De kerk der vaderen

Hoe hetzij, er is een begrijpelijke pijn bij dit proces, en door sommigen wordt zelfs omgezien naar de kant van afgescheiden kerkgemeenschappen om hulp. Kent men daar niet de Ledeboeriaanse gedachte dat de kerk der vaderen hun door God weergegeven zal worden? Hopen ze daar niet dat ze hun houten schuurtjes kunnen afbreken om terug te keren in de oude vaderlandse kerk? Dan moet men toch nu toch wel reageren, nu die kerk dreigt te verdwijnen en er een brug wordt opgehaald?

Bemoeizucht?

In het verleden heb ik eens in een kort artikel in de Rotterdamse Kerkbode geschreven over het Samen-op-wegproces, onder de titel: "Samen op drie wegen? " Het werd overgenomen in het Reformatorisch Dagblad, waarop prompt een reactie verscheen in de Waarheidsvriend in de zin van: waar bemoeien die afgescheidenen zich mee? Ze hebben genoeg te stellen met hun eigen problemen en laat ze zich maar zorgen maken over de "repeterende breuk" in eigen kring.

Zeker is waar dat we de problemen in eigen gemeenten niet voorbij moeten zien, maar ik heb niet kunnen begrijpen dat we ons niet betrokken mogen voelen bij de strijd die kinderen Gods in de Hervormde Kerk hebben.

Het komt sympathieker over, wat onlangs een Hervormd predikant zei:

"De kerken van de Afscheiding zouden meer moeten treuren over de totstandkoming van de VPKN, want straks is de kerk er niet meer waarheen men zou kunnen terugkeren. Er zou van de kerken van de Afscheiding een oproep moeten uitgaan naar de Hervormde Kerk om de weg tot terugkeer niet verder te blokkeren maar te openen door terug te keren tot de belijdenis der vaderen."

Waar is de kerk?

De eerlijkheid gebiedt echter wel te zeggen dat de kerkopvatting, die hierachter meestal schuilgaat, ons eigenlijk buiten de kerk plaatst! We zouden afgescheiden zijn zoals een hand of voet van een lichaam gescheiden kunnen worden... Zo zouden de afgescheiden kerken de naam kerk eigenlijk niet mogen dragen, maar niet meer dan verenigingen zijn. Er zijn Hervormde predikanten die afgescheiden gemeenten letterlijk zo laag hebben weggezet. Als deze kerkopvatting juist is, zijn de afgescheiden kerken in een onhoudbare positie. Evenwel, de gedachte die het kerk-zijn in Nederland aan de Hervormde Kerk als de "kerk der vaderen" wil binden, is onjuist. Ze neemt haar uitgangspunt in de openbaringsvorm van de kerk en niet in haar wezen.

Wezenlijk voor ons kerkbegrip is, wat we belijden in artikel 27 van onze Nederlandse Geloofsbelijdenis, namelijk dat

Wij geloven en belijden een enige Katholieke of algemene Kerk, dewelke is een heilige vergadering der ware Christgelovigen, al hun zaligheid verwachtende in jezus Christus, gewassen zijnde doorZijn bloed, geheiligd en verzegeld door hen Heiligen Ceest. Deze Kerk is geweest van het begin der wereld af, en zal zijn tot het einde toe; gelijk daaruit blijkt, dat Christus een eeuwig Koning is, dewelke zonder onderdanen niet zijn kan. Wij dienen oog te hebben voor het wezen en te zien waar dit zich openbaart. Dit is volgens onze belijdenis in artikel 28, waar de kenmerken ervan zijn

De merktekenen, om de ware Kerk te kennen, zijn deze: zo de Kerk de reine predikatie des Evangelies oefent; indien zij gebruikt de reine bediening der Sacramenten, gelijk ze Christus ingesteld heeft; zo de kerkelijke tucht gebruikt wordt, om de zonden te straffen.

Wij mogen ons de kerk dus niet allereerst voorstellen als een bepaald verband in een land, maar we moeten omzien naar de openbaring van het lichaam van Christus, naar de gemeenschap van Gods kinderen, volgens onze belijdenis:

Ook mede is deze heilige Kerk niet gelegen, gebonden, of bepaald in een zekere plaats, of aan zekere personen, maarzij is verspreid en verstrooid door de gehele wereld; nochtans te zamen gevoegd en verenigd zijnde met hart en wil in één zelfde Geest, door de kracht des geloofs.

Kerk en Afscheiding

Er kunnen zich ontwikkelingen voordoen in de openbaringsvorm van Gods Kerk waardoor ze als organisatie verwordt tot een "valse kerk". Onze NGB zegt hiervan

Aangaande de valse kerk, die schrijft zich en haar ordinantiën meer macht en autoriteit toe, dan het Woord Gods, en wil zich aan het juk van Christus niet onderwerpen; zij bedient de sacramenten niet, gelijk Christus in zijn Woord verordend heeft, maar zij doet daar af en toe, gelijk het haar goed dunkt; zij grondt zich meer op de mensen, dan op Christus; zij vervolgt degenen, die heiliglijk leven naar het Woord Gods, en die haar bestraffen over haar gebreken, gierigheid en afgoderijen. In de tijd van de Afscheiding is deze verderfelijke ontwikkeling aangewezen in de Nederlandse Hervormde Kerk. In de Akte van Afscheiding wordt daar uitdrukkelijk melding van gemaakt. Daarom waren de vaderen van de Afscheiding de stellige overtuiging toegedaan dat men niet brak met de "kerk der vaderen", In tegendeel: men wilde daarnaar terugkeren! Niet voor niets heet deze akte: "De Akte van Afscheiding en Wederkering". Men beriep zich op de plicht om zich af te scheiden, zoals dit in artikel 28 is verwoord:

En opdat dit te beter onderhouden zou kunnen worden, zo is het ambt aller gelovigen, volgens het Woord Gods, zich af te scheiden van degenen, die niet van de Kerk zijn, en zich te voegen tot deze vergadering, hetzij op wat plaats dat God ze gesteld heeft.

Letterlijk staat in genoemde akte, na de vaststelling dat op grond van onze belijdenis de Hervormde Kerk in haar openbaring een valse kerk was: "... weshalve de ondergetekenden met dezen verklaren dat zij overeenkomstig het ampt aller gelovigen Art 28 zich afscheiden van de gene die niet van de Kerk zijn, en dus geen gemeenschap meer te willen hebben, met de Nederlandsche Hervormde Kerk, totdat deze terugkeert tot de waarachtige dienst des Heeren..." Terecht mag men ons dus opwekken om deze oproep bij herhaling te doen uitgaan naar de Nederlandse Hervormde Kerk. Gezien de huidige situatie binnen dat kerkverband en de ontwikkelingen in de Samen-op-weg-proces zijn we verder dan ooit verwijderd van de terugkeer naar dit genootschap. We kunnen bijgevolg met de vaderen der Afscheiding ook nu de Hervormde Kerk in ons vaderland niet zien als "de kerk der vaderen". Zij die de kerk der vaderen willen behouden, zouden moeten zien dat door de leervrijheid en het gezag van menselijk opvattingen die boven Gods Woord gesteld worden, het kerkverband van de Hervormde Kerk die naam niet meer mag dragen. Ze komt toe aan de gemeenten die de kenmerken van de ware Kerk dragen. Deze zijn helaas jammerlijk verdeeld. Er zijn er ongetwijfeld nog velen van binnen de Nederlandse Hervormde Kerk. Er zijn er ook velen in verschillende afgescheiden kerkgemeenschappen.

Kerk en wederkeer

Bij de wederkeer, die in de Akte van Afscheiding genoemd wordt, gaat het dus allereerst om een terugkeren naar de belijdenis, zoals deze in de drie Formulieren van Enigheid is vastgelegd. Dit wordt er nadrukkelijk in vermeld. Vervolgens wilde men de Dordtse Kerkorde weer invoeren. Dus: niet 1816, maar 1618.

Dit staat niet op gespannen voet met de opvattingen van ds. Ledeboer.

Anders was de vereniging van Ledeboeriaanse gemeenten en kruisgemeenten, waar onze Gereformeerde Gemeenten uit voortgekomen zijn, niet zo soepel verlopen.

Als Ledeboer zijn bekende woorden spreekt: "Het is het onze en God zal het ons wedergeven op Zijn tijd", ziet hij met name op kerkelijke bezittingen.

Het heimwee naar herstel van de oude gereformeerde kerk in ons vaderland heeft hem ongetwijfeld gesierd, maar dit herstel is middelijkerwijs meer te verwachten van een herschikking van alle kerkelijke gemeenten in ons vaderland die de kenmerken van de ware kerk hebben behouden, dan van een wederkeer van de Nederlandse Hervormde Kerk waarin alle wind van leer mag waaien.

Laten we daarom overeind houden wat ook in de genoemde Akte van Afscheiding en Wederkering staat: "... en verklaren tevens gemeenschap te willen uitoefenen met alle ware Gereformeerde ledematen, en zich te willen vereenigen met elke op Gods onfeilbaar woord gegronde vergadering, aan wat plaatze God dezelve ook verenigd heeft..."

We spreken nog wel over de "breuke Sions", maar waar wordt ze beweend? We bidden nog wel om een "samenkomen van wat samenhoort", maar wie zoekt ordelijk naar wegen om dit te bevorderen? Waar is het heimwee, het verlangen naar elkaar, onder Gods kinderen in verschillende kerkverbanden? Onze beenderen zijn verstrooid aan de mond des grafs, gelijk of iemand op aarde iets gekloofd en verdeeld had (Psalm 141:7). Laat onze bede zijn, Psalm 80 : 11

Behoud ons, HEER' der legermachten, Zo zullen w' ons voor afval wachten; Zo knielen w' altoos voor U neer. Getrouwe Herder, breng ons weer; Verlos ons, toon ons 't lieflijk licht Van Uw vertroostend aangezicht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen