Armoede, ook in de kerk?

De opdracht tot diaconale hulpverlening is beschreven in het formulier tot bevestiging van de ambtsdragers. Help de bedrukten, verzorg de weduwen en wezen en bewijs weldadigheid aan alle mensen, maar inzonderheid aan de huisgenoten des geloofs. Dit betreft in de eerste plaats de zorg voor de dagelijkse levensbehoeften van de leden van de gemeente, maar ook daarbuiten.

Diaconie vroeger

Zo was het in de eerste christengemeente en zo moet het nu nog zijn. Draagt elkanders lasten, en vervult alzo de wet van Christus (Galaten 6:2). Helaas is dit niet altijd zo geweest. In de 16e en 17e eeuw heeft de staat een groot deel van de taken van de diaconie overgenomen. Zij eiste heerschappij in de kerk en mede daardoor werd de opdracht van het diaconaat, zoals deze van oorsprong gold, uitgehold. De kerk heeft hiertegen steeds gestre-

Het echtpaar Klaassen heeft, toen zij zijn getrouwd, een huis kunnen kopen. De rentelasten van de.hypotheek konden ruimschoots uit het besteedbaar inkomen worden betaald. Door de economische teruggang is de man werkloos geworden en na verloop van tijd was men niet meer in staat de rentelasten te betalen. In overleg is met het echtpaar door de diaconie een budget opgesteld van de inkomsten en uitgaven en met een aanvulling vanuit de diaconale kas kon een periode worden overbrugd waarin de man in staat was werk te zoeken en gelukkig ook te vinden. den omdat haar Koning en Gebieder geen aardse vorst is maar Sions eeuwige Koning. Toch is gebleken dat de kerk in het begin van deze eeuw tekort is geschoten aan hulpverlening, ervan uitgaande dat de Armenwet van die tijd aan iedereen een (schamel) inkomen toekende.

Schrijnende gevallen van armoede uit die tijd zijn bekend. Reden voor de overheid om als aanvulling op de taken van het gezin, familie en kerk aanvullende voorzieningen op te zetten. Een groot aantal sociale wetten werd in welvaartsjaren na de tweede wereldoorlog in het leven geroepen en iedereen kon, binnen zijn of haar omstandigheden, hierop een beroep doen. Ten onrechte verschoof de eigenlijke diaconale taak van kerk naar staat. De staat heeft echter slechts een aanvullende taak. De welvaart brak aan, ook binnen de kerk. De kinderen zijn niet langer verplicht zich de zorg voor hun ouders aan te trekken en de overheid is niet langer verplicht iemand terug te wijzen naar de kerk. Op deze wijze worden de banden en verbanden die God in het leven heeft gelegd doorbroken.

van de wel- De ontmanteling vaartsstaat

In de dag-en weekbladen verschenen veel artikelen over de onbetaalbaarheid van de verzorgingsstaat. De mensen worden weer meer op hun eigen verantwoordelijkheid aangesproken. In de welvaartsjaren was de vraag of er nog wel armen en behoeftigen waren in eigen gemeente of omgeving. Juist de laatste tijd blijken die er toch echt (weer) te zijn. Bij een terugtredende overheid en de daarmede gepaard gaande inperking van de uitkeringen zal de stille armoede in ons land alleen maar toenemen en zal de kerk zeer alert moeten zijn op de omstandigheden van en bijzondere aandacht moeten geven aan de minst draagkrachtigen binnen de kerk.

De diaconie zal de taak als verzorger van de armen meer inhoud moeten gaan geven. Steeds meer mensen in ons land hebben of krijgen een inkomen beneden de armoedegrens. De woonlasten zullen voor velen zo hoog worden dat er te weinig overblijft voor de noodzakelijke levensbehoeften. Uit publicaties blijkt dat niet iedereen elke dag een warme maaltijd heeft. Zal de

De verhouding binnen het huwelijk van het echtpaar Gerritsen (drie kinderen) was al lange tijd niet goed. Na vele pastorale bezoeken is het helaas toch tot een echtscheiding gekomen. Gevolgen hiervan zijn dat er twee woningen moeten zijn en dat het inkomen van de man niet toereikend is om de vrouw een redelijke alimentatie te betalen. Moeder en kinderen zijn op de Algemene Bijstandswet aangewezen en komen zodoende van een redelijk bestedingspatroon in een beperkt bestedingspatroon terecht. Veel dingen die normaal waren zijn nu niet meer mogelijk.

Door de diaconie is in de beginperio de bijstand verleend totdat men weer in staat was zelf op een normale wijze in het onderhoud te voorzien.

diaconie in staat zijn om de gevolgen van de teruggang op te lossen? Om goed te doen aan allen zal een te zware opgave zijn, maar ook de overheid heeft in deze een aanvullende taak. Zij mag de zich in onze samenleving aftekenende noden niet afschuiven naar particulieren en kerken, maar zal de minst draagkrachtigen te hulp moeten komen. Voor de kerk zal echter blijven gelden: „Doe wel en zie niet om”.

Diaconie welvaart in een tijd van welvaart

Ook in een tijd van welvaart kunnen er maatschappelijke noden en zorgen binnen de kerkelijke gemeente zijn. Zowel van materiële als van geestelijke aard. Welvaart brengt ook verval met zich. De secularisatie heeft tot gevolg gehad dat bijna driekwart van Nederland onkerkelijk is. De zonden van deze wereld gaan de kerkdeuren niet voorbij en ook de diaconie werd geconfronteerd met de gevolgen hiervan. Aandachtsvelden voor de diaconie in een tijd van welvaart kunnen onder meer zijn:

- ouderen die alleen een uitkering ingevolge de AOW hebben, kunnen onder andere door te hoge woonlasten in financiële problemen komen;

- maar ook bovenmatige investeringen voor allerlei luxe zaken heeft menige diaconie hoofdbrekens bezorgd om het gezinsbudget weer in goede banen te leiden;

binnen onze gezindte is nog altijd een aantal mensen die uit principiële overtuiging geen gebruik willen maken van de sociale uitkeringen; zij kunnen, zonder dat zij daar zelf schuldig aan zijn, in een situatie komen dat er geen arbeidsinkomen meer is; ook hieraan zal de diaconie, ondanks de welvaart, aandacht moeten besteden;

de gevolgen van echtscheiding en gezinsontwrichting vragen om diaconale bijstand.

Koelkast en wasmachine

Bij veel vragen om hulp gaat het om inanciële problemen. Door grotere uitgaven kan het gezin in moeilijkheen komen en niet meer aan de verplichtingen voldoen. Hulp kan verleend worden door geld en/of goederen te geven. Een uitkering ingevolge e Algemene Bijstandswet kan een belemmering zijn om geldelijke onderteuning te geven. Vervanging van koelkast, wasmachine en dergelijke oederen door de diaconie kan zonder roblemen gebeuren. Uiteraard zal lke hulpvraag tijdens het diaconale uisbezoek door de diakenen moeten orden onderzocht en beoordeeld. Niet iedereen die er om vraagt, krijgt onder meer hulp. Inkomsten en uitaven geven aan of daadwerkelijke ulp geboden moet worden. In overeg met betrokkenen zal worden nage-

Vader Waterman was van mening dat hij voldoende inkomen inbracht om zijn gezin te onderhouden en daarbij ook nog in een auto te kunnen rijden. Moeder was echter niet in staat om rond te komen met het door vader verdiende inkomen. De auto nam een te groot bedrag in beslag. Gevolg: spanningen onderling en verwijten over en weer. Bij vervanging van de auto vond men het beter een financiering aan te gaan omdat eigen middelen ontbraken. Nog hogere uitgaven waren het gevolg, maar ook meer problemen binnen het gezin. Door de diaconie werd de financiering omgezet in een renteloze lening en door zowel vader als moeder bij de verantwoording van de uitgaven te betrekken was vader in staat de lening na verloop van tijd af te lossen. gaan op welke uitgaven kan worden bezuinigd.

De welvaart gaf ook mogelijkheden tot het stichten van verzorgingstehuizen en andere instellingen met bepaalde opvang-en zorgtaken. Ook hier lag een taak voor de diaconie.

Er is nog een taak

De diaconale opdracht is niet een taak van geld alleen. Het formulier tot bevestiging roept op de bedrukten te helpen, niet alleen met uiterlijke gift

Voor de ondernemer Timmerman werd het steeds moeilijker om als kleine zelfstandige het hoofd boven water te houden. Zakelijk kon hij zijn verplichtingen ter nauwer nood nakomen en ook privé werd het steeds moeilijker.

Ook de verstandhouding in het gezin ging er onder lijden. Vader was van ' mening dat de teruggang maar van tijdelijke aard was en dat aanvulling door de diaconie in de gezinsuitgaven de oplossing kon zijn. De moeilijkheden bleken echter van blijvende aard te zijn en in gezamenlijk overleg werd besloten tot staking van de onderneming over te gaan. Mede door het inschakelen van deskundigen door de diaconie was het mogelijk een inkomen uit andere bron te krijgen.

maar ook met troostelijke redenen. Dit is een taak overeenkomstig het ambt aller gelovigen. Ook jongeren behoren tot de gemeente en kunnen ouderen behulpzaam zijn. In tijden van zorg zal het op prijs worden gesteld als men bezoek ontvangt van jongeren en kan praten over geestelijke en dagelijkse zaken. Ook het doen van boodschappen en kleine karweitjes kunnen een bijdrage zijn tot troost en in de beperking van uitgaven. De apostel Paulus vermaant tot broederlijke liefde in zijn brief aan de Galaten. Dat geldt zowel voor ambtsdragers als voor de leden en doopleden van de gemeente. „Doch laat ons, goed doende, niet vertragen; want te zijner tijd zullen wij maaien, zo wij niet verslappen. Zo dan, terwijl wij tijd hebben, laat ons goed doen aan allen, maar meest aan de huisgenoten des geloofs" (Galaten 6:9 en 10).

Ridderkerk-Slikkerveer

A. van der Bijl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen