In coma... het kan iedereen gebeuren! En dan..?

Karin was negen toen ze 's nachts in een koorts-stuip buiten kennis raakte. Ze werd naar het ziekenhuis gebracht. De koorts daalde, maar ze bleef buiten kennis. Nu twintig jaar later is ze nog steeds in coma in een verpleeginrichting. Overdag zit ze in een rolstoel, 's nachts ligt ze in haar bed. Haar ouders bezoeken haar iedere dag al twintig jaar lang. Hoe lang zal Karin nog leven..?

Wat is een coma ?

Een coma (Griekse woord voor slaap) kun je omschrijven als een vorm van verlaagd bewustzijn, waaruit een mens niet te wekken is. In coma raakt men ten gevolge van hersenbeschadiging(en). Deze beschadiging is in onze samenleving meestal het gevolg van een verkeersongeval. Het hersenletsel kan echter ook veroorzaakt worden door een hartstilstand, infectie, verdrinking, tumor, bij de geboorte, medische complicaties, enzovoort. Een coma kun je tegen komen onder alle leeftijdscategorieën. Een coma maakt de gebrokenheid en nietigheid van het menselijk bestaan ten gevolge van de zonde zichtbaar vanaf bet uur van de geboorte tot het uur van het sterven toe.

Uit een coma kan men na kortere of langere tijd weer bijkomen. Veelal wordt de periode van het verlaagde bewustzijn gevolgd door een periode van verwardheid. Men weet niet waar men is, men kent/herkent de mensen rond het bed niet en dergelijke. Van een coma spreekt men, als men langer dan ongeveer vijftien minuten buiten kennis is en/of langer dan een uur verward is met inbegrip van de periode van bewusteloosheid.

In Nederland raken ongeveer vijfhonderd mensen per jaar langer dan zes uur in coma. Na een maand is van deze mensen ongeveer vijftig procent ontwaakt, tien procent is nog in coma en veertig procent is overleden. In de maanden die volgen, overlijden er nog een aantal van deze comateuze patiënten. Na een jaar zijn nog ongeveer vijf mensen in coma.

Onze hersenen werken zeer complex. Beschadigingen van de hersenen die een coma geven, kunnen op tal van plaatsen optreden. Zodoende kan men stellen dat het ene coma

nauwelijks te vergelijken is met een ander coma. Van het verschijnsel coma is zodoende ook weinig bekend. We weten wat we aan de buitenkant zien, maar wat in de patiënt omgaat, weten we veelal niet. De diepte van het coma wisselen. kan

Veel onzekerheid, veel zorgen

Een ongeval, een situatie waarbij men van het ene op het andere moment ziek is, brengt veel onzekerheid en spanning met zich mee. Hoe erg is het? Wat kan er aan gedaan worden?

Tal van vragen komen in ouders en andere familieleden op als één van de kinderen in coma opgenomen is in het ziekenhuis. Wat wordt er met spanning gewacht op een dokter die een onderzoek, een operatie heeft uitgevoerd. Ten aanzien van veel lichamelijke gebreken kan men na het vaststellen van de oorzaak zeggen wat de verwachtingen ten aanzien van het herstel zijn. Bij hersenletsel met als gevolg een coma is dit haast onmogelijk. Zo kan men na het ongeval bijvoorbeeld wel hersenletsel constateren, maar de gevolgen van dit letsel zijn niet aan te geven. Dit komt, omdat de werking van de hersenen zoals gezegd heel complex is en er in verhouding maar weinig van bekend is.

Dagen, zo niet weken leeft men in onzekerheid. Wat blijken menselijke middelen, knappe doktoren dan machteloos. Eerst kan er een periode zijn waar de uiterst dun geworden levensdraad ieder ogenblik kan worden afgesneden. Er wordt gestreden voor het leven. Met de geringste verbeteringen krijgt men weer meer hoop op herstel. Als de doktoren zeggen dat het directe levensgevaar geweken is, het slachtoffer weer zelfstandig kan ademen, verwacht men steeds meer dat herstel zich verder zal doorzetten.

Wat is het veelal waar in deze periode, dat er met meer spanning naar de dokter wordt gekeken die 'iets' kan vertellen, dan dat men de nood voor de Heere neerlegt. Men wordt geleefd door de spanning, de onderzoeken, enzovoort.

Veel medeleven

Veel medeleven wordt in deze periode ontvangen uit de familiekring, maar eveneens uit de kerkelijke gemeente. De schrik is ook daar eerst heel groot...Velen zullen dan een ogenblik denken 'zo wankel is ons leven nu'. Zondag was hij of zij nog in de kerk en nu.... misschien nooit meer.

Vanuit de kerkenraad zal de dominee, de ouderling menig bezoek in het ziekenhuis brengen. Bij gesprekken rond en met coma patiënten moet men er rekening mee houden, dat de patiënt je wel verstaat, maar niet bij machte is te reageren. Mensen die zijn bijgekomen uit coma vertellen soms van situaties die zich voordeden rond het bed. Een gebed bijvoorbeeld van een ouderling, een dominee waar men toch iets van opving.

Andere (ethische) vragen

In het overleg tussen familie en doktoren zal steeds weer gevraagd worden om toestemming voor onderzoeken. Er zal gesproken worden over behandelingsmogelijkheden waar tussen men mogelijk moet kiezen. Afhankelijk van de situatie kan de vraag gesteld worden of men wel door moet gaan met behandelen of men bij een eventuele hartstilstand in deze moeilijke situatie nog wel moet reanimeren (het hart weer opgang brengen). Vragen die ook voortkomen uit de toegenomen medische macht en kennis. Vragen waarmee in onze maatschappij op verschillende wijze wordt omgegaan. Bij moeilijke beslissingen is het gewenst om daarover met vertrouwde personen te spreken. Dat kunnen doktoren in het ziekenhuis of elders zijn die het leven respecteren als van God gegeven van de geboorte tot

het uur van het sterven toe. Een predikant of ander kerkenraadslid kan hierin soms behulpzaam zijn. Eventueel kan men advies vragen bij instanties zoals bijvoorbeeld het NPV als het gaat om vragen over complexe behandelingen en vragen leven en dood. rond

Ook de vragen naar het hoe het kon gebeuren, komen boven. Het zoeken naar oorzaken krijgt na verloop van tijd meer aandacht. Wat kan er een schuldgevoel boven komen, als er kort voorafgaande aan het ongeval een woordenwisseling is geweest tussen bijvoorbeeld een moeder en het kind dat nu in coma ligt. Vragen waarop geen mens (meer) een antwoord kan geven. Vragen die op de knieën voor Gods aangezicht zouden moeten brengen.

Ontwaakt uit coma en dan...

Komt men na een meestal langere tijd uit een coma bij, dan zijn er in de meeste gevallen blijvende rest verschijnselen. Afhankelijk van de plaats van de hersenbeschadiging kan er sprake zijn van lichamelijke beperkingen en/of een ernstige verstandelijke achteruitgang. In andere situaties is er sprake van geheugenstoornissen. Er zijn situaties waar men van het leven voor het ongeval zich niets meer herinnert. Alles wat men daar later van weet, heeft men aangereikt gekregen van ouders of andere familieleden. Anderen kunnen nooit meer iets langere tijd onthouden. Emotioneel kan men veranderd zijn. Men heeft zichzelf niet meer in bedwang en doet dingen die men vroeger nooit zou doen. Dingen die de omgeving maar vreemd vindt. Daarnaast moet men verwerken, dat het leven heel anders is geworden dan men voor het ongeval dacht. Als het geheugen is aangetast, is deze verwerking heel erg moeilijk. Het meest ingrijpend zijn veelal de psychologische en sociale gevolgen. Omdat men zich anders gedraagt, raakt men bijvoorbeeld vrienden kwijt. Men komt steeds meer alleen te staan en krijgt het gevoel dat niemand je meer begrijpt.

In veel situaties is het niet mogelijk in een thuissituatie te blijven en komt men in een tehuis terecht. Opvangmogelijkheden geheel gespecialiseerd in mensen met blijvende gevolgen van deze vorm van hersenletsel zijn er nauwelijks in Nederland. Mensen komen na een lange zoektocht terecht in psychiatrische of zwakzinnigen inrichtingen; verpleeghuizen; gezinsvervangende tehuizen. Vanuit de omgeving zal veelal gezegd worden, dat het toch wel heel wat is, dat het na het ongeval weerzo mag gaan. Veel leed blijft dan verborgen. Wat kan een man echter een andere vrouw gekregen hebben of een meisje een andere verloofde. Hoe moet het dan verder...? Aandacht en begrip voor deze situaties is dringend gewenst. Met het ogenschijnlijke totale herstel kan er heel veel smart blijven. Blijvend contact vanuit de omgeving ook vanuit een kerkelijke gemeente is dan dringend gewenst en kan veel betekenen.

Blijvend in coma

In Nederland liggen ten gevolge van een hersenletsel tweehonderd a driehonderd personen blijvend in coma. Ze zijn opgenomen in een verpleeghuis of andere inrichting. De medische mogelijkheden in het ziekenhuis, een gespecialiseerde revalidatie-instelling zijn ten einde. De hoop op ontwaken neemt steeds verder af. 'Niets meer aan te doen', wat is dat moeilijk te aanvaarden. Een groot aantal coma-patiënten komt overdag uit bed. Men volgt soms in het openen en sluiten van de ogen een dag en nachtritme. Voor voeding is men veelal aangewezen op een kunstmatige wijze van toediening. Coma is dan geen korte overgangssituatie naar herstel of de dood maar een vorm van menselijk leven. Een leven dat deelt in ziektes als griep, longontsteking, enzovoort. Trouw worden ze bezocht door vader en/of moeder, man of vrouw, broer of zus. Wat heeft men niet gezocht en wat wordt er niet gezocht naar mogelijkheden om toch een ontwaken uit het coma te bewerken. Iedere strohalm wordt aangegrepen. Het leven is nadat het familielid in coma is geraakt helemaal veranderd. Alles is min of meer gaan draaien om de coma-patiënt. In de ontmoeting met het familielid zijn er mogelijk vormen van herkenning. Een vrouw vertelde eens dat haar dochter al lachte, als ze haar hoorde aankomen. Een ander vertelde dat haar man ging huilen bij het horen van kerkmuziek. Met veel liefde wordt het familielid in coma op de hoogte gehouden van alles wat er in de omgeving en in de familie gebeurt. Van groot belang is en blijft voor de familie en bezoek te blijven handelen van uit de grondhouding, dat hij/zij er bij hoort. Praat tegen een patiënt in coma, groet iemand zoals je het gewend was, lees voor, zing, draai muziek, waarvan je weet dat men er van hield. Ook het hulp bieden in de verzorging kan waardevol zijn voor de naaste familie. Reacties in woorden krijgt men niet terug, andere vormen van reactie kunnen er wel zijn. Veelvuldige omgang met de patiënt kan maken dat men bepaalde 'reacties' gaat herkennen.

In de familie, in de kerkelijke omgeving raakt men nog al eens geïsoleerd. De aandacht verslapt. Vriendschappen worden verbroken, familiebanden opgerekt.

Blijvende pastorale aandacht is in deze situatie geboden zowel naar de familie toe, als na de in coma-liggende patiënt. Heel pijnlijk is het, wanneer men als familie moet merken, dat met de coma-patiënt niet meer gerekend wordt. Als we dan terecht op grond van Gods Woord dit leven, als door God in stand gehouden zien, dan mag men aan deze medemensen niet voorbijgaan. Het horen van een gezongen Psalm, het lezen van een overbekende geschiedenis uit de Bijbel kan God ook dan nog gebruiken door Zijn almachtige kracht tot bekering, vertroosting.

In coma... de kwade dagen... hoe jong kunnen ze al beginnen. Wat moet het een roepstem zijn in onze jonge gezonde dagen om de Heere te leren zoeken. Heere schenkt U mij, wat U van mij eist, bekeer mij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen