Op school stonden ze...

Op school stonden ze op het bord geschreven: het werkwoord hebben en het werkwoord zijn; hiermee was tijd, was eeuwigheid gegeven, de ene werklijkheid, de and're schijn.

Hebben is niets. Is oorlog. Is niet leven. Is van de wereld en haar goden zijn. Zijn is, boven die dingen uitgeheven, vervuld worden van goddelijke pijn.

Hebben is hard. Is lichaam. Is twee borsten. Is naar de aarde hongeren en dorsten. Is enkel zinnen, enkel botte plicht.

Zijn is de ziel, is luisteren, is wijken, is kind worden en naar de sterren kijken, en daarheen langzaam worden opgelicht.

Ed. Hoornik

De twee belangrijkste hulpwerkwoorden in het Nederlands zijn ongetwijfeld 'hebben' en 'zijn'. De leraar heeft ze op het bord geschreven toen hij de verschillende soorten werkwoorden behandelde, netjes naast of onder elkaar. De dichter herinnert het zich en denkt erover na. Plotseling doorziet hij, ouder geworden, die twee werkwoorden. Hij komt tot de ontdekking dat het hele bestaan erin te vangen is.

Hebben als uiting van het horizontale verlangen naar hier-en-nu, naar wat deze aarde voor mij te bieden heeft. Hebben als manifestatie van het pure egoïsme. Hebben als expressie van machtsdrift ten opzichte van de ander. Hebben als symbool van een puur lichamelijk verlangen naar de ander als lustobject. Hebben als uitdrukking van een werelds leven, waarbij je achter de supersterren van je eigen tijd aanholt die als godheden worden vereerd. Hebben als werkwoord waarmee heel het leven van de oppervlakkig voortlevende man of vrouw getekend wordt. Het leven als een doorlopend feest-en fuifprogramma buiten de uren van het plichtmatig verrichte werk. Daarom leidt hebben ten diepste alleen maar tot aandacht voor jezelf. De ander moet wijken. En als hij dat niet snel genoeg doet, wordt hij in elkaar geslagen... Hebben is oorlog! Onze tijd wordt bepaald door hebben! Maar dan leef je toch niet echt, zegt de dichter. Nee, daarom is hebben uiteindelijk niets. Hebben leidt ook tot niets. Hebben lijkt wel te leiden tot de werkelijkheid van mijn geslaagde leventje, maar dat is goed beschouwd alleen maar schijn. Hebben bedriegt me voor de eeuwigheid. Ons leven moet daarom veranderd worden. De dichter Hoornik is geen christen, maar hij houdt ons deze spiegel dan toch maar voor. Als ons leven door hebben wordt bepaald, wordt het tijd dat er verandering in komt. Je moet je leven niet door hebben laten leiden, maar door zijn, zegt de dichter. Zijn schept pas echt werkelijkheid. Zijn doet je boven het maaiveld van de dingen van alle dag uitkomen. Zijn betekent heimwee hebben naar hogere waarden dan hebberig genot. Zijn heft je ziel op om te luisteren en te kijken naar datgene waar het werkelijk op aan komt.

Ik besef, dat je dit gedicht helemaal humanistisch kunt uitleggen. Dan is het een pleidooi om een goed mens te zijn. Dat is op zichzelf uiteraard helemaal niet verkeerd. De echte menselijkheid siert ook een christen. Maar ik ben zo vrij om er méér in te lezen. We moeten vernieuwd worden. Dat wordt ons voorgehouden en aangeraden; dat wordt ons vanuit Gods Woord gepredikt. In de lijn van dit gedicht zou je kunnen zeggen: je moet veranderd worden van een mens voor wie 'hebben' het belangrijkst is, in een mens wiens leven door 'zijn' wordt bepaald, bijbels gezegd: door genade die van onszelf afwijst en op de Heere ziet en Zijn dienst. We moeten niet aards, maar hemels leven. Dat is de boodschap die we in dit gedicht mogen lezen. De dichter laat ons hierover nadenken. Hij wijst geen weg uit ons moeras. Of beter: hij komt niet verder dan de sterren. Maar Hij Die boven de sterren woont, wil in genade neerzien op iemand die ontdekt dat zijn hebberige gebondenheid voert tot de dood. Dan wordt hij een kind, door God bemind.

C. Bregman

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen