Ga tot de mier ... en word wijs

Het heeft altijd bij de wijsheidsbeoefening in het Oosten gehoord om uit het natuurlijke leven lessen te vergaderen. Niet alleen op vakantie, maar altijd. Misschien is het goed op deze vakantie een begin te maken. Zo zegt jesaja: "Een os kent zijn bezitter en een ezel de krib van zijn heer; maar Israël heeft geen kennis, Mijn volk verstaat niet." Israël is nog dommer en halsstarriger dan een os of een ezel! Ongetwijfeld verwijst niet alleen een machtig bergmassief ons naar Cod, naar Gods almacht, maar ook de kleine dieren. In het boek der Spreuken komen enkele kleine dieren ter sprake en daarover ben ik gevraagd wat te schrijven.

Mierenwijsheid?

Ik zie in Nederland in huis niet vaak mieren. Op het zendingsveld in Izi (Nigeria) liepen er altijd honderden door het huis. Verschillende soorten. Het opvallendst waren de soldatenmieren, die soms langs trokken. Het zijn trekmieren; een vaste woonplaats hebben ze niet. Ze trekken rond in enorme colonnes, die honderden meters lang kunnen zijn. Als ze een zandweg oversteken, lopen ze een geultje in de weg. Het zijn zwarte mieren van ongeveer een centimeter groot; er zijn grotere en kleinere, werksters en soldaten. Ze hebben flinke kaken en als je er per ongeluk op gaat staan dan bijten ze gemeen in je tenen. Als je op zo'n colonne gaat staan dan voel je eerst wat gefriemel en even later krijg je beten in je bovenbeen, je zit er helemaal onder! Met een beetje pech moet je jezelf uitkleden om je helemaal schoon te laten plukken. Als die mieren 's nachts een kuiken te pakken kregen, dan bracht dat het er niet levend af. Het beestje werd helemaal met mieren bedekt, die hun kaken in zijn nog zachte huid en ogen zetten, 's Morgens vond je alleen nog schone botjes. Zo is op een nacht de vleermuizenkolonie van onze zolder tot bijna niets teruggebracht. Ze waren onverwachts gekomen en over de zolder getrokken. We werden wakker van de paniek. De meeste vleermuizen waren al te bezet met mieren om het leven te redden; 's morgens lagen de restjes overal rondom het huis. Soms trokken ze ook dwars door het huis, soms door de slaapkamer, gelukkig niet over het bed.

Meestal liepen ze langs de muren van de kamer. Als de colonne voorbij was, dan verdwenen ze vanzelf weer. je moest alleen goed oppassen waar je liep. Kleinere beesten die de colonne tegenkwamen en niet uitkeken, werden echter meedogenloos verslonden.

Eendracht maakt macht!

Salomo zegt: Ca tot de mier, gij luiaard; zie hare wegen en wordt wijs" (Spreuken 6 : 6). Hij zag in de mieren vooral een voorbeeld van ijver en hard werken. Mieren leven in vaak grote volken waarin verschillende klassen goed samenwerken. De les die mij opvalt is: endracht maakt macht! Ze lopen in lange colonnes en doen precies hetzelfde. Zo leren ook jongeren wie ze zijn door zich met hun leeftijdgenoten te onderscheiden van anderen. Is dat niet het geheim van het groepsgebeuren van jongens en meisjes? ledereen moet dezelfde kleur kleren dragen, dezelfde merken, dezelfde haartooi; en wie zich anders gedraagt, is een rare gast en daar praat je niet mee. Tegelijk vinden deze zelfde jongeren het vaak belachelijk dat de gemeente van God ook een zekere herkenbaarheid nastreeft in kleding en haardracht... Wat is één miertje alleen? Wat voor prooi kan een mier alleen bemachtigen? Is dat de les die we van de mieren kunnen leren? We hebben elkaar nodig en moeten elkaar kunnen herkennen.

Als we alleen precies deden wat ze zelf wilden, zonder ons iets van elkaar aan te trekken, dan zouden we spoedig onze oriëntatie kwijt zijn in het leven.

We willen bij een groep horen en deze groep moet herkenbaar zijn. Dat hebben we nodig.

Eendracht maakt macht! Ook in de kerk geldt deze regel. Wat is een mens alleen? We mogen geen individualist zijn, we maken deel uit van een gemeente, je hoort weieens zeggen: "je hebt de kerk toch niet nodig? Als je maar gelooft!" Maar dat is niet waar. God heeft Zijn kerk als één lichaam gekocht. Daarom leert de Heere jezus de discipelen bidden: "Onze Vader, Die in de hemelen zijt!" Daarom lezen we: "Laat ons op elkander acht nemen tot opscherping der liefde en der goede werken; en laat ons onze

onderlinge bijeenkomsten niet nalaten, gelijk sommigen de gewoonte hebben, maar elkaar vermanen." Denk ook aan de catechisatie, de verenigingen. De dienst van God is bij uitstek iets gemeenschappelijks. Samen de Bijbel lezen, naar het Woord luisteren en bidden. "Waar twee of drie in mijn naam vergaderd zijn, daar ben Ik in het midden." De gaven die God elk van Zijn kinderen geeft, moeten gebruikt worden tot opbouw van het lichaam van Christus. De vruchten van de Geest en de kroon van alle gaven, de liefde, zijn gaven met het oog op de omgang met anderen.

Gij zult de meerderheid in het kwade niet volgen! Dat was de slogan van een actie van Ben Hoekendijk in de jaren zeventig. Sluit je niet aan bij de meerderheid op de brede weg.

Maar: Strijd om in te gaan door de enge poort! En doe dat niet alleen, leer van de mieren! Laat je door anderen waarschuwen, aanvuren en weest zelf anderen tot zegen en niet tot een vloek! Durf jij voor het belangrijkste in het leven uit te komen?

Hagedissenkracht?

In Spreuken 30 : 28 lezen we: De spinnekop grijpt met de handen en is in de paleizen der koningen." De geleerden vertalen dit woord tegenwoordig als hagedis. Zo heeft de nieuwe vertaling van 1951: De hagedis kan men met de hand grijpen, toch is zij in des konings paleizen."

Het gaat om de gekko, een kleine hagedissensoort, die vooral in huizen voorkomt.

De spreukendichter is verwonderd dat zo'n klein zwak beest, dat je in je hand kunt pakken en je niets kan doen, het klaarspeelt om door te dringen in paleizen.

Ik kan uit ervaring spreken dat dit deze muurhagedisjes lukt. Toen er voor ons een nieuw huis werd gebouwd op het zendingsveld hebben we geprobeerd deze beestjes buiten de deur te houden. Ons huis was goed dicht om ook de gevaarlijke muskieten, die de malaria verspreiden buiten de deur te houden. Toch drongen de hagedissen voortdurend binnen. Een paar jaar maakte ik driftig jacht op deze insectenjagers. Ze zaten in tochtgaten, achter de boekenkasten en kwamen vooral 's avonds te voorschijn. Met de vliegenmepper of een bezem sloegen we ze dood en veegden ze naar buiten. Het zal waar zijn dat je ze met je hand kunt pakken, maar niemand greep de engerds die typisch kronkelend over de muur omhoog liepen, of zelfs op hun kop over het plafond, met de hand vast. Opvallend was ook hun bleke kleur, waardoor je door hun lijf heen hun volle of lege buik kon zien. Na een paar jaar gaven we de strijd op en leerden we op onze hoede te zijn als we geritsel hoorden of iets van de muur pakten. Ze leken steeds sneller te leren wegschieten. Er waren teveel schuilplekjes in ons huis waar ze zich konden verschuilen. Ze kleven bijna tegen de muur en kunnen daardoor elke kier binnen schieten. Het zijn eigenlijk wel nuttige beestjes, maar vooral in de regentijd, als de uitwerpselen nattig bleven, waren ze lastig. Behalve wegrennen en dan nog niet eens erg snel, hebben deze hagedissen niets om zich te beschermen, toch weten ze zich toegang te verschaffen tot plaatsen waar andere dieren niet kunnen komen. Ze zijn een voorbeeld van zwak zijn en toch machtig.

Zwak en toch machtig

Dat je zwak bent, dat weet je ten diepste wel. Dat je uit jezelf geen goed kunt doen. Dat je geen kracht hebt tegen de zonde en de duivel. Dat je God dagelijks tart met je zonden.

Dat de dood en Gods oordeel je elk moment treffen kunnen. Toch leven we helemaal niet in het besef dat we zo kwetsbaar zijn en elk moment kunnen sterven. Toch kan het onverwachts gebeuren. Onlangs heb ik aan het graf van een leerlinge van achttien jaar oud gestaan.

De kracht van de gekko's is dat ze snel in een kier kunnen wegschieten, maar wat is jouw kracht? Wat is jouw toevlucht in de gevaren die je omringen?

Als de dood komt? Leef je nog verder zonder een veilige schuilplaats tegen Gods toorn? Dit is de les die Gods kinderen leren in hun zwakte: tot die God de toevlucht nemen. En dat dat mag, dat verwondert hen steeds meer.

Gebruik je vakqntie om de Heere te zoeken! Lees je Bijbel, maar ook het boek der natuur!

N. van S teensel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen