Een fout uitgangspunt

Moeten wij gehandicapt leven voorkomen? Voor velen is dit geen vraag. Natuurlijk, zeggen ze. Een echtpaar dat volgens de medische wetenschap alleen gehandicapte kinderen voort kan brengen, moet er gewoon niet aan beginnen. En als een vrouw in verwachting blijkt te zijn van een gehandicapt kind, moet ze een abortus kunnen ondergaan.

Oud-minister Hirsch Ballin was vuurbang voor deze manier van denken. Hij vreesde dat we in een koude samenleving terecht zouden komen, waarin gehandicapten en hun ouders met de nek aangekeken worden. In de trant van: die mensen hebben het wel zwaar met hun mongooltje, maar ja, ze hebben er toch zelf voor gekozen. Prompt kreeg de oud-bewindsman de progressieve krachten in ons land over zich heen. Hoe hij dat toch kon zeggen! Waaruit maar weer bleek, dat zijn angst gegrond was...

Verwachtingen

Onlangs werd in Apeldoorn de zogeheten Willem van den Bergh-meeting gehouden. Het thema was de vraag waarmee ik begon: „Moeten wij gehandicapt leven voorkomen? ". Mijn verwachtingen van de bijeenkomst waren hoog gespannen. Het antwoord zou wel 'nee' worden, dacht ik zo. De Willem van den Bergh-leerstoel, die is opgericht om zorgverlening aan verstandelijk gehandicapten te onderzoeken, gaat immers uit van twee christelijke organisaties: de Vrije Universiteit en de vereniging 's Heerenloo. Het kon bijna niet anders of het zou een heel kritische bijeenkomst worden.

Maar dat liep anders. Niet dat professor Reinders, die de Willem van den Bergh-leerstoel bezet en die op de bijeenkomst de hoofdspreker was, de vraag volmondig met 'ja' beantwoordde. Dat niet. Uit zijn betoog bleek dat hijzelf ook bang was voor een gehandicapten-vijandige maatschappij. Daar moeten we ons tegen verzetten, aldus Reinders. Maar de overheid speelt daarin volgens de hoogleraar geen belangrijke rol. Zij moet de keuze om een gehandicapt kind al dan niet geboren te laten worden, aan de ouders laten. Geen wetten en regels op dit punt.

Tegendeel

Volgens de hoogleraar zijn de mogelijkheden van de overheid beperkt. De huidige abortuswet laat dit al zien.

Afbreking van een zwangerschap op grond van een geconstateerd handicap is niet toegestaan. Maar vrouwen kunnen op grond van een 'sociale indicatie' (dat is: dat hun leefomstandigheden zo zwaar zijn dat ze een gehandicapt kind er niet bij kunnen hebben) vrij gemakkelijk een abortus ondergaan, al is de werkelijke reden de betreffende handicap.

Met strenge wetgeving lok je volgens Reinders bovendien het tegendeel uit van wat je wilt bereiken. Als een abortus op grond van een handicap niet meer mag en niet meer kan, dan leidt dat juist tot een heel onvriendelijk klimaat voor gehandicapten, je kunt mensen niet verplichten gehandicapt leven te aanvaarden, meent Reinders.

De overheid hoort niet te zeggen: met die en die kwaal kun je goed leven.

Het enige wat de overheid kan doen, is proberen een positief klimaat voor gehandicapten te scheppen. Daartoe moet zij de discussie in de samenleving mogelijk maken en bevorderen.

Keuzevrijheid

Die visie stelt me teleur. Ik kan de hoogleraar wel volgen. Vanuit zijn uitgangspunt geredeneerd, houdt hij een rechte koers aan. Alleen: het uitgangspunt deugt niet. Reinders wil zich, zo zegt hij, baseren op dat gedachtengoed dat heel veel mensen in onze samenleving delen. De liberale conventie, om het wat deftig te zeggen. In dat liberale gedachtengoed staat de keuzevrijheid van mensen centraal.

En hier zit 'm de crux. Want het mag dan belangrijk zijn dat mensen vrij zijn om te kiezen, dit uitgangspunt mag nooit alles beheersen. De overheid hoeft zich inderdaad niet in te laten met de vraag of ik een rode of een groene fiets moet kopen. Ze moet wel in actie komen als ik een ander benadeel, ook als die ander nog niet geboren is. Als de mondige mens het voor het zeggen krijgt, raakt bijna vanzelfsprekend de ongeborene in de knel. Want die heeft wel een mond, maar kan hem nog niet gebruiken.

Wet naleven

Maar wat moet de overheid dan doen? Alle prenatale diagnostiek verbieden? Dat lijkt niet de weg te zijn. Er bestaan ook goede toepassingen. Mensen dwingen gehandicapt leven te aanvaarden? Dat zal niet gemakkelijk zijn.

Maar het omgekeerde, mensen volledig vrij laten, kan ook de weg niet zijn. In elk geval moet de abortuswet op dit punt nageleefd worden. Want de wetgever varj toen heeft toch nooit bedoeld dat abortus enkel op grond van een handicap mogelijk moest zijn.

Ook ik geloof dat de macht van de overheid beperkt is. Niet alles is af te dwingen. Echte veranderingen zijn pas mogelijk als ze van binnenuit komen.

De maatschappij moet veranderen, het individu moet veranderen. Maar dat betekent niet dat de overheid intussen achterover mag gaan leunen. De overheid is er volgens de Bijbel om gerechtigheid tot stand te brengen en het kwaad te weren. Daarmee moet ze aan de slag, hoe moeilijk dat soms ook kan zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen