Op reis in Cambodja Vraaggesprek met J. van Heteren

Mijnheer Van Heteren, kunt u eerst iets vertellen over Cambodja?

Cambodja is een land dat bezig is zich te herstellen van een bijna dertig jaar durende verwoestende oorlog en burgeroorlog. Deze oorlogen hebben het land totaal verwoest en in een bepaalde fase van deze oorlogen is zelfs een derde deel van de bevolking vermoord. De ergste periode was de periode dat Pol Pot aan de macht was (1975-1979). Wat in die periode is gebeurd, is een van de donkerste perioden uit de moderne geschiedenis. Er stierven onder de tirannie van de Rode Khmer anderhalf tot drie miljoen Cambodjanen. Niemand weet het exacte getal. De Rode Khmer sloot het land af van de buitenwereld. Het menselijk leven had voor hen weinig waarde meer: alle intellectuelen, allen die goed onderwijs hadden gehad en iedereen die een bril droeg werd om zo'n reden al vermoord. Hierdoor verviel het land in een grote armoede. Later werd er wel voor vele miljarden guldens aan wederopbouw in het land gestoken, maar de gewone bevolking is arm gebleven. Aan de scholen en klinieken is weinig aandacht besteed, zodat ze nu oud en verwaarloosd zijn.

U bent onlangs in Cambodja geweest. Wat was het doel van uw reis?

Het Deputaatschap tot Hulpverlening in Bijzondere Noden werkt al jarenlang in Cambodja. We steunen daar de verschillende projecten van stichting Spie-en ('de Brug' in het Nederlands). Er worden scholen, klinieken en bruggen gebouwd. Het initiatief tot de bouw van een schooltje moet uitgaan van de bevolking van een dorp zelf. Ze bouwen ook zelfde school en zorgen voor het bouwmateriaal. Alleen

materiaal dat niet plaatselijk verkrijgbaar is, wordt door Spie-en betaald. Zij wordt hiertoe in staat gesteld door geld uit Nederland. We verlenen al een aantal jaren financiële hulp. Daarom was het nu tijd om de projecten te bezoeken en kennis te maken met de mensen en de

werkwijze van Spie-en. Ook heb ik voorbereidend werk gedaan voor de actie van de Jeugdbond. Ik heb sjaals en kaarten gekocht, foto's gemaakt en informatie verzameld.

Nu heb ik zelf de nood van de Cambodjanen van dichtbij gezien. Ik zal een voorbeeld daarvan geven. In een kliniek zag ik een baby van een paar weken oud. In haar handjes had ze een fles met melk. De melk was echter gemaakt van vies water en de speen van de fles was vervuild. Toen ik dat zag, wist ik dat de baby ziek zou worden en sterven. De moeder kon helaas geen borstvoeding geven omdat ze zelf ziek was. Ze had geen melk. En medicijnen van de dokter kon ze niet betalen, want de dokter was corrupt en vroeg te veel geld voor zijn medicijnen...

Een trieste situatie, maar helaas meer regel dan uitzondering.

Het deputaatschap heeft behalve u geen mensen in dienst, ook niet in de hulpverlening. Hoe werktu dan?

Het deputaatschap probeert aan te sluiten bij een plaatselijke kerk. Dominee Koj', die verbonden is aan de plaatselijke gemeente van Prey Chhor, zit ook in de stichting 'Spie-en'. Ik heb gezien hoe zij hun werk doen. De organisatie Spie-en komt niet zelf met projecten, maar zij wacht af tot de dorpelingen met een verzoek om steun komen. Als het project goedgekeurd wordt, zeggen ze: "Goed, gaan jullie maar aan de slag. Als je hulp nodig hebt dan geef je dat maar aan ons door." Het project wordt dus niet van bovenaf opgelegd, maar de vraag naar een project komt op vanuit de plaatselijke bevolking. Het mooie van deze manier van werken vind ik dat de dorpsbewoners zich erg verantwoordelijk voelen voor 'hun' school en 'hun' kliniek. Het onderhoud vormt dan ook geen probleem, want daar zorgen de bewoners zelf voor. Uit. de actie zal een aantal van deze scho len en klinieken gefinancierd worden.

Het van bovenaf opleggen van projecten is een groot gevaar voor hulpverleningsorganisaties. Goede projecten opzetten is wel mooi, maar als de bevolking de behoefte eraan nog niet voelt, wordt het mooiste pro ject een mislukking. Ik heb dat gezien toen Spie-en een lesboekje gemaakt had voor het kweken van visjes. In Cambodja heb je namelijk veel rijstvelden die vaak onder water staan. Het is dan een goede methode om in dat water visjes te kweken. Deze lesboekjes werden aan de dorpsbewoners uitgedeeld. Enige tijd later bleek echter dat ze de bladzijden uit de boekjes gescheurd hadden en als dakbedekking gebruikten. We leerden uit dit voorval dat de dorpsbewoners hier blijkbaar nog niet aan toe waren.

Eén van de doelen van uw

In dit huis woont een gezin, maar ook de huisgemeente komt hier hij elkaar

eis was: kennis maken e mensen van Spie-en. dat verlopen? met Hoe

heb veel contact gehad iet dominee Heang Koy van e Cambodjaanse Evangeliche Kerk. Tijdens de Pol ot-periode werd ook hij edwongen, net als alle andee Cambodjanen, zware rbeid op het land te verrichen. In 1982 is hij door de ' ode Khmer gevangen genoïen. Normaal betekende dat e dood. Maar bij de Rode Khmer was het de gewoonte dat andere mensen eerst een eschiridiging aan moesten rengen. Heang Koy moest met zijn handen boven het hoofd en alleen een onderbroek aan naar een dorp lopen. De dorpsbewoners werden geroepen om een beschuldiging tegen hem in te brengen: het stelen van een kip, of andere kleine zaken. Dat was genoeg om de dood te voltrekken. Maar in het bewuste dorp had men zoveel respect voor Heang Koy dat iedereen zijn mond hield. Er werd tegen hem geen enkele beschuldiging geuit. En dat, terwijl de dorpelingen wisten dat het uitblijven van een beschuldiging voor hen wel eens de dood zou kunnen betekenen. Daarna werd hij naar een ander dorp gebracht, maar daar herhaalde zich de situatie van het eerste dorp. Nadat hij enkele dorpen was afgegaan en er geen beschuldiging gekomen was, gaf de Rode Khmer het op en lieten ze hem eindelijk gaan. De Heere had een andere bedoeling met Heang Koy. Dat bleek ook later toen zijn auto op een landmijn liep. De landmijn was zo krachtig dat de auto totaal uit elkaar spatte. Heang Koy werd met een van de brokstukken het land ingeslingerd langs de weg, maar hij mankeerde niets.' In die tijd was hij nog geen christen. Hij kwam in 1986

In het huis van dominee Koy ontmoette de heer Van Heteren ee.n andere dominee: dominee Young Sot. Hij vertelde over zijn leven. Young Sot was een van de zes kinderen van de familie Young. Hij werd in 1946geboren en kreeg de naam Sot. (De voornaam-staat in het Carnbodjaans achter de familienaam.) De jonge Sot groeide op in een gezin waar de Heere werd gevreesd. Zelf kende hij de Heere echter nog niet. 'I'oen hij 22 jaar oud was, kreeg hij werk in de provincie Ratanakiri.

In het gebied waar hij werkte, heerste veel malaria. Hij zag er velen sterven. Hij besefte dat hij niet leefde naar wat hem thuis voorgehouden was. Om de dood te ontvluchten, wilde hij terugkeren naar zijn ouderlijk huis. Daarvoor had hij papieren nodig. Die had hij niet. Zo papieren vluchtte hij op een vrachtauto naar het ouderlijk huis. Maar omdat er een controlepost was, moest, hij daarvóór uitstappen en via een omweg door het bos om de controlepost heenlopen. Toen hij weer bij de weg kwam, was de vrachtauto verdwenen. Op deze weg kwamen maar zelden auto's langs. Toen werd hij echt bang. Het enige wat overbleef, was lopend de weg te vervolgen. In die tijd van angst herinnerde hij zich de bijbelse boodschap die hem door zijn ouders was voorgehouden. Hij riep tot de Heere en erkende dal de Heere God is. Toen zag hij ook de wonderen die de Heere in zijn leven al gedaan had. Het werd een wonder voor hem dat hij in onderscheid van zo veel vrienden die gestorven waren, nog mocht leven.

In 1968 kwam hij tot bekering. Toen zag hij dat hij veel zonde had. Maar toch anders dan toen hij bang was om te sterven. Hij leerde dat hij één en al zonde was. Ook leerde hij de Heere Jezus persoonlijk kennen. Vanaf dat moment sprak hij met anderen over het kruis van Golgotha. Daarbij leerde de Heere hem zien dat ook na de bekering er elke dag nog de zonden zijn. Wel moeten we iedere dag om vergeving bidden en er tegen strijden.

De moeder van Young Sot was een bijzondere vrouw. Toen Pol Pot aan de regering kwam en hij alle godsdiensten uit wilde roeien, bad zij met haar zes kinderen voor deze tiran, haar land en de kerk van Cambodja. Ook bleef zij evangeliseren. Ze deed dit wel in het bijzonder door haar levenswijze: 'gij geheel anders'. Wanneer de mensen aan haar vroegen waarom ze zo leefde, had ze de gelegenheid om over haar God te vertellen. Door deze levenshouding gingen de mensen van het gezin houden. Zelfs de leiders onder Pol Pot moesten toegeven dat zij goede mensen waren. Direct na het vertrek van Pol Pot werd door dit gezin een groot kerstfeest gevierd. Dit was onder andere bedoeld voor de mensen uit hoge regeringskringen. Verschillende vertegenwoordigers van het toenmalige communistische regime kwamen kijken, maar ze verstoorden het feest niet. Wel werd even later zoon Sar gevangen genomen. Het gezin werd ervan beschuldigd met Pol Pot te hebben samengewerkt. Moeder Young ging naar de gevangenis om daar te evangeliseren. Drie dagen lang bleef ze hier. Toen werd haar zoon vrijgelaten.

De regering erkende dat hun gedrag niets met Pol Pot had uit te staan, toch werden ze voortdurend bespied, 's Nachts werd eens hun huis omringd door soldaten. Dit was de vaste gewoonte om een familie te vermoorden. Het gezin bleef in huis en vergaderde rondom de Bijbel. Ze nodigden de soldaten uit om binnen te komen en te kijken wat ze anderen onderwezen. Blijkbaar liet de Heere niet toe dat ze vermoord werden. Toch vertrouwde de regering hen niet. Daarom werden ze gedwongen om met de regering samen te werken. Ze kregen politieke lessen en daarna hoge functies als ambtenaren in de regering. Ze gaven aan de dwang van de regering toe, niet om het communisme te leren, maar misschien was dit de weg om hen het Evangelie te brengen. Ze wilden niet vluchten, maar openlijk laten zien wat het leven van een christen inhoudt.

Vanaf 1982 hebben ze geprobeerd vrijheid van godsdienst te krijgen. Helaas kregen ze steeds nul op het rekwest. Officieel mochten christenen niet samenkomen. Toch hield de familw Young steeds bijeenkomsten. De regering wist ervan, maar liet het oogluikend toe. Ze vonden het wel een vreemde godsdienst maar beschouwden het niet ah gevaarlijk. Ze beschouwden hen als goede Cambodjanen, die bovendien nog betrouwbaar waren ook.

In 1990 werd de godsdienstvrijheid weer hersteld. Er waren in heel Cambodja nog drie dominees over, waarvan er een oud was en de tweede stierf. De dominee die overbleef reisde het land door om de groepen christenen die nog overgebleven waren te bemoedigen. Later werd Young Sot tot predikant van de Evangelische gemeente van Cambodja in Phnom Pen bevestigd. Sindsdien dient hij trouw deze gemeente. Door middel van enkelingen als de familie Young heeft het christendom de vreselijke perioden van Pol Pot en van het communisme overleefd. In het leven van deze familie is te zien dat 'de poorten der hel Mijn gemeente niet zullen overweldigen'.

tot bekering. Hij was toen als politieman gestuurd naar de grens met Vietnam om te waken tegen invallen van Pol Pot. Hij liep toen met grote levensvragen en op een zekere avond ging hij alleen naar het veld. Hij wist niet hoe hij bidden moest, toch beleed hij de Heere zijn zonden en vroeg om vergeving. Later mocht hij de vreugde van de Heere ervaren in de vergeving van zijn zonden. Hij werd in 1997 tot predikant van de gemeente van Prey Chhor in de provincie Kompong Cham bevestigd. Daarnaast wil hij de Heere Jezus ook in Zijn priesterlijk ambt volgen door diaconaal werk te verrichten. Daarom zit ds. Koy ook in het bestuur van stichting Spieen.

Het deputaatschap helpt in Cambodja vooral hij de bouw van scholen en klinieken, maar hoe kan het Evangelie aan de Cambodjanen worden doorgegeven?

Wat mij opviel in Cambodja is dat het een door en door boeddhistisch land is. Overal zie je boeddhistische monniken lopen en op veel plaatsen zie je een 'Wat' (een boeddhistische tempel) staan. Ook het dagelijks leven van de Cambodjanen is doortrokken van het boeddhisme. Wanneer je het Evangelie in dit land wilt verspreiden, moetje hier duidelijk rekening mee houden. Zending onder boeddhisten is min of meer te vergelijken met cle zending onder de islamieten, zoals in Guinee. Een directe benadering werkt niet. Je moet eerst een vertrouwensrelatie opbouwen. Het beste kan dat gedaan worden door christelijke Cambodjanen uit Cambodja zelf. Zij begrijpen de gevoeligheden van de cultuur van hun lancl en spreken ook de taal. De taal is voor buitenlanders moeilijk te leren.

Ook is het van belang dat zij in hun leven tonen dat het christendom niet alleen bestaat uit woorden, maar dat de christenen ook daadwerkelijk de Cambodjanen willen helpen in hun noden. Een geschikte manier is dan ook de hulpverlening. Deze hulpverlening mag niet van bovenaf opgelegd worden maar dient met respect voor de Cambodjanen en in samenwerking met hen te gebeuren. Dan komt er langzaam maar zeker een opening om hen ook te wijzen op de enige Weg ter zaligheid. Wanneer er bijvoorbeeld een nieuwe school of kliniek klaar is, vertelt dominee Koy bij de opening van het gebouw over de motivatie van de christenen om deze projecten te steunen. Uit de actie zal er ook geld besteed worden aan christelijke lectuur. In Cambodja zijn bijna geen bibliotheken. Er is wel een bibliotheek bij een grote school en bij de kerken in Prey Chhor en Phnom Penh. Daar zal christelijke lectuur neergelegd worden. Ook op deze manier worden de Cambodjanen in aanraking gebracht met het christendom.

Hebt u ook christelijke jongeren ontmoet?

In de gemeente van ds. Koy ontmoette ik Kern Marie. Ze vertelde dat ze blijdschap in het hart mag ervaren omdat ze nu de Heere kent. Zes jaar geleden is ze tot bekering gekomen. Graag wilde ze meer van het Evangelie weten. Dit Evangelie was zoveel anders dan het boeddhisme. Het boeddhisme is de leer van de zelfverlossing. Haar godsdienst bestond uit het vieren van het bloemenfeest en het uitvoeren van wat rituelen. Als je veel goed deed, dan werd je wel geluk kig. De Bijbel is heel anders: daar gaat het om Christus Die gestorven is voor de zon den. Door het geloof krijg je deel aan het eeuwige leven. Dat beïnvloedt je hele leven zelfs het koken van de rijst, vertelde ze. Vroeger moest e eerst wat van de rijst op het altaar worden gelegd voor de goden, anders zou er zeker kwaad in het eten zitten. Door het Evangelie kwam ze tot de ontdekking dat het kwaad niet in het eten zat, maar in het hart. Ze zegt. dat ze ook nu nog elke dag zondigt, maar nu weet ze dat er bij de Heere vergeving is. Kem Marie is onderwijzeres en de enige christen op school. Ook de kinderen komen uit niet-christelijke gezinnen. Voorzichtig probeert ze een antwoord te geven als de kinderen met vragen over het christelijk geloof komen. Ook probeert ze hen de christelijke levensregels bij te brengen. Maar moeilijk blijft het en daarom is het erg belangrijk dat ze met de andere jongeren van de kerk daarover kan praten Er zijn gezamenlijke problemen die ze met elkaar bepraten, bijvoorbeeld: hoe je zou kunnen proberen je ouders te bewegen om ook christen te worden.

Aan de jongeren in Holland wil ze het volgende meegeven: 'Niet te veel praten over het eigen hart met al zijn problemen, maar meer praten over de Heere, Die verlossen kan. Zijn Woord is de waarheid.'

Reeuwijk

Anja van de Hoef-Wisse

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen