Oude wijn in nieuwe zak

„De Heere jezus is niet de Zoon van God. Wie dat wel gelooft, heeft waanideeën". Dit zijn geen uitspraken van een moslim of hindoe. Ook niet van een moderne, westerse atheïst. De beweringen zijn afkomstig van de gereformeerde theoloog Kuitert, die er opnieuw in geslaagd is met een van zijn pennevruchten de aandacht van velen te trekken.

Allerlei kranten, christelijk of niet, eren Kuiterst boek 'jezus: nalatenschap van het christendom' met interviews en recensies. Helaas is de pers in het algemeen weinig kritisch in de bespreking van dit 'opzienbarende' boek. j. Greven, tot voor kort hoofdredacteur van het van oorsprong christelijke dagblad Trouw, spreekt over een 'even helder als erudiet boek' dat 'verrukkelijk' is om te lezen. Volgens Greven is het buitengewoon 'moedig' van Kuitert om de leer dat jezus de Zoon van God is aan de kant te durven schuiven. Kuitert doet dat bovendien op een heel knappe manier, aldus de vroegere hoofdredacteur van Trouw. „Van veel van zijn redeneringen geldt dat er geen speld tussen is te krijgen".

Verwondering

Zoveel bewondering leidt bij mij tot verwondering. Wat merkwaardig dat Kuitert met dit boek zoveel aandacht krijgt! Wat hij schrijft, is immers verre van nieuw. In de vorige eeuw werd door veel theologen in ons land precies hetzelfde gezegd, en werd van veel hervormde kansels hetzelfde gepreekt. Zelfs de argumenten die Kuitert gebruikt, zijn al minstens een eeuw oud. Natuurlijk is het wel opvallend dat een theoloog uit de Gereformeerde Kerken, eertijds een bolwerk van orthodoxie, tot dit soort uitspraken komt. Dat is intriest. Voor wie kennis nam van Kuiterts eerdere boeken, bevat zijn nieuwste product echter weinig of geen verrassingen. Bovendien gingen andere gereformeerde predikanten, ik denk aan Wiersinga en Den Heyer, Kuitert al voor met in feite even ketterse geschriften.

Knap

Velen die Kuiterts boek lazen, zeggen dat het onnavolgbaar knap geschreven is. Dat zou waar kunnen zijn. Ik heb het boek niet gelezen en moet het voorlopig doen met wat de recensies mij melden. Die wekken bij mij in elk geval niet de indruk dat het om een werkstuk gaat waar 'geen speld tussen te krijgen is'. Wat is Kuiterts belangrijkste argument? Dit: Jezus heeft Zichzelf nooit de Zoon van God genoemd. Dat kon en wilde Hij ook niet, want Hij was een Jood, die met overtuiging de joodse religie aanhing. Dat is een religie die uitgaat van het bestaan van één God. Christenen zijn te vaak vergeten dat jezus op en top jood was, aldus Kuitert. Voor ieder die de evangeliën kent, is duidelijk dat daar wel wat meer over te zeggen valt.

Inderdaad bestaat er geen bijbeltekst waarin de Heere Jezus zegt: „Ik ben God". Wel heeft Hij uitspraken gedaan die moeilijk anders uitgelegd kunnen worden dan dat Hij zichzelf zag als God. Bijvoorbeeld: „Ik en de Vader zijn één".

Dat Hij zichzelf als God zag, hebben ook Zijn vijanden begrepen. „Hij heeft zichzelf Gods Zoon gemaakt, nu hebt gij zijn godslastering gehoord", zeiden de farizeeërs. Denk ook eens aan Johannes 1:1.

Argumenten

Kuitert zal door dit tegenargument niet uit het veld zijn geslagen. Het gaat bij dit soort discussies maar voor een klein deel om argumenten. Het punt waar het uiteindelijk om draait, is of iemand gelooft of God mens kon en wilde worden. Dat is voor het verstand niet te vatten. J. I. Packer schrijft dat er veel zaken in het christelijk geloof zijn die moeilijk te begrijpen zijn. Hoe kan iemand doden opwekken? Hoe kan iemand de zonden der wereld wegnemen? Hoe kan iemand ten hemel varen? Al deze problemen vallen echter in het niet, aldus Packer, bij dit ene, onvatbare wonder: God is geopenbaard in het vlees. Dat is een bijna ongelooflijke gebeurtenis.

Aan de andere kant: voor wie eenmaal gelooft dat God werkelijk mens is geworden, is het ook niet vreemd meer dat Hij wonderen kon doen, dat Hij ten hemel voer, dat Zijn dood van een geweldige betekenis is voor de wereld.

Moeilijkheid

Juist hier lijkt Kuiterts moeilijkheid te zitten: hij kan niet (meer) geloven dat God mens werd. In zijn eerdere publicaties gaf hij er tientallen jaren geleden al blijk van dat hij de in de Bijbel beschreven wonderen met een korreltje zout nam. Dogmatiek was hem een gruwel want, zo zei hij, „alles wat over Boven gezegd wordt, komt van beneden".

Veelzeggend en provocerend noemde hij zijn op één na laatste boek: 'Het algemeen betwijfeld christelijk geloof'. Nu trekt hij de uiterste consequentie. Dat is niet opzienbarend, wel bedroevend.

Laten we waken en bidden dat wij ons verstand niet zó'n grote plaats gaan geven dat we in dezelfde valkuil vallen als 'theoloog' Kuitert.

A. de jong

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen