Kinderrechter: een vak apart

De voorzitter van de bijeenkomst is de rector magnificus van de rechtenfaculteit van de VU. Hij opent de bijeenkomst met het uitspreken van het votum: "Onze hulp is in de Naam des Heeren", als één van de resten van de gereformeerde achtergrond van de universiteit. Eens was dit immers het bolwerk van de Gereformeerde Kerken gesticht door Abraham Kuijper in 1888.

De verdediging

Eerst geeft hij de promovendus het woord om in tien minuten de strekking van zijn proefschrift aan te geven. Daarna krijgen de verschillende opponenten de gelegenheid om de heer Bac vragen te stellen naar aanleiding van zijn proefschrift. Ze maken het hem niet gemakkelijk zo lijkt het. Toch verdedigt hij zijn werk met verve. Ook als leek kun je de discussie wel enigszins volgen. Dat is bij een promotie over een specialistisch natuurkundig onderwerp bijvoorbeeld wel anders is.

Hora est

Na een uur verschijnt de pedel van de universiteit en klinkt het verlossende hora est, ofwel: het is tijd! De heer Bac verzoekt vervolgens de promotiecommissie om hem op basis van zijn proefschrift de titel van doctor in de rechtsgeleerdheid te verlenen. Daarop verlaten de professoren en de promovendus de zaal "voor nader beraad".

Na tien minuten komt de stoet weer binnen en verklaart de rector magnificus dat besloten is de heer Bac de titel van doctor te verlenen. De bul, het diploma opgerold in een blauwe koker, wordt Bac overhandigd door de promotor, professor Doek.

In zijn toespraak haalt Doek aan dat Bac voor de promotieopdracht was geselecteerd uit een groep van geselecteerd sollicitanten. En nu is de heer Bac inmiddels één van de twintig rechters in opleiding (waarvoor maar liefst zevenhonderd gegadigden waren). Grote voorrechten die het vermelden waard zijn.

De rector sluit de bijeenkomst met de zegengroet. Na afloop is er gelegenheid de jonge doctor te feliciteren met het resultaat van vele jaren noeste studie.

De kinderrechter

Het proefschrift van Johan Bac gaat over de figuur van de kinderrechter. Die speciale rechter bestaat nog niet zo heel lang. Pas in 1922 werd de eerste kinderrechter benoemd. De verwachtingen van het werk van de kinderrechter waren hoog gespannen. Een van die eerste rechters, G. T. j. de Jongh schrijft na afloop van een rechtszitting: ...ik keerde huiswaarts met een hoogst bevredigend gevoel, ik was er van overtuigd, dat die groote jongen, die mooi op weg was een deugniet te worden, deze gebeurtenis nooit in zijn leven zou vergeten. Die drie maanden vrijheidsberooving zou lange jaren op zijn ziel blijven drukken, de tranen van

zijn moeder zouden een duidelijk litteken achter laten, maar de woorden van den grijzen rechter, dat hij gelezen had van zijn goede eigenschappen en dat hij vertrouwen in hem stelde, zouden als een laaiende vlam voor zijn geest blijven branden. Die groote genade, die onmetelijke goedertierenheid was de bron, waaruit hij in moeielijke oogenblikken altijd de kracht zou putten om niet weer af te wijken en standvastig te blijven bij het opgevatte voornemen.

Kinderbeschermer of maatschappijbeschermer

Deze lyrische bewoordingen bewijzen wel de hoge idealen van de rechters in die beginjaren.

De kinderrechter was vooral een vaderlijk kinderbeschermer. Bij hem ging het in de eerste plaats om het belang van het kind. In de jaren zeventig werden kinderrechters meer beschouwd als rechtsbeschermer; beschermer van de rechten van het kind wel te verstaan. De laatste jaren wordt de kinderrechter meer en meer gezien als maatschappijbeschermer.

Zijn wettelijke mogelijkheden om hard op te treden zijn uitgebreid. Onder sterke druk vanuit de maatschappij is deze rechter bezig steeds zwaarder straffen over jongeren uit spreken. Heb je iets misdaan dan moet je er gewoon flink voor boeten. Bac is een groot voorstander van het verantwoordelijk stellen van jongeren. Hij vindt dit dus enerzijds een goede ontwikkeling, anderszijds vindt Bac dat een jongere niet zijn leven lang moet worden vastgepind op een misstap in zijn jeugd. De wetgever houdt volgens Bac te weinig rekening met de leefwereld van jongeren. Ze ziet de kinderrechter als politierechter die straffen oplegt en zo jeugdcriminaliteit bestrijdt. Omdat jeugdigen echter anders zijn dan volwassenen, dient de kinderrechter een specialist te zijn, aldus Bac. Dit kan gestalte krijgen door bijvoorbeeld een speciale opleiding in onder andere jeugdrecht en jeugdpsychologie.

In de afgelopen jaren van onderzoek naar kinderrechtspraak en in zijn functie als rechter in opleiding zag Bac veel ellende en narigheid aan zich voorbijtrekken. "Op zo'n moment mag je best dankbaar zijn voor de opvoeding die je van je ouders hebt gekregen, " zo verklaarde hij tijdens een interview met het Reformatorisch Dagblad. Vanuit het jeugdwerk zijn we natuurlijk benieuwd hoe ons bestuurslid de rol van jeugd-en jongerenwerk ziet in de preventie en bestrijding van jeugdcriminaliteit.

Zie je een rol voor het jeugdwerk de preventie en bestrijding van jeugdcriminaliteit? in

Zeer zeker. De rol van het strafrecht (en jeugdstrafrecht) wordt vaak overschat. Strafrecht reageert per definitie achteraf en is absoluut geen wondermiddel. Veel belangrijker dan de straf die de rechter oplegt, is het voorkomen van strafbare feiten. Voorkomen is beter dan straffen. Het jeugdwerk speelt daarin, naast de opvoeding in gezin, een belangrijke rol. Het zit vaak niet in grote woorden en actieplannen, maar juist in aandacht voor elkaar, ook als de ander wellicht minder sympathiek of populair is. En laten we niet denken dat jeugdcriminaliteit iets is dat zich alleen in de achterstandwijken van de grote steden afspeelt, het gaat ook over onze jongeren.

Kunnen we die rol van het jeugdwerk versterken?

Ja, met name voor jongeren die "buiten de boot" dreigen te vallen, jeugdwerk is niet alleen voor de "geslaagde", "oppassende" jongeren, maar nadrukkelijk ook voor de minder geslaagde-of oppassende jongeren. Vaak zijn we zo gauw afwijzend als iemand anders is dan anderen, of er anders uitziet dan anderen. Er is helaas geen betere manier om zo'n jongere af te stoten dan deze (in)directe afwijzing. Ontmoetingen met leeftijdsgenoten en identificatiefiguren spelen tijdens de puberteit een belangrijke rol en we moeten proberen ervoor te zorgen dat jongeren deze personen binnen en niet buiten de kerk vinden.

Wat zou je, gezien je ervaringen in de jeugdrechtspraak, ouders willen aanraden?

Ik heb uiteraard geen kant-en-klaar recept omdat ieder kind en ieder situatie weer verschilt. Heel belangrijk is in elk geval dat jongeren serieus genomen worden en dat ouders, afgestemd op de leeftijd en gaven van het kind, in gesprek met het kind blijven. Het is soms ontluisterend om in de zittingszaal te zien hoe weinig sommige ouders van hun kinderen weten. Tegelijkertijd dienen ouders ook duidelijke grenzen te stellen naar hun kinderen toe. Hun liefde moet niet afhankelijk zijn van het gedrag van hun kinderen, maar moet onvoorwaardelijk zijn, hoe moeilijk dat ook soms is.

Je bent rechter in opleiding. Zou je jongeren uit eigen kring willen stimuleren voor een functie ergens in de rechtsspraak te kiezen?

ja, het verbaast me soms dat juist studenten uit onze gezindte zo weinig kiezen voor rechten en zo gemakkelijk voor economie, psychologie en exacte wetenschappen. Recht en gerechtigheid zijn in de Bijbel zulke belangrijke thema's. Allereerst in onze verhouding tot God, maar eveneens in verhouding tot mensen. Juist wat dat laatste betreft, zouden christenen - zij het bescheiden - een rol moeten spelen. Weliswaar is het een lange weg voor je toegelaten wordt tot de rechtelijke macht, maar dat mag mensen met talenten niet afschrikken. Het idee als zou het onmogelijk zijn om als christen in de rechtspraak te werken - gezien alle progressieve wetten - is niet in overeenstemming met de praktijk. Het overgrote deel van de gevallen betreft het oplossen van conflicten tussen burgers of tussen een burger en de overheid en vindt plaats op basis van uitstekende wetten waar we dankbaar voor kunnen zijn. Te vaak wordt weieens vergeten dat het een groot voorrecht is op te leven in een rechtsstaat.

Nog een persoonlijke opmerking?

Laten we ons in positieve zin van de niet-christenen onderscheiden. Niet door de nadruk te leggen op wat we allemaal niet mogen en kunnen, maar door te laten zien wat een voorrecht het is om bij een kerk te horen en Gods Woord iedere dag te horen. Het heeft aantrekkingskracht op jongeren wanneer de kerk hen serieus neemt en Gods Woord realiteit in het leven van de ouderen èn de jongeren is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen