In gesprek met de pottenbakker

Zo zou de reactie van velen van u kunnen zijn. Want Dirk van Beest, de pottenbakker komt al jarenlang op verkopingen van bijvoorbeeld zendings-en vrouwenverenigingen. Soms demonstreert hij ook, hoe met behulp van de draaischijf een kleibal tot pot, schaal of vaas wordt omgevormd. Het is een mooi gezicht, om de pottenbakker bezig te zien. Uit de ton haalt hij een klomp klei. Daar maakt hij een mooie bal van, want in deze gladde pottenbakkersklei mag geen luchtbelletje blijven zitten. Daarom moet de bal ook met kracht in het midden van de draaischijf geplaatst worden. In de vlakke onderkant die de bal nu heeft, zal ook geen luchtbel overgebleven zijn. "Luchtbellen maken, dat de pot of vaas die gebakken wordt, in de oven barst, " vertelt meneer Van Beest. Geconcentreerd buigt hij zich dan over zijn werk. De kleibal op zijn draaischijf moet precies in het midden liggen. Dat is het moeilijkste werk!

"Als ik iemand een uur lang bezig zie met de draaischijf, dan weet ik al of hij 't in zijn vingers heeft of niet. Sommige mensen leren het nooit om de klei in het midden te krijgen. Maar een goede pottenbakker is baas over zijn klei. Hij dwingt die klei naar de enige plaats die er is op de schijf, om een goed product te worden". Inmiddels heeft meneer Van Beest een kuiltje in de klei gemaakt, bijna tot op de bodem. Daarna - terwijl de schijf regelmatig draait - trekt hij met duim en vingers de klei omhoog. De dikke kleiwand wordt dun. "Klei moet niet te snel opgetrokken worden", leert de pottenbakker. "Geef het de tijd om op zijn plaats te komen."

En dan staat daar een cilinder in het midden van de draaiende schijf, 't Is net of de pot stilstaat, zo precies staat hij in het centrum. Nu kan de pottenbakker daar allerlei vormen aan geven. Het kan een vaas zijn, met een wijde opening. Of juist bolle pot. Een brede of een smalle, een lange of een korte.

"Als ik tevreden ben met het resultaat, dan laat ik de vaas, die ik nu gemaakt heb, drogen. Dan kan gewoon bij kamertemperatuur. De klei moet net zo droog aanvoelen, als een krijtje. Is het droog genoeg, dan gaat de vaas de oven in. Het is echter niet zo, dat ik de oven op 960 graden kan zetten en er verder niet naar om hoef te kijken. De oven moet langzaam op temperatuur komen, om de waterdamp die nog in de klei overgebleven is te laten ventileren. Op die manier versteent de klei. Vroeger ging dat stoken heel wat moeilijker, dan nu met de elektrische ovens. Trouwens, in ontwikkelingslanden en in delen van Oost-Europa gebruikt men nog steeds veldovens. Daar stookt men 'op gevoel'. Men ziet aan de kleur van het vuur, hoe warm het ongeveer is."

Dit eerste bakken wordt 'biscuitbakken' genoemd. De klei is nu hard geworden, maar is nog wel poreus. De vaas of pot kan dus nog niet gebruikt worden. Daarvoor is het nodig om het voorwerp te glazuren.

De pottenbakker heeft verschillende kleuren glazuurpoeder. Uitzijn voorraad laat hij verschillende poeders zien, maar kleur is er nog niet aan te ontdekken. Ook niet als hij het glazuurpoeder vermengt met water en de vaas ermee bespuit of onderdompelt. Een 'witte' vaas gaat, samen met nog andere potten, vazen en lampvoeten, de oven in.

Zorgvuldig heeft de pottenbakker al deze voorwerpen in de oven gezet. Niets mag tegen elkaar staan!

Nu wordt de oven heet gestookt. De temperatuur wordt ingesteld op 1060 graden. En wat zie ik, als de vaas - na afgekoeld te zijn - eindelijk uit de oven mag? Hij is prachtig grijsblauw, de randen iets donkerder blauw gespikkeld... Een prachtig resultaat!

Meneer Van Beest is een enthousiaste pottenbakker. "Het leukste hiervan is, datje in ontzaglijk korte tijd van niets iets kunt maken!", zegt hij. "Iemand die een schilderij borduurt, is daarmee heel lang bezig, maar ik heb voor mijn vazen, potten, schalen en lampvoeten niet veel tijd nodig. Ik kan wel iedere keer iets nieuws maken. Allerlei vormen, maten, modellen liggen binnen mijn bereik. Onze oudste dochter Trude helpt mij door ook bij, door de pro-

ducten te versieren. Ze snijdt er mooie figuren in, of ze beschildert ze met motiefles."

Een andere techniek is het werken met gietklei. "Gietklei is zo dun als yoghurt, " zegt meneer Van Beest. "Ik heb verschillende mallen, waarin ik deze klei kan gieten. Vijf minuten blijft de klei in de mal en daarna draai ik hem om, zodat de overige klei er weer uit kan lopen. In die vijf minuten is er een kleiiaagje, een velletje, opgedroogd en in de mal blijven zitten. Na een paar uur kan de mal voorzichtig opengedaan worden en mag het voorwerp eruit. Dan kan een theepot zijn, maar ook beestjes of het ABC.

Deze dingen zijn ook heel leuk voor een vrouwenvereniging!"

In de werkplaats zijn verschillende witte kleifiguurtjes te zien. "Het is mijn plan, om in de toekomst cursussen te geven, " vertelt de pottenbakker. "Dat is voor vrouwenverenigingen misschien wel heel aantrekkelijk. Ik wil namelijk de mensen leren om keramiek te beschilderen. Deze witte kleifiguurtjes zijn ongebakken en ongeglazuurd wel aardig, maar zo zet je ze niet neer. Ze zijn in deze 'oervorm' best goedkoop aan te schaffen. Veel leuker en - daarom goed verkoopbaar - worden ze, als ze beschilderd zijn. Maar... een beschilderd beeldje is in de winkel behoorlijk duur. En hier ligt dus voor de zendings-of vrouwenvereniging de mogelijkheid om geld te verdienen. Met mijn cursussen en workshops wil ik mensen leren om met glazuur keramiek te beschilderen. Dat kan in groepjes van tien tot twaalf mensen die naar mij toekomen. Dat kan ook dat in verenigingsverband. Dan ga ik met mijn spullen naar de mensen toe. En dat kunnen er dan wel dertig zijn, bijvoorbeeld. Mensen die een groepje bij elkaar weten te krijgen en het voor het goede doel doen, kunnen rekenen op twintig procent korting. Dat maakt het wellicht nog aantrekkelijker. Hoeveel zo'n cursus gaat kosten, kan ik nog niet precies berekenen. Eén voorbeeld wil ik geven. Als mensen theepotten willen beschilderen en ze komen een hele dag, dan kost dat ƒ 120, - . Ze kunnen op die dag twee producten beschilderen en meenemen, krijgen koffie, thee en een lunch aangeboden en hebben een gezellige dag.

Als mensen eenmaal keramiek hebben leren beschilderen, kunnen ze natuurlijk op eigen kracht daarmee verder gaan. De figuurtjes, het glazuur en alles wat nodig is, zal bij leven en welzijn bij mij te koop zijn.

Misschien zijn er wel mensen, die het nu al leuk vinden om dit creatieve werk te gaan beginnen. Dan kan helaas nog niet. Het is mijn plan om bij leven en welzijn in september 1999 met deze workshops te starten! Ik hoop dan ook in Barendrecht een winkel te hebben, waar zowel mijn producten - en vooral de lampen zijn exclusief! - als de grondstoffen en gereedschappen te koop zijn.

Op nog één ding wil ik wijzen: de winkel en de cursusruimte zullen toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers."

Zo heeft de pottenbakker veel werk. Hij kan zijn producten op onze verkopingen aan de man brengen. Hij kan (tegen onkostenvergoeding) op verenigingsavonden demonstreren en hij hoopt - samen met zijn vrouw en dochter - een winkel te openen en workshops te geven. Misschien is het wel wat voor onze zendings-en vrouwenverenigingen om weer eens iets nieuws te kunnen verkopen. Het adres van Dirk van Beest is: uvertureweg 23, 2992 CC Barendrecht. Telefoon:0180-61 15 28

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen