zijn dromen bedrog?

Het gebeurde in Landikma, een kleine vallei in het centrale bergland van Irian Jaya. Ik was op de bijbelschool begonnen met de uitleg van de Handelingen der apostelen. Op een gegeven moment kwamen we bij de pinkstergeschiedenis in Handelingen 2. Petrus haalt in zijn toespraak de profeet Joel aan: En het zal zijn in de laatste dagen, zegt God, Ik zal uitstorten van Mijn Geest op alle vlees; en uw zonen en uw dochters zullen profeteren, en uw jongelingen zullen gezichten zien, en uw ouden zullen dromen dromen" (Handelingen 2:1 7).

Ik probeerde uit te leggen dat die 'gezichten' en 'dromen' nu niet meer dienen als openbaringsmiddel van God. Dat was vroeger zo in het Oude Testament (Joël). Deze oud-testamentische openbaringsmiddelen zijn nu niet meer nodig, want nu hebben wij de Bijbel. En daarin openbaart de Heere duidelijk Wie Hij is en wat Zijn wil is. Op de vraag van de broeders waarom dan ook het Nieuwe Testament spreekt over 'gezichten' en 'dromen', zocht ik even naar antwoord. Spoedig was ik er en zei: „In de tijd van het Nieuwe Testament was de Bijbel nog niet compleet. Wij hebben nu de volledige openbaring van God en daarom geeft God nu geen dromen en gezichten meer om ons een boodschap te brengen."

Dat antwoord riep twee vragen op. In de eerste plaats waar ik dat in de Bijbel kon aanwijzen, dat God Zich niet meer openbaart via dromen en gezichten. In de tweede plaats of ik van mening was dat voor hen de droom nog steeds een boodschap van God kon bevatten omdat zij de hele Bijbel nog niet in hun taal hadden.

De droom van Jaroekhè

Om aan mijn twijfel een einde te maken, vertelden ze een gebeurtenis, die nog kort geleden had plaats gevonden. Jaroekhè is een christen uit de gemeente van Landikma. Hij was enkele jaren getrouwd en verloor op tragische wijze zijn vrouw. Hun tuin lag aan de overkant van de rivier de Landi. Via een smalle rotanbrug kon je daar naar toe. Op een dag toen de vrouw van Jaroekhè de rivier overstak, brak de rotanleuning van de brug en viel ze in het kolkende en bruisende water van de rivier. De afgelopen nacht had het geplensd van de regen.

Ze werd door de sterke stroom meegesleurd en was nergens meer te vinden. Zou haar ontzielde lichaam via de grote rivier, die door het laagland stroomt, meegevoerd zijn naar de oceaan?

ledereen uit de vallei zocht de oevers van de Landi af, maar nergens konden ze de verdronken vrouw vinden. Er

werd gebeden of de Heere de weg wilde wijzen om haar te vinden, anders kon Jaroekhè zijn geliefde vrouw niet begraven. De nacht daarop kreeg Jaroekhè een droom. In zijn droom zag hij de Landirivier met al zijn bochten en stroomversnellingen. In een bepaalde bocht zag hij een grote rots uit het water omhoogsteken.

Achter die rots in de luwte van de stroom zag hij het dode lichaam van zijn vrouw liggen. De volgende mor-

gen is hij direct naar die plaats gelopen en daar vond hij werkelijk het lichaam van zijn vrouw. Hoe het verdriet hem ook overmande toen hij haar uit het water haalde, hij dankte God voor de verhoring van zijn gebed.

Ons rationele denken

Vanaf die tijd ben ik toch wat genuanceerder gaan denken over de betekenis van de droom met betrekking tot het spreken van God. In meer gebieden van ons leven heeft het westerse denken het geloof in de werkelijkheid van de geestelijke wereld in de afgelopen eeuwen zo onderdrukt of geheel afgeschreven, dat het vermogen om dromen te duiden en de betekenis ervan te vatten steeds verder is verloren gegaan. Hetzelfde geldt de visie op ziekte en gezondheid. We zijn dat veel te technisch gaan zien, terwijl dat in de Bijbel ook duidelijk een geestelijke kant heeft. Vooral de periode van de Verlichting is daar debet aan. De ontwakende rede en de aanbidding daarvan hebben aan de mens zijn geestelijk evenwicht ontnomen. Dromen werden afgedaan als vreemde fantasieën. Door het rationalisme zijn we verleerd om de werkelijkheid achter de beeldspraak van een andere dimensie te begrijpen.

Vragen over dromen

Over dromen krijgen pastores soms vragen vanuit de gemeente. Ik heb 'dit en dat' gedroomd, zou God daar iets mee willen zeggen? Laat het voor ons duidelijk zijn dat het Woord van God genoegzaam is tot zaligheid. Het is de enige vaste grond van het geloof. De kerk belijdt met de woorden van Guido de Brés: „Wij geloven dat deze Heilige Schrift de wil van God volkomen vervat, en dat hetgeen de mens schuldig is te geloven om zalig te worden, daarin genoegzaam geleerd wordt"

(Neder-landse Geloofsbelijdenis, artikel 7). En Petrus zegt in Zijn brief: Wij hebben het profetische Woord, dat zeer vast is, en gij doet wel, dat gij daarop acht hebt" (2 Petrus 1:19). Op geen enkele manier kunnen dromen de Bijbel vervangen of mogen we onze zaligheid daarop gronden. Toch spreekt de Bijbel zelf over dromen en het is goed om eens na te gaan wat de Bijbel daar eigenlijk over zegt. Eerst wil ik echter een paar dingen zeggen over dromen in het algemeen.

Wat zijn dromen?

Dromen is een werkzaamheid, die onze geest uitoefent als we slapen. De volksmond zegt: „Dromen zijn bedrog".

Maar dat is niet zonder meer waar. Dromen kunnen ons iets te vertellen hebben. De psychologie heeft ons geleerd dat dromen belangrijke uitingen zijn van onze geest, die alles te maken hebben met ons bewuste leven en onze levensstijl. De droom is een psychisch gebeuren tijdens de droomslaap. Door de wetenschap is vastgesteld dat dromen belangrijk zijn. ledereen heefteen droomslaap, zelfs kleine baby's en ongeboren kinderen in de moederschoot, je verstand en je wil hebben in een droom geen controle over wat er gebeurt. Het bewustzijn is voor een groot deel naar de achtergrond verdreven.

Dromen hebben een functie

De droomslaap kan een herstellende functie hebben. Zij heeft tot taak om de menselijke geest na allerlei psychische verwondingen of deprimerende ervaringen weer te helen. Conflicten en spanningen kunnen tijdens een droom verwerkt worden. Als iemand bijvoorbeeld door slapeloosheid, alcoholgebruik of het gebruik van slaaptabletten verhinderd wordt om te dromen, kan dat leiden tot geprikkeldheid, geestelijke verwarring, dwangvoorstellingen en hallucinaties. De droomslaap is een soort 'psychisch reinigingsbedrijf' van de menselijke geest tijdens de slaap.

Er zit ook een andere kant aan. Tijdens een depressie kan iemand worden geplaagd met nachtmerries, waardoor de gezonde slaap wordt verstoord en de droom niet een helende, maar juist een verwondende functie heeft.

Dromen brengen allerlei gevoelens en handelingen in beeld. Gevoelens van angst, liefde en haat bijvoorbeeld. In bepaalde handelingen kunnen zulke gevoelens worden uitgebeeld. Onze emoties treden tijdens een droom via deze handelingen aan de dag. Angst kan zich uiten in weglopen en dan niet van je plaats kunnen komen of een achtervolger op de hielen hebben.

Schuldgevoelens komen aan de orde als je in een droom wordt gestraft en dit als terecht ervaart. Haat komt naar buiten in handelingen, die vernielen, verwonden of verstoten. Zo worden soms onze diepste gevoelens in een droom aan de orde gesteld in de vorm van allerlei beelden.

Ongecensureerd

Dromen brengen elementen van de werkelijke mens aan de oppervlakte en tekenen hem ten voeten uit. In het gewone leven kun je veel verdringen vanwege fatsoensnormen, de mening van de buitenwereld en dergelijke, maar in een droom wordt soms onthuld wie je in je diepste wezen bent of waar je bang voor bent. Vanuit het onderbewustzijn komt onze werkelijke levensstijl dan ongecensureerd en onverminkt aan het licht: wezenlijke zaken die we normaal niet begrijpen, niet toestaan, verdrongen hebben, vergeten zijn of onaangenaam vinden.

Veel dromen verraden ook een religieuze instelling, je begrijpt, dat als het geloof in de levende God en in de Heere jezus Christus ons denken en gevoelen en handelen bepaalt, deze relatie ook in de droom tot uiting zal komen.

God gebruikt ook dromen

In Zijn algemene genade gebruikt God allerlei gebeurtenissen en omstandig-

heden in ons leven om ons iets te zeggen, te leren en te vermanen. Daar gaat ook Gods voorzienigheid over. Denk bijvoorbeeld aan een ongeluk, een sterfgeval, een ziekte, werkloosheid en dergelijke. God spreekt daardoor. Waarom zou God wel regeren in ons bewuste leven en niet in het onderbewuste of onbewuste? Hoe ook deze levensgebieden door de zonde zijn aangetast, ze gaan niet buiten de invloed van Gods regering om. Zeker, de Bijbel is de bron van Gods openbaring aan de mens. Het Woord is het enige fundament van de zaligheid.

Niemand mag zijn zaligheid en de hoop op de heerlijkheid funderen op een droom. Maar zoals God kan spreken door omstandigheden, gesprekken en ontmoetingen met anderen, zo kan Hij ook onze dromen gebruiken in Zijn wijsheid om ons bepaalde aanwijzingen te geven.

Ontdekkend

Dromen zijn niet alleen belangrijk voor de psychische gezondheid van de mens, maar geheiligd door de genade van God kunnen ze ook betekenis hebben voor het geloofsleven. Ik denk nog even aan die discussie op de bijbelschool in Landikma. Heeft joel het niet geprofeteerd in de Oude Testament en haalt Petrus zijn woorden niet aan in het Nieuwe Testament, dat 'ouden dromen zullen dromen en jongelingen gezichten zien'? Die belofte geldt voor het laatste der dagen, de eindtijd van de2e wereld, voorafgaande aan de wederkomst. In die tijd leven wij nu.

God kan ons ook via een droom bemoedigen, bevestigen en waarschuwen. Hij kan via een droom de meest verborgen wensen, die in ons sluimeren, aan het licht brengen. Hij kan ons op deze manier bewust maken van onze conflicten, spanningen en vooroordelen opdat we ze zullen corrigeren. God kan ons in de droom de spiegel voorhouden om ons met de schaduwzijden en verborgen zondige kanten van onze persoonlijkheid te confronteren.

Hulp voor zelfinzicht

Als bijvoorbeeld via een droom, waarin we iemand vermoorden of kwetsen duidelijk wordt dat dit de diepste wortel van ons bestaan is en dat we daartoe ook na ontvangen genade nog in staat zijn, als God het niet verhoedt, is dat wel heel erg ontdekkend. Dan schrik je van jezelf. Duidelijk wordt hoe moord en doodslag beginnen in de gedachten, in het hart van de mens (Mattheüs 5:21 - 22). Dan zie je ook hoe doodslag het gevolg kan zijn van drift, woede en wraakgevoelens. In het gewone leven durf je dat niet onder ogen te zien. Via een droom word je er onweerspreekbaar mee geconfronteerd. Zo kan de droom ons helpen bij het verwerven van zelfinzicht. Dat is een heel pijnlijk proces en er is heel wat tijd voor nodig. Het is de Heilige Geest, Die ons ook op dit gebied wil onderwijzen.

Zo wil God het diepst van onze gedachten, die God kent (Psalm 139:1, 2, 23, 24), onthullen. Het werk van de beloofde Geest in het laatste der dagen kan ook hierin bestaan, dat Hij via onze droom woorden en beelden vindt voor zaken, die wij niet onder woorden kunnen brengen. Hij brengt verborgen zonden aan het licht, waarschuwt voor zondige daden en maakt ons bewust van diepe levensvragen. Zeker, niet alle dromen kunnen we ons herinneren. Toch kunnen die ook goed zijn voor onze psychische gezondheid. Ook niet alle dromen, die we ons kunnen herinneren, hebben een verbinding met het geloof en de Bijbel. Maar zulke dromen kunnen wel voorkomen. En God kan ook hier een weg vinden om ons iets te leren, ons te vertroosten of ons te vermanen.

One droomleven is onderworpen aan de gevolgen van de zondeval

God kan gebruik maken van dromen, maar de duivel kan er misbruik van maken. Hij probeert immers altijd een invalspoort te vinden bij de mens om naar binnen te komen en zijn verwoestende werk te doen. Heel ons psychische leven, dus ook dat van de droom, behoort tot het leven na de zondeval. Toen zijn de mens en de schepping gekomen onder de 'dienstbaarheid van de verderfenis' (Romeinen 8:21). juist daarom moeten we dubbel voorzichtig zijn om uit een droom bepaalde conclusies te trekken. Toch staat de duivel uiteindelijk ook onder de almacht van God. Denk niet dat al het negatieve en zondige in onze dromen van de duivel komt (job 7:12-14). Het is goed om hier ook te bedenken dat 'onze zondige aard, waarmee we levenslang te strijden hebben' (Heidelbergse Catechismus, antwoord 115) in de droom tot uitdrukking komt.

öeksuele dromen

Soms kunnen dromen geweldige vragen en schuldgevoelens oproepen. Met name in de puberteit als je een seksuele droom hebt. Ben je zelf verantwoordelijk voor een 'natte droom'? Is dat zondig? Het is niet zo gemakkelijk om hier een rechtstreeks antwoord op te geven. De seksuele begeerte naar het andere geslacht is door de Heere ingeschapen. Die begeerte op zich is goed. Maar ook op dit terrein is veel ontaard vanwege de zonde.

Tot de ontwikkeling van kind naar volwassene behoort ook het ontwaken van seksuele gevoelens. Deze zoeken een uitweg. Soms via een droom, waarin je geen controle hebt over jezelf. Ik denk niet dat je dit onder 'bewust zondigen' kunt rekenen. Wel staat ons hele leven onder invloed van de gevolgen van de zondeval. Het is belangrijk dat je zondige gevoelens, die op dit gebied door je droom kunnen worden opgeroepen, niet koestert. Zoals in alle dingen hebben we ook hierin de reinigende kracht nodig van het bloed van Christus.

Wat zegt de Bijbel over dromen?

De hele heilsgeschiedenis van Israël zou zonder de droom onbegrijpelijk zijn. Denk aan Jakob in Bethel, jozef, de 'meester-dromer', aan Salomo en Daniël. Deze laatste wordt net als jozef in de Bijbel getekend als iemand die dromen kon uitleggen. Wat is de Heere genadig dat Hij ook de droom gebruikt om Zichzelf te openbaren aan de mens. Ook aan heidenen openbaart God Zich in dromen. Denk aan Nebukadnezar, de Egyptische Farao ên Abimelech.

Ook in het Nieuwe Testament bedient God Zich in Zijn heilsopenbaring van de droom. Wat het aantal gevallen betreft heel wat minder dan onder het Oude Testament. De helft van de

Bijbel is er dan al. Denk aan de bekendmaking van jezus geboorte aan jozef (Mattheüs 1:20). Door een droom beveelt God Jozef en Maria om te vluchten naar Egypte, zodat Jezus wordt gered uit de moordenaarshand van Herodes (Mattheüs 2:1 3). Denk aan de vrouw van Pilatus, die door God in een droom wordt gewaarschuwd met betrekking tot de onschuld van Jezus (Mattheüs 27:19). Verder lezen we ook over 'droomgezichten', waardoor Paulus de weg gewezen wordt naar Europa (Handelingen 16:9-10) en Petrus naar de heidenen (Handelingen 10).

Onderzoekt de Schriften...

Nu hebben wij de volle openbaring in Jezus Christus ontvangen in onze complete Bijbel. Er behoeven nu geen nieuwe openbaringselementen te worden toegevoegd. Voor ons geldt in de allereerste plaats: ot de wet en tot de getuigenis! Onderzoekt de Schriften, want die zijn het, die van God getuigen (Johannes 5:39). Het geloof is uit het gehoor van het gepredikte Woord (Romeinen 10:17)1 Niemand mag zijn zaligheid gronden op de wankele grondslag van een droom.

Geen bedrog

Zijn dromen bedrog? Nee, ze kunnen helpen bij levensproblemen en relatiestoornissen. Soms zijn dromen berichten, waar we iets uit kunnen leren. God kan door een droom op indirecte wijze tot ons spreken. Dat betekent natuurlijk niet dat je in iedere droom de stem van God meent te moeten horen. Juist als je psychisch wat labiel bent, is de kans op misverstand op dit punt heel groot. Mijn bedoeling is niet om aan dromen een zwaar accent te geven in verband met het spreken van God. Houd je aan het Woord.

Nu kan ik binnengaan

De bekende opwekkingsprediker Charles Haddon Spurgeon (1834-1892) vertelde eens over een droom, die iemand had. Een man, die erg bezig was met allerlei problemen over het geestelijk leven, zag zichzelf in de droom in het voorportaal van de hemel.

In de verte kwam een groep bedevaartgangers aan. Ze trokken hem voorbij in de richting van de toegangspoorten, terwijl ze prachtige lofliederen zongen en staken over naar de hemelse deuren. „Wie zijn die mensen? " vroeg hij aan de engelen. „Dat zijn Gods profeten" was het antwoord. De man zuchtte diep en zei: „Helaas, daar hoor ik niet bij; ik zal nooit met hen door die deuren binnengaan."

Even later kwam er een andere groep, gekleed in witte kleren. Ook zij mochten de hemelse deuren binnengaan en hij kon horen hoe blij ze verwelkomd werden. „Wie zijn déze mensen? " vroeg hij weer. „Dat waren de apostelen", was het antwoord. De man zei zichtbaar teleurgesteld: „Helaas, ik hoor niet bij dat gezelschap; ik kan niet met hen binnengaan."

Weer wachtte hij in de hoop ook een kans te krijgen om binnen gelaten te worden. Toen hij de volgende groep zag, was hij erg ontmoedigd, want dat waren de martelaren. Ook met hen kon hij niet binnengaan. Hij had geen palmtakken zoals zij. Daarna zag hij de zendelingen, Gods dienaren de hemelpoort ingaan. Ook met hen kon hij niet binnengaan. Hij voelde zich zo onwaardig!

Eindelijk, juist toen hij er over dacht om weg te gaan, zag hij een enorme menigte mensen aankomen, veel en véél groter dan de vorige groepen. En voorop - hij herkende ze - liepen de overspelige vrouw naast Zacheüs en daarnaast de moordenaar aan het kruis. Wat zongen ze prachtig! Zij zullen wel niet zo uitbundig verwelkomd worden, dacht hij. Maar tot zijn grote verbazing ging er binnen de hemelse deuren een gejuich op. De hele hemel weergalmde van blijde uitroepen, waarmee ze allen verwelkomd werden. En de engelen haastten zich aan de man te vertellen wie dat waren: „Dat zijn de grote zondaars, die door Jezus zijn gered". Toen sprak de man: „Geloofd zij de Heere, nu kan ik ook naar binnen gaan." Toen werd de man wakker. Het was maar een droom, maar een droom, die hij nooit meer vergeten heeft.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen