Going down, going down

Ruim zes jaar later besluit de Tweede Kamer een zeer zwaar instrument in te zetten om de toedracht van het ongeluk diepgaand te onderzoeken. Een parlementaire enquête is een middel dat de volksvertegenwoordiging niet zomaar ter hand neemt. Dan moet er iets grondig mis zijn. Dat was bijvoorbeeld aan het eind van de jaren tachtig het geval toen het kabinet er maar niet in slaagde fraudebestendige paspoorten te maken. Dat was in het begin van de jaren negentig het geval toen bleek dat er in de voorgaande jaren veel te veel mensen de WAO in waren geloodst.

Vragen

Dat er ook rond de Bijlmerramp allerlei dingen grondig mis zijn gegaan, bleek na 4 oktober 1992 steeds duidelijker. Hoe kwam het eigenlijk dat het vliegtuig neerstortte? Welke gebreken vertoonde het en hadden die gebreken voorkomen kunnen worden? Wat veivoerde het vliegtuig precies? Ging het inderdaad alleen om parfum en videorecorders, zoals minister Maij-Weggen geruststellend beweerde? Maar waar kwamen dan al die gezondheidsklachten vandaan van omwonenden en hulpverleners? Waar

is de zogenaamde zwarte doos gebleven? Het is toch nog nooit voorgekomen dat die na een vliegtuigongeluk kwijt was? Waarom is er van de lading maar een beperkt deel teruggevonden en wie waren die mannen in warmtewerende, witte pakken die al heel snel na de ramp ter plekke waren? Vragen, vragen en nog eens vragen. Omdat op sommige ervan helemaal geen antwoord was en op andere vele antwoorden gegeven werden, besloot politiek Den Haag uiteindelijk tot actie over te gaan. Om het Nederlandse volk gerust te stellen en om aan allerlei speculaties en indianenverhalen een einde te maken.

Andere

In die zin zou de Bijlmer-enquête een ander karakter krijgen als parlementaire enquêtes uit het verleden. Die hadden altijd een politieke spits: welke minister was in de voorgaande periode in de fout gegaan en hoe ernstig waren de door hem gemaakte fouten? Bij de paspoorten-enquête rolden er in politieke zin dan ook koppen: zowel minister Van Eekelen van defensie als staatssecretaris Van der Linden van buitenlandse zaken moesten het veld ruimen.

Van het onderzoek naar de Bijlmerramp verwachtte men zo'n afloop niet. Niet voor niets werd aan het tamelijk onbekende kamerlid Th. Meijer, ook nog eens behorend tot oppositiefractie CDA, het voorzitterschap gegund.

Misplaatst

Na enkele weken van openbare verhoren kunnen we inmiddels concluderen

dat de lage verwachtingen van het onderzoek misplaatst waren. De commissie heeft door haar verhoren al diverse opzienbarende feiten boven tafel gebracht. Op het moment dat ik dit schrijf is weliswaar nog niet duidelijk of er werkelijk gevaarlijke stoffen aan boord waren - Wolleswinkel van de Rijks Luchtvaart Dienst ontkent ditvast staat al wel dat ambtenaren bepaalde informatie "onder de pet" hielden. Ook is duidelijk geworden dat het met de kwaliteit van de onderhoudsbeurten door El Al niet best gesteld is.

Door dit alles is het opeens niet meer zo zeker dat het onderzoek geen politieke gevolgen zal hebben. Minister Jorritsma van economische zaken, in het vorige kabinet bewindsvrouw van verkeer en waterstaat, slaapt dezer dagen wellicht iets minder rustig dan zij gewend was.

In spanning

Het onbekende CDA-kamerlid Meijer is inmiddels uitgegroeid tot een bekende Nederlander. Want één ding is duidelijk: de commissie Bijlmerramp mag zich verheugen in hoge kijk-luister-en leescijfers. Nederland is uitermate geboeid door het onderwerp en wacht in spanning af wat de eindconclusies zullen zijn.

Hoe komt het dat de Bijlmer-enquête zoveel aandacht trekt? Ik denk dat er verschillende redenen zijn. Ik noem er één. Het onderzoek gaat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de enquête naar de uitvoering van de sociale zekerheid, over tastbare zaken en over menselijke dramatiek. Je kunt je in het onderwerp inleven. Als je het bandje hoort met de laatste woorden van de piloot: "Going down, going down", wie stelt zich dan niet in een flits voor dat hij daar zélf in die cockpit zou zitten? Als je het verhaal hoort van die monteurs die door hun bazen min of meer gedwongen werden een briefje te tekenen dat alles goed was, terwijl ze wisten dat er nog een en ander mankeerde, wie stelt zich dan niet de vraag: hoe zou ik in zo'n situatie handelen?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen