Omgaan met elkaar

Op de jaarvergadering hieid de aftredende secretaris van de jeugdbond, de heer P. Eikelboom, een inleiding. De heer J.L. van der Veer maakte een samenvatting.

Geschapen als 'gemeenschapswezens' zijn mensen sterk op elkaar betrokken. Ook na de zondeval is de natuurlijke aantrekkingskracht tussen mensen in het algemeen maar ook die tussen man en vrouw in het bijzonder, gebleven. Echter juist op dit terrein heeft de zondeval diepe sporen getrokken. Het sociale leven dat de mens typeert, is sterk aangetast door de zonde. Hierdoor keert zich wat een zegen was (in de betekenis van het betrokken zijn op elkaar) om in het tegendeel (het negeren en beschadigen van elkaar).

Seksueel misbruik

In onze gemeenten blijkt dat veel gezinnen zonder grote problemen functioneren. Toch kan men constateren dat er een relatief grote groep jongeren is die dagelijks lijdt onder de gevolgen van ontwrichte huwelijken waarin ouders veel ruzie zoeken. Er zijn huwelijken waarin overspel realiteit is en waarin kinderen soms kunnen horen hoe er seksueel geweld gepleegd wordt, en dit soms ook zelf ondergaan. De cijfers liegen er niet om. Een op de zeven vrouwen zegt seksueel misbruikt te zijn. Zelf als deze verhouding in onze gemeenten lager zou liggen, dan nog is er sprake van een schokkend gegeven. Voor slachtoffers en daders is het belangrijk dat we hieivoor onze ogen niet sluiten. Ook vanuit dit oogpunt is het zinvol om aandacht te geven aan de genoemde brochure.

Risicofactoren

Binnen onze kring blijken (risicofactoren voor te komen die het ontstaan van grensoverschrijdend gedrag kunnen uitlokken en bevorderen, en de duur en/an kunnen verlengen. Factoren die op zich een positieve kant hebben, maar ook een risicovolle. Een aantal ervan zullen we nu nader bezien.

Gesloten groep

Een eerste risicofactor is het gegeven dat wij als gemeenten een sterk gesloten groep vormen met eigen zeden en gewoonten. Daarbij kenmerken we ons door een sterke interne samenhang met allerlei dwarsverbanden. We ontmoeten elkaar op veel levensterreinen, zoals kerk, catechisaties, scholen, jeugdwerk, zomerkampen, jongerenbijeenkomsten, vriendschappen, enzovoort. Het is zeker positief te waarderen dat we hierdoor in zekere mate afstand kunnen houden van een aantal zondige praktijken en cultuuruitingen van onze samenleving.
Het opgroeien in een gesloten groep heeft echter ook negatieve kanten. Misstanden (ook die van seksueel misbruik) kunnen binnen een gesloten groep soms lang geheim blijven, je hangt de vuile was immers niet zomaar op straat. Bovendien, met wie zou je eigenlijk contact moeten zoeken als je misbruikt wordt? Daarnaast wordt er vaak druk uitgeoefend door de dader: "Als je dit bekend maakt ligt mijn naam, mijn ambt, mijn gezin, in duigen." En dit is waar. Het slachtoffer weet dit. Daardoor kan een hechte gemeenschapszin in een gesloten groep tot een fors drukmiddel verworden.

Daarnaast blijkt er in onze gezindte soms een grote weerzin te bestaan om 'de wereld' (politie, justitie of hulpverlenings-instanties) te betrekken bij seksuele misstanden. Treffend is hoe zwaar in zo'n situatie de eer en de naam des Heeren kan worden neergezet. Soms kan men zich echter niet aan de indruk onttrekken dat de naam van een persoon, de kring, de gemeente of het kerkverband een grotere rol speelt dan de eer des Heeren.

Man-vrouw verhouding

Een tweede risicofactor betreft de invulling van de man-vrouw verhouding in onze gezindte. Het is op zich een bijbels gegeven dat de man het hoofd is van de vrouw. Echter, dit gegeven kan door een eenzijdige invulling leiden tot een schokkend gebrek aan respect van jongens en mannen voor meisjes en vrouwen.

Opvoedingsklimaat

Een derde risicofactor heeft betrekking op het opvoedingsklimaat in onze gemeenten. In onze gezinnen wordt terecht veel aandacht gegeven aan de opvoeding van kinderen. Hierbij speelt gehoorzaamheid aan ouders en andere gezagdragers een grote rol. Ook heeft tucht (straf) een eigen plaats in onze gezinnen.

Een dergelijk klimaat heeft als keerzijde dat respect voor de eigenheid, de eigen mening en het intieme leven van jongeren in onze kringen soms weinig aandacht krijgt. Door gerichtheid op structuur, regels en normen kan er te weinig aandacht voor de mening en de belevingswereld van jongeren zijn, met alle risico voor machtsmisbruik. Daders van seksueel misbruik worden algemeen gekenmerkt door onbegrip voor de eigenheid van hun slachtoffers. De slachtoffers zelf hadden vaak nauwelijks besef dat ze mochten en konden weigeren.

Het negende gebod

Een vierde risicofactor betreft een verkeerde toepassing van het negende gebod. Terecht worden roddel en laster in onze kringen sterk veroordeeld. De goede naam van de ander mag niet aangetast worden. Laten we de fouten van een ander met de mantel der liefde bedekken. Wij zijn immers ook zondaars?

De keerzijde van deze houding is dat zware zonden, zoals seksueel misbruik, uit verkeerde motieven verzwegen kunnen worden. Ook al weet je je zelf een groot zondaar, toch is het je verantwoordelijkheid om mensen vanuit een juiste houding over hun zonden aan te spreken. Zeker als het seksuele grensoverschrijdingen betreft waarvan een ander het slachtoffer is. Zwijgen maakt je tenslotte medeverantwoordelijk.

Visie op seksualiteit

Een laatste risicofactor wordt gevormd door de hoge opvatting over seksualiteit die in onze gezindte leeft. Het intieme leven van volwassenen is iets heiligs (verborgen), dat niet op de straat gebracht moet worden. De huidige samenleving geeft ons daarin een slecht voorbeeld.

Anderzijds blijkt dat seksualiteit in onze gezindte vaak nog in een taboesfeer ligt. In sommige gezinnen blijft het angstig stil als er over seksualiteit wordt gesproken. Een dergelijke sfeer heeft als risico dat eventuele grensoverschrijdingen gemakkelijker begaan worden en langer verborgen blijven.

Een veilig klimaat

Dit alles overziende kan gesteld worden dat er in onze kring een bijbels kader is om een goede omgang tussen ouderen en jongeren in een veilig klimaat mogelijk te maken.

Afstand houden van de verkeerde dingen van deze wereld, zorgdragen voor elkaar en elkaar leiden, jongeren opvoeden in een gezond opvoedingsklimaat, geen kwaad over de ander spreken en zuiver omgaan met seksualiteit; het zijn allemaal positieve elementen voor een bijbels omgang met elkaar. In zo'n klimaat moet het mogelijk zijn om in alle veiligheid en zuiverheid over seksualiteit te spreken. Echter, gebleken is dat die op zichzelf positieve elementen risicofactoren kunnen vormen die het mogelijk maken dat grensoverschrijdend seksueel gedrag voorkomt en ongehinderd voortduurt.

Met het oog op het voorgaande volgt nu een aantal adviezen om grensoverschrijdingen tegen te gaan en zo mogelijk te voorkomen.

a) Praat normaal over seksualiteit en alles wat ermee samenhangt

In de brochure wordt voorgesteld om een verenigingsavond aan seksualiteit en intimiteit te besteden. Dat is een goed voorstel. Het is echter ook een voorstel dat niet eenvoudig is uit te voeren. Het zal zelden vooraf onbesproken blijven op een kerkenraad. Dat is begrijpelijk, maar ook tekenend. Blijkbaar is het niet gewoon om over seksualiteit binnen en buiten het huwelijk te spreken. Natuurlijk, seksuele voorlichting dient niet op de jeV gegeven te worden, maar in het gezin. Anderzijds kan het voor jongeren goed zijn om er ook buiten het gezin er eens over te praten. Vooral de omgang tussen jongens en meisjes en hun taalgebruik bieden hiervoor goede aanknopingspunten.

b) Onderzoek eigen houding en gedrag
Durven we als leidinggevenden en jongerenbestuurders naar onszelf te kijken hoe wij omgaan met seksuele gevoelens? Durven we toe te geven dat seksualiteit breder is dan seksuele gevoelens in het huwelijk? Het is als leidinggevende belangrijk om jezelf een beetje te kennen. Het lezen van de brochure is pas echt vruchtbaar als het thema niet te ver van ons afstaat.

c) Wees niet bang om over de manier van omgaan met elkaar te spreken
Op z'n tijd is het nuttig te praten over de onderlinge verhoudingen op de verenigingen en zonodig binnen de leiding of het bestuur. Als dit thema open op tafel ligt, zijn ontsporingen veel minder voor de hand liggend.

d) Spreek elkaar aan op grensoverschrijdingen
Centrale leidraad bij het omgaan met elkaar is het signaleren en respecteren van grenzen. Als leidinggevende moet je een jongere met respect bejegenen. Goed omgaan met elkaar betekent het respecteren van eikaars grenzen.

e) Ontwikkel een diep respect voor het intieme leven van jongeren en hun grenzen
Realiseer je dat jongeren eigen gevoelens en meningen hebben en dat zij zich midden in de ontwikkeling van hun identiteit bevinden. Het ieggen van intieme contacten (met bijkomende verliefdheden) is daarvan een onderdeel. Maak dat niet belachelijk maar ga er respectvol mee om.

f) Onderneem actie bij grensoverschrijdend gedrag
Spreek jongeren er op aan als ze onderling of naar de leiding toe dingen zeggen die niet kunnen. Misschien moet je daar zelfs de ouders bij inschakelen om duidelijk te maken dat sommige dingen niet toelaatbaar zijn.

g) Als je je bezondigd hebt aan seksueel misbruik of grensoverschrijdend gedrag, blijf daar dan niet mee lopen
Blijf die schuld niet alleen torsen. Bovendien wordt de kans op herhaling kleiner als je er een ander in kent, een medeleidinggevende of misschien wel een ambtsdrager. Niets ondernemen is onverantwoord onvolwassen gedrag.

Tenslotte zullen we waakzaam moeten blijven vanwege de risicofactoren die sterk samenhangen met onze subcultuur. Belangrijke waarden mogen geen verkeerde uitwerking krijgen. Dit staat of valt met een openhartige benadering van intimiteit en seksualiteit en een respectvolle bejegening van de grenzen en eigenheid van onze jongeren. Daarmee is het welzijn van onze jongeren gediend. Daarmee voorkomen we dat de Naam van de Heere wordt gelasterd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen