Reclame is een graadmeter voor het zedelijke pijl van een volk

Reclame is één van de meest indringende vormen van communicatie. Reclame is het overbrengen van een boodschap met als doel het beïnvloeden van mensen.

Geschiedenis

Reclame was al in de oude wereld van de Grieken vóór het begin van onze jaartelling bekend. Goederen werden aangeprezen door omroepers die luidkeels schreeuwend door de straten liepen. Ook veel later in de Middeleeuwen werd er al veel gebruik gemaakt van reclame. Door de ontwikkeling van de steden en het gildenwezen ontstonden er beroepen als winkelier en marktkoopman. De winkels waren te herkennen aan de uithangborden. Een bekend voorbeeld zijn de gouden gapers bij de apotheken. Ook kwamen er stadsomroepers die de officiële boodschappen bekend moesten maken.

Na de uitvinding van de boekdrukkunst werd er in de zeventiende en achttiende eeuw nog maar op betrekkelijk kleine schaal gebruik gemaakt van gedrukte reclame. Later in de negentiende eeuw, na de uitvinding van de zetmachine, werd er op grotere schaal gebruik gemaakt van reclame.

Pas in onze eeuw is reclame pas echt 'ontdekt'. Door de komst van visuele communicatiemiddelen zoals televisie, film en later de computer, is reclame een machtig middel geworden om mensen te beïnvloeden.

Waar gaat het om?

Reclame speelt in op verlangens en behoeften die mensen hebben. Een uitgangspunt bij reclame is dat reclame gericht is op bevrediging van materiële behoeften en men gebruikt hiervoor zogenaamde immateriële effecten. Deze sociaalpsychologische behoeften, nemen een grote plaats in bij het maken van reclame. Een voorbeeld: het verlangen naar gezondheid heeft ieder mens en daar maakt men dankbaar gebruik van. Neem nu maar eens boter. Er zijn verschillende merken boter. Het ene merk bevat minder vet dan het andere merk. Vet is slecht voor je gezondheid, dus koop de boter van merk X, dit bevat minder vet.

Ook wordt vaak ingespeeld op gevoelens van angst. Denk aan de vele beveiligingsbedrijven die hun artikelen aanprijzen.

Reclame speelt dus in op de behoeften van mensen. Door de toegenomen welvaart hebben wij steeds meer behoeften gekregen. Een teken van deze tijd is dat elk mens een optimale behoeftebevrediging moet kunnen hebben. Aan elke behoefte die opkomt, moet kunnen worden voldaan. Hierop wordt handig ingespeeld door de reclamemakers.

Jongeren als doelgroep

In de reclamewereld zijn jongeren een belangrijke doelgroep. Juist aan deze groep is veel geld te verdienen. Bepaalde merken schoenen, bepaalde merkkleding enzovoort zijn in bij jongeren.

De groep is ook makkelijker te beïnvloeden en n-ook meer afhankelijk van de mening van anderen. Veel jongeren zijn bang om buiten de boot te vallen, omdat ze bijvoorbeeld geen merkschoenen dragen. Het als oud-modisch betiteld te worden of niet van deze tijd te zijn, is een 'nachtmerrie' voor veel jonge mensen in deze tijd.

Het begint al vroeg, de speelgoedkrantjes worden al op jonge leeftijd kapot gelezen. Vooral in de tijd rond Sint Nicolaas valt het ene na het andere speelgoedblad door de bus. De begeerte wordt opgewekt. Dit wil ik en direct na de verjaardag is de verlanglijst al weer vol voor de volgende verjaardag.

En niet alleen bij kinderen wordt de begeerte opgewekt. Wat denk je van de reclamefolders van de computershops? Net een nieuwe computer, maar er is weer een snellere met nog meer extra's. Met die snellere kun je dat allemaal doen en wat te denken van een scanner.... Meer, beter, sneller. Ook voor veel volwassenen is het steeds opnieuw een strijd om niet toe te geven aan de verlangens en begeerten die door de reclame worden opgewekt.

Regels

Reclame moet in ons land aan een aantal regels voldoen. Zo mag een reclame niet in strijd zijn met de goede zeden, zij mag niet misleidend zijn, niet nodeloos kwetsend enzovoort.

enzovoort. Het toezicht op de naleving van deze regels is in handen van de Reclame Code Commissie (RCC). Met vaste regelmaat zie je in de krant dat de RCC een uitspraak doet over een reclame-uiting. Het grote nadeel van de werkwijze van de RCC is dat de reclame pas achteraf wordt beoordeeld. Mensen kunnen klachten indienen bij de RCC die deze dan in overweging neemt en de reclame veroordeelt of niet veroordeelt.

Recente voorbeelden van storende reclame uitingen zijn bijvoorbeeld de reclame van Hij, waarin een duidelijke link werd gelegd naar religie. Ook de steeds meer voorkomende naaktreclame is voor veel mensen een reden geweest om te klagen bij de RCC.

In de reclame-uitingen zien we terug dat we in ons land te maken hebben met een steeds kleinere invloed van bijbelse normen en waarden. De reclame is een graadmeter voor het zedelijk peil van ons land.

Kritische kanttekeningen

Er is bij reclame een aantal kritische opmerkingen te plaatsen.

Allereerst het feit dat je vaak niet om de reclame heen kunt. Het wordt ons opgedrongen en niet alleen via de folders die je brievenbus binnenkomen. Denk vooral ook aan de reclame via de billboards en de bushokjes.

De meest storende vormen van reclame op zedelijk gebied zijn te vinden in de openbare ruimten. Je moet met de bus mee en je wordt dan automatisch geconfronteerd met de'reclame in het bushokje. Ook noemde ik de billboards lang de snelwegen of binnen de bebouwde kom.

De makers van reclame weten handig gebruik te maken van deze opgedrongen reclame.

Een bekende theorie binnen de massacommunicatie is de injectienaald theorie. Deze theorie stelt dat de media mensen kunnen verdoven door voortdurend dezelfde reclame te laten zien en horen. De mensen zouden op langere termijn gaan geloven wat de media hen voorhoudt.

Hoewel deze theorie eigenlijk achterhaald is, werkt hij binnen de reclame nog wel door.

Veel bedrijven of instellingen hebben grote naamsbekendheid gekregen door hun opzienbarende (storende) reclame. Denk in dit verband aan Hij.

Als tweede kanttekening zou je kunnen noemen de ethische kant van de reclame. Reclame wekt de begeerte van de mens op. je wilt bepaalde luxe artikelen hebben om erbij te horen: de Nike-sportschoenen bijvoorbeeld. Het materiële wordt als het één en al gezien. Ons tijdelijk bestaan op deze aarde wordt uit het oog verloren. De mens wordt door al deze vormen van reclame gericht op het aardse.

Als derde kanttekening zou je kunnen noemen het vaak onzedelijke karakter van de reclame. Het steeds meer bloot in de reclame-uitingen. Kunst kan mooi zijn, maar waarom moet het bezig zijn met kunst gestimuleerd worden door het plaatsen van een grote poster in de bushokjes met een geheel ontklede dame? Wordt hier ook niet de zondige begeerte in de mens opgeroepen? Bij de moderne mens horen geen taboes, je ziet dit ook tot uiting komen in de reclame.

Bij de reclame zie je dat de mens van deze tijd zich uitleeft. De mens los van God die zich manifesteert in ongebondenheid. Ook hierin mag wel onze bede zijn: "Wend, wend mijn oog van de ijdelheden af."

I-Verschoor

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen