Sociale zekerheid... waar hebben we het over?

Hoe is het mogelijk dat een zo grote groep, in een zo welvarend land als Nederland, armoede heeft? Waarom is de verdeling van de inkomens in ons land zo ongelijk, dat er een zo groot verschil is tussen rijke en arme mensen?

Kan er door de overheid niets aan gedaan worden om dit armoede - probleem op te lossen? Moet dan de kinderbijslag niet omhoog of de studiefinanciering of ander sociale uitkeringen? We betalen toch ook allemaal belasting en sociale premies? Allerlei vragen, die zeker ook door jongeren gesteld worden!

Wat is hieraan te doen?

De laatste jaren krijgt het probleem van de ongelijke inkomens heel wat aandacht. Denk hierbij ook maar aan de spraakmakende opvattingen van monseigneur Muskens over armoede. Diverse publicaties en artikelen zijn hierover al verschenen. Ook vanuit het Voorlichtings-en Vormingscentrum van de SGP verscheen een brochure met als titel: Stille armoede in een rijk land.

Toch is met al die aandacht het verschil tussen rijk en arm gebleven.

Als je dit verschil wilt verkleinen, kom je al snel op het terrein van de sociale verzekeringen. Hoewel velen hier, mogelijk zonder er bij stil te staan, maandelijks hun premie voor betalen, is dit voor anderen (ouderen? ) onder ons nog steeds een omstreden onderwerp.

Nog steeds zijn er mensen die geen gebruik maken van een AOW-uitkering of kinderbijslag willen ontvangen.

Sociale zekerheid in Nederland

Er zijn in Nederland allerlei sociale voorzieningen waarop iemand een beroep kan doen, als zijn inkomen onvoldoende is. Verzekeringen die in bepaalde omstandigheden een inkomen garanderen of kosten vergoeden. Voorzieningen waarop iemand een beroep kan doen als zich bepaalde omstandigheden voordoen.

Deze sociale zekerheid wordt wel de

kern van onze verzorgingsstaat genoemd.

Hoewel het ontstaan van deze overheidsinmenging al dateert vanaf het begin van deze eeuw, is in de loop van de jaren deze sociale zekerheid behoorlijk uitgedijd. Nadrukkelijk moet hierbij worden opgemerkt, dat vanaf het begin gesproken is over sociale verzekeringen. Hier zit voor de tegenstanders dan ook juist het probleem. Is het op bijbelse gronden wel toegestaan om zich voor al deze mogelijke gebeurtenissen te verzekeren? Vooral in de jaren vijftig was dit een heel belangrijk aandachtspunt, zeker ook omdat hierover politieke besluitvorming nodig was waarbij ook de SGP een stemverklaring diende af te leggen.

Hoe gaan we ermee om?

Wat voor sommigen heel vanzelfsprekend is, is voor anderen duidelijk een stap te ver. Sommigen vinden het principieel gezien niet toegestaan om aan al deze overheidsverzekeringen mee te doen, en/of van allerlei overheidsuitkeringen gebruik

te maken. In het verleden is er ook vanuit de achterban van de SGP een fel verzet geweest tegen de invoering van sociale verzekeringswetten. Naast het dwangmatige karakter van de verzekeringswetten was het verzekeren als zodanig principieel onaanvaardbaar. Verzekeren, het zoeken van zekerheid als zich een onzeker voorval zou kunnen voordoen (Van Dale), is voor de tegenstanders in strijd met het geloof in de voorzienigheid van God, uit Wiens hand zowel voorspoed als tegenspoed komt.

De SGP heeft daarom verplichte verzekeringen en sociale verzekeringswetten met een dwangmatig karakter altijd afgewezen. Overigens is niet iedereen die tegen verzekeren is, tegen elke sociale verzekeringswet. Ds. Zandt vond bijvoorbeeld destijds, dat de AOW geen verzekeringswet was. Elke SGP-er was het hierin niet met hem eens!

Reeds vanaf het ontstaan van de SGP zijn er echter ook andere opvattingen over verzekeren. Het standpunt wordt verdedigd, dat 'de verzekering een aan de mens gegeven en te hanteren middel is om door dit leven te komen zonder de volle last van risico's, verbonden aan ziekte, werkloosheid en dergelijke tegenspoed, te behoeven dragen'.

Soms richtte zich de kritiek niet in de eerste plaats op het verzekeren als zodanig, maar meer op de uitholling van de kerkelijke taak. Het sociale zekerheidsstelsel van de overheid is niet direct een voorbeeld van armenzorg in de christelijke zin van het woord. Vaak werd juist de diaconie (weer) een taak uit handen genomen met de invoering van een bepaalde wet.

Misbruik?

Tegenwoordig krijgt ook het misbruik van de sociale zekerheid aandacht. Kennelijk zijn er duizenden, die een uitkering krijgen via de Algemene Bijstands-Wet, zonder dat er ook maar een enkele bijdrage tegenover staat. Integendeel, soms zorgt een deel van de groep ontvangers juist voor aanmerkelijke extra overheidskosten bij het bestrijden van bijvoorbeeld burgerlijke ongehoorzaamheid (krakers en dergelijke). w

Mogelijk is ook dit een reden om het Nederlandse stelsel van de sociale zekerheid kritisch te bezien. V d

Toekomst?

De laatste jaren wordt gepleit voor een terugtredende overheid. Weliswaar wordt dit niet gemotiveerd vanuit een bijbelse principe, maar meer vanuit kostenbeheersing. Per jaar bedragen de kosten voor sociale zekerheid voor de overheid (de samenleving!) namelijk honderden miljarden guldens.

Om de sociale zekerheid betaalbaar te houden zijn ingrepen in het bestaande stelsel nodig. En vanuit de politiek en vanuit de werkgevers-en werknemersorganisaties is er de laatste tijd aandacht voor dit probleem. De RMU merkt in haar nota 'arbeidsvoorwaardenbeleid 1998' over de taak van de overheid op dat: 'een goede gezondheid en arbeidsvreugde geen eigen verdiensten zijn, maar een zegen van God. In dat licht hebben overheid en onderdanen de bijbelse opdracht om te zorgen voor de zwakken in ons midden. Daarom is het nodig, dat er een optimaal functionerend sociaal zekerheidsstelsel is. De overheid is als Gods dienares geroepen de zwakken in de samenleving te beschermen. Zij is het schild der zwakken. Die bescherming kan zij bieden door het uitvaardigen van rechtvaardige sociale wetgeving en het verlenen van financiële ondersteuning in die gevallen waar het nodig is en waar particuliere initiatieven afwezig of ontoereikend zijn. De overheid heeft daarbij allereerst een voorwaardenscheppende taak. Zij dient mede de voorwaarden te scheppen waaronder een ieder de mogelijkheid heeft een behoorlijk bestaan te verwerven. Misbruik van dit stelsel van de sociale zekerheid moet krachtig worden bestreden'.

De vanzelfsprekendheid waarmee in het verleden gebruik gemaakt kon worden van allerlei overheidsvoorzieningen is de laatste jaren aanmerkelijk minder geworden.

Veelal is dit een gevolg van de eerder genoemde kostenbeheersing maar ook doet zich hier de invloed van het paarse dogma gelden, namelijk 'meer markt, minder overheid'.

Wie zal hiervan profiteren? De mensen onder de armoedegrens of de miljonairs?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen