golgotha. Om de schoonheid van de Man van smarten te kunnen zien, moeten we van God een paar nieuwe ogen ontvangen, zoals Johannes gezegd heeft: Wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd, als de heerlijkheid van de Eniggeborene van de Vader, vol van genade en waarheid.' Dan gaan we zoeken naar die stad, waarvan God de kunstenaar en bouwmeester is. Het hemelse Jeruzalem. Lees maar na hoe daar de kunst in haar vorm en inhoud tot harmonie is gekomen (Openbaring 21:9-27).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen