We was C.S. Lewis?

Opeens moest ik aan dat boekje denken waarin de essentie van deze discussie al vele jaren geleden beschreven werd. Het boekje van Lewis getiteld 'De sleutel tot het geheim'. Het is een van zijn vele apologetische werken, waarin hij de 'intellectuele houdbaarheid van het christelijke geloof' verdedigt tegen de opvattingen van het moderne levensbesef. Naar aanleiding van 'de eerste nederlandstalige biografie van Lewis' een kennismaking met hem en met enkele van zijn bekendste boeken.

Leveneloop

C. S. (jack) Lewis werd dit jaar precies een eeuw geleden in Belfast geboren. Het gezin Lewis was in naam christelijk. De echte vreze des Heeren werd er niet gevonden. De kerkgang van het gezin had eerder een politiek dan een religieus doel. Het overlijden van zijn moeder in 1908 was voor Lewis de aanleiding om God vaarwel te zeggen. Hij werd bewust atheïst. Een aantal moeilijke jaren op kostscholen volgde. Na een studie klassieke talen, filosofie en Engelse letteren werd hij hoogleraar in de Engelse literatuurwetenschap, eerst in Oxford en later te Cambridge.

Hoewel Lewis God wilde loslaten liet God Lewis niet los. Naar zijn eigen zeggen werd hij stap voor stap gedwongen om zijn atheïstische levensvisie te herzien. Als kringleider van enkele discussiegroepen voerde hij diepgaande gesprekken met zowel godsdienstige mensen als atheïsten. Door die gesprekken liet de Heere hem steeds duidelijker zien dat Hij en niet te ontkennen realiteit is.

Lewis heeft lang geprobeerd God te negeren en te ontlopen. Echter, zoals hij later zelf beschrijft, te vergeefs. "U moet mij voorstellen in die kamer op de universiteit, hoe ik nacht na nacht, telkens wanneer mijn gedachten een moment van mijn werk loskwamen, de gestage, onverbiddelijke komst voelde van Hem die ik zo ernstig verlangde niet te ontmoeten. Dat wat ik zo zeer vreesde, was uiteindelijk over mij gekomen. In het laatste trimester van 1929 gaf ik mij gewonnen en gaf toe dat God God was en knielde en bad; misschien die nacht de meest ontmoedigde en weerbarstige bekeerling van heel Engeland" (Verrast door Vreugde).

Na zijn bekering werd Lewis een vurig verdediger (apologeet) van het christelijke geloof. Tijdens de tweede wereldoorlog kreeg hij grote

bekendheid doorzijn radiolezingen voorde BBC. Hierin behandelde hij op voor de gewone man begrijpelijke wijze centrale thema's uit de christelijke geloofsleer. De lezingen riepen een stroom van vragen en positieve reacties op. Later zijn deze radiolezingen gebundeld en in boekvorm uitgegeven. Op 58-jarige leeftijd trouwde Lewis met een ex-communiste. Zij was mede door het lezen van zijn boeken christin geworden. Na enkele gelukkige huwelijksjaren overleed zij aan

De sleutel tot het geheii im

Het apologetische werk 'De sleutel tot het geheim' reken ik tot een van Lewis' belangrijkste en mooiste boeken. Hierin zijn de eerste drie series radiovoordrachten gebundeld die hij voor de BBC hield.

In de eerste serie 'Goed en kwaad als sleutel tot de betekenis van het heelal' gaat Lewis in op de vraag of de 'regel van goed en kwaad' door de mensen zelf wordt gemaakt (subjectief) of dat deze 'van buiten' tot de mens komt (objectief). De tweede serie 'Wat een christen gelooft' biedt een korte samenvatting over de geloofsstukken die de meeste Christenen onderschrijven. In de derde serie 'Christelijke levenshouding' beschrijft Lewis een aantal typisch Christelijke deugden, zoals geloof, hoop, liefde en vergevingsgezindheid. Uit de laatste serie een voor zijn

schrijfstijl kenmerkend citaat: "Er is onder christenen vaak gedisputeerd over de vraag of een christen het doel bereikt door zijn goede werken of door het geloof in Christus. Ik ben eigenlijk niet gerechtigd om over zo'n moeilijke kwestie te spreken; maar ze doet me denken aan de vraag welke helft van een schaar het meest onmisbaar is."

kanker. Dit leidde tot een diepe geloofscrisis in het leven van Lewis. Met Gods hulp kwam hij hier lang-zaam weer uit. In 1963 nam de Heere hem tot zich.

Beoordeling

De meeste van Lewis boeken - hij heeft er meer dan zeventig op zijn naam staan; ik las er een tiental van - laten zich niet gemakkelijk weglezen. Met name zijn apologetische werken vergen concentratie bij het lezen. Je krijgt er echter veel voor terug. De grote kracht van Lewis' boeken ligt in zijn frisse en directe stijl, zijn overtuigende manier van argumenteren en zijn vermogen om tot de kern van de zaken door te dringen.

Soms wordt Lewis intellectualisme verweten en dat hij meende dat je met'het natuurlijke verstand en logisch denkvermogen God kunt leren kennen. Ik denk dat dit verwijt niet terecht is. Weliswaar heeft Lewis persoonlijk ervaren dat God zijn verstand maximaal inschakelde om hem tot de belijdenis te brengen dat Hij bestaat. Lewis heeft zijn persoonlijke ervaring echter niet tot algemene regel verheven. Wat zijn vermeende intellectualisme betreft sluit ik me liever aan bij het oordeel dat ik elders over hem las: Lewis' intellect staat in dienst van het hart, een hart dat de Heere vreest. Een enkele keer kom je in Lewis' boeken uitdrukkingen of opvattingen tegen waarbij je even de wenkbrauwen optrekt. Ik denk in dit verband aan zijn gedachten over'de vrije wil'. Om hem hierin geheel recht te doen, moet je je realiseren dat hij niet in de gereformeerde traditie van Nederland is opgegroeid, maar in de anglicaanse denken leefwereld.

Mij weegt de positieve boodschap die uit zijn boeken blijkt vele malen zwaarder dan de enkele zaken waar ik een vraagteken bij zet. Je begrijpt dat ik je van harte een verdere kennismaking met hem aanbeveel. Die zal op een enkel punt wat kritisch moeten zijn. Zo'n kennismaking zal je op een oorspronkelijke en indringende manier aan het denken zetten. Zij kan je ook een handreiking bieden voor gesprekken met buitenkerkelijken. De onlangs uitgegeven biografie over Lewis kan je hierbij een goede oriëntatie bieden.

N.a.v. G. Sayer: C.S. Lewis - biografie. Uitg. Kok-Voorhoeve, Kampen. 326 pag., prijs ƒ 59, 50

j. L. van der Veer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen