Het 'democratische' Europa

"Geen reden voor paniek" is een uitspraak die premier Kok voor in de mond ligt. Wanneer hem om commentaar wordt gevraagd op de meest uiteenlopende onderwerpen, is dit vaak zijn eerste reactie: "Geen paniek".

Na de verkiezingen voor het Europarlement wilde Kok zijn vaste uitdrukking echter niet over de lippen komen. Dat is begrijpelijk, want het lage opkomstcijfer mag dan geen aanleiding tot dolle paniek zijn, reden tot grote bezorgdheid geeft het wel. "Dramatisch" was de reactie van de meeste politici, Kok incluis. dan dertig procent van de Minder Nederlandse kiezers bracht een stem uit. Over heel Europa gezien ondernam slechts zo'n vijftig procent de gang naar de stembus. Dat zijn op zichzelf bezien al lage percentages. Nog somberder wordt het beeld als je beseft dat er nog steeds sprake is van een neerwaartse trend. Bij de eerste EP-verkiezingen in 1979 lag het opkomstcijfer in Nederland nog op 57, 8 procent. Sindsdien is het alleen maar gekelderd. Waar moet dit eindigen?

Derde man

De wat gedeprimeerde stemming over de lage opkomst was ook bij de vertegenwoordigers van de kleine christelijke fracties te proeven. Vanzelfsprekend waren Blokland (GPV) en Van Dam (RPF) vorige week maandag verheugd over het feit dat zij de SGP-er Beider, nu nog buitenlandredacteur bij het Reformatorisch Dagblad, naast zich krijgen. Dat betekent dat het vele werk nu over drie man gespreid kan worden en dat er waarschijnlijk nog enkele fractiemedewerkers extra aangenomen kunnen worden. Het neemt niet weg dat de lage opkomst ook voor RPF/SGP/GPV een probleem vormt. Zijn zij dan niet blij over het feit dat zij gelijk krijgen? Dat het streven naar als maar verdergaande politieke eenwording blijkbaar iets is dat door een kleine groep Euro-enthousiasten doorgedreven wordt, en dat bij de gewone man helemaal niet leeft? Nee, want er zit ook een andere kant aan de zaak.

Afgelegde route

Menselijkerwijs gesproken gaat de ontwikkeling naar Europese eenwording tóch door. En als die ontwikkeling al gestuit zou worden, dan nog ligt er al een hele route Europese integratie achter ons, een route die waarschijnlijk niet meer in de omgekeerde richting afgelopen zal worden. We hebben nu eenmaal te maken met een Europa dat heel wat bevoegdheden heeft, of we dat nu leuk vinden of niet. In dat licht bezien is het geen goede zaak dat het democratisch gehalte van dat Europa zo gering is. Want laten we wel zijn, als zeventig procent van een kiesgerechtigde bevolking thuis blijft, kun je moeilijk meer zeggen dat de gekozenen een goede afspiegeling van het volk zijn.

Dat Europa veel macht heeft, zou je op het eerste gezicht niet zeggen. De kranten staan ook niet direct bol van nieuws uit Brussel of Straatsburg. Toch worden er ver van ons bed veel beslissingen genomen. Zonder ons, maar wel over ons.

Gifkippen

Een paar voorbeelden. Het was niet Den Haag dat ingreep bij de gekkekoeienziekte of de gifkippenaffaire, maar Brussel. Het was niet Nederland dat besloot om een actiever Kosovo-beleid te gaan voeren, maar de Europese Unie. En wie wil weten hoeveel wetgeving in Den Haag het directe gevolg is van Europese richtlijnen, moet maar eens in gesprek gaan met een SGP-RPF-of GPVkamerlid.

Zo bezien is het toch wel belangrijk dat 'Europa' zo goed en zo democratisch mogelijk functioneert. Dat democratische gehalte is overigens de laatste jaren toegenomen doordat het Europees Parlement stap voor stap steeds meer bevoegdheden heeft gekregen van de 'regering' van Europa, de Europese Alleen, wat betekent zo'n Commissie. 'democratisering' als hoogstens één op de twee kiezers daadwerkelijk gaat stemmen?

Toren van Ba bel

Nu kan een opmerkzame lezer nog twee vragen stellen. De eerste is: maar als ik nu niet ben gaan stemmen omdat ik het met mijn geweten niet in overeenstemming kan brengen om mee te bouwen aan de Europese toren van Babel? Wie dat vindt, moet misschien inderdaad maar thuisblijven, al ben ik het met die opvatting niet eens. Er is hier echter geen ruimte om die discussie uitgebreid te voeren.

De tweede vraag is: maar moeten wij, nazaten van de Reformatie, de democratie wel zo hoog aanslaan? Wat geeft het nu eigenlijk als het democratische gehalte van Europa achteruit holt?

De democratie is voor ons inderdaad niet het hoogste goed. Maar het noemen van een béter stelsel valt ook niet mee. Menselijkerwijs gesproken biedt de democratie in de praktijk van vandaag de meeste garanties tegen misbruik van macht, zei prof. Schuurman nog niet zo lang geleden in het RD. Voor die opvatting valt veel te zeggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen