ods woorden in een geseculariseerde samenleving

Dominee). W. Verweij en mr. P. Hugense zitten beiden in het deputaatschap bij de Hoge Overheid. De voorzitter, dominee Verweij is predikant in de Zuiderkerkte Rijssen. Mr. P. Hugense is secretaris van het deputaatschap. In zijn dagelijks leven werkt hij als algemeen secretaris bij de Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS).

Felicitaties

Als een lid van het koninklijk huis jarig is, krijgt hij of zij veel felicitaties. Een daarvan komt van het deputaatschap bij de Hoge Overheid. Naast felicitaties versturen doet het deputaatschap ook andere belangrijke zaken.

Hugense: Wij reageren op beleidsvoornemens of ten uitvoer gebrachte beleidsmaatregelen van de overheid, die tegen de normen van Gods Woord ingaan en aanleiding geven tot commentaar. Wij moeten daarbij keuzes maken, want als je op alle maatregelen zou reageren, zou je er een dagtaak aan hebben. Verder informeren we de plaatselijke gemeenten over overheidsmaatregelen die van belang zijn voor de kerken. Ook geven wij de gemeenten advies hoe ze moeten omgaan met moeilijkheden die met de hoge of lagere overheid zijn gerezen. Daarnaast zijn we een meldpunt voor anti-discriminatieaangelegenheden. Dit heeft te maken met de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB). Bijvoorbeeld als een organisatie, waarvan de grondslag in strijd is met Gods Woord, een kerkelijke vergaderzaal wil huren. Een gemeente/kerkenraad kan ook in conflict komen met een werknemer, bijvoorbeeld een koster die een levenswandel heeft die in strijd is met Gods Woord. Wij willen discriminatie of het maken van onderscheid beslist niet propageren. Alleen, het gaat om de vraag: "Wat is onrechtvaardig onderscheid? " Wij vinden dat onderscheid gebaseerd op GodsWoord gerechtvaardigd is. Daar denkt de wetgever dus anders over.

Wanneer is het deputaatschap Hoge Overheid ingesteld? bij de

Hugense: Bij de acta van de Generale Synode van 1909 is het 'Rapport in zake de Correspondentie met de Hooge Overheid' als bijlage opgenomen. Dominee G. H. Kersten was hier de contactpersoon voor, of er in 1909 al sprake was van een deputaatschap blijkt verder niet. Je mag ervan uitgaan dat bij het ontstaan van de Gereformeerde Gemeenten in 1907 al aandacht is besteed aan de verhouding tot de overheid. Het is de roeping van de overheid om de kerk te beschermen, daarom is de taak van de kerk om zich bij de overheid bekend te maken. De aanleiding tot het oprichten van het deputaatschap ziet dominee Verweij in artikel 36 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Hier wordt de band tussen kerk en overheid duidelijk beschreven.

Tijdgebrek

Wanneer reageert het deputaatschap op beleidsvoornemens en wanneer niet?

Hugense: ln de eerste plaats als het zaken zijn die te maken hebben met het begin en einde van het leven. Abor-tus en euthanasie, maar wij hebben ook gereageerd op de Winkeltijdenweten de notitie 'Leefvormen'. (Dit laatste betreft een voorstel door staatssecretaris Schmitz om homoseksuele relaties dezelfde maatschappelijke status te geven als het huwelijk, RB). In het verleden hebben we ook commentaar gegeven op de wetsvoorstellen met betrekking tot gelijke behandeling, emancipatie en godslasterlijke films die men in Nederland wilde vertonen. Zo ook op de 06lijnen problematiek. Verder reageerden wij op het weglaten van de bede in de Troonrede. Het is wat breder dan alleen leven en dood. De tijd ontbreekt ons om op alle beleidsvoornemens en wetsvoorstellen te reageren waarbij op grond van GodsWoord kanttekeningen te plaatsen zijn. Soms zijn er anderen in onze kring die daarin een eigen taak hebben, zoals de VGS bij onderwijszaken en de RMU (Reformatorisch Maatschappelijke Unie) als het om arbeidsrechterlijke zaken gaat.

Ds. Verweij: Wij hebben een heel gevoelig meldpunt, vroeger hadden we ir. H. van Rossum. Hij zat in de Tweede Kamer en ook in het deputaatschap. Toen Van Rossum eruit is gegaan is mr. dr. |.T. van den Berg op zijn plaats gekomen. Hij weet wat er leeft in de politiek en waar wij op kunnen reageren.

Wie van de overheid krijgt uw reacties?

Hugense: In eerste instantie reageren we op notities en wetsvoorstellen bij de desbetreffende bewindslieden en in een volgende fase kun je dan nog reageren bij de kamercommissie. Dus wanneer de staatssecretaris of de minister alle reacties heeft verwerkt, wordt het wetsvoorstel wel of niet aangepast. Overigens nadat er ook advies is ingewonnen bij de Raad van State en andere instanties. Het voorstel wordt dan naar de Tweede Kamer gestuurd, zij vergaderen daar vaak in commissieverband over. Bij zo'n commissie kun je dan nog je commentaar indienen. Bij de notitie leefvormen hebben we dit samen gedaan met de deputaten van de Oud Gereformeerde Gemeenten en de Gereformeerde Gemeenten in Nederland. In een hoorzitting hebben we dat commentaar toegelicht.

Complexe samenleving Welke boodschap heeft de kerk aan de regering?

Ds. Verweij: et volk moet zich normeren aan Gods geboden. Het onderhouden van die geboden is heilzaam, niet alleen voor het volk, maar ook voor de overheden. Jesaja zegt dit ook in zijn profetie: Zo zij niet spreken naar dit woord, het zal zijn, dat zij geen dageraad zullen hebben" (Jesaja 8:20). En dat zie je aan het hele complexe gebeuren in de samenleving. Men laat Gods geboden los. De complexe samenleving roept veel vragen op. Men komt er niet meer uit. De eenvoud van Gods gebod is in feite geen norm meer voor de samenleving. Wat vijftien jaar geleden strafbaar was, waar Hitier en het nazikamp om veroordeeld is, gebeurt tegenwoordig ongestraft: et vermoorden van de naaste: bortus en euthanasie.

Hugense: Het is onze taak om de overheid op hun taak als dienares van God te wijzen. Dat proberen we in onze commentaren tot uitdrukking te brengen.

Buitenlandse taal Hoe reageert de politiek op de reacties van het deputaatschap?

Hugense: Als je een commentaar richting bewindslieden stuurt, hoor je daar niet altijd iets op. Het is namelijk een algemene adviesronde waarin allerlei instanties en organisaties hun commentaar leveren. Van de vaste kamer

commissie hoor je ook nooit wat. Als je een brief stuurt naar een minister krijg je wel eens een reactie. Vorig jaar hebben we een brief gestuurd naar minister Wijers over de Winkeltijdenwet, daarop kregen we een reactie. Meestal zijn die reacties heel vriendelijk getoonzet. Ze komen er vaak zo op neer: "Wij respecteren uw mening, maar het is een van de vele, we moeten rekening houden met de pluriformiteit van de samenleving en ook andere groepen aan het woord laten." Men probeert de gulden middenweg te kiezen, daar komt het op neer. Wat de meerderheid wil, voert de regering uit.

Ds. Verweij: Het ergste is dat waar je je stem vanuit Gods woord laat horen, je niet meer wordt verstaan. Het is net of je een buitenlandse taal spreekt. Men is zo los van alles wat met God en Zijn dienst te maken heeft en is teruggevallen tot het moderne heidendom. Het denken, spreken en leven vanuit Gods Woord is netzoiets zoals wij een Turk tegenkomen die tegen ons gaat praten, die versta je niet. Zo hebben de leden van ons deputaatschap dit ook ervaren bij de bespreking van de notitie Leefvormen.

Hugense: In die vaste kamercommissie zaten ook mensen die samenwoonden met iemand van hetzelfde geslacht. Tegenover die mensen moet je je standpunt toelichten dat zo'n levenswijze in strijd is met onze opvattingen en Gods Woord. Dat komt wel eens hard aan.

De vraag die wel eens gesteld werd: "Kunt u ons dan niet respecteren in ons mens-zijn? " ja, dat is niet aan de orde, natuurlijk moeten wij die mensen respecteren in hun mens-zijn, maar je moet wel heel duidelijk laten horen dat Gods Woord er zeer helder over is. Zo'n levenswijze is in strijd met de normen van de Bijbel.

Wordt er wel eens vijandig gereageerd?

Hugense: Dat viel toen wel mee. Met de AWGB is er een hoorzitting gehouden met kamerleden uit de bijzondere kamercommissie, daar zijn ook mensen uit onze kring bij geweest. Professor W. H.Velema was daar onder andere als vertegenwoordiger van de kleine confessionele richting. Hij is tamelijk onheus bejegend. Hij werd echt vijandig aangevallen. Hem werd intolerantie verweten: "Wij laten jullie ook toe dat je leeft volgens de principes die je zelf aanhangt, waarom doe je dat dan niet bij een ander? ”

Ds. Verweij: Dat pluriforme is in de samenleving zo diep ingevreten, dat alles kan en mag, er is geen norm meer naar Gods wet. ledereen is zichzelf ten norm.

Toekomstverwachting

Lijkt het werk van het deputaatschap soms geen ploegen op de rotsen?

Hugense: VJe moeten in de eerste plaats onze taak en roeping in het oog houden en niet naar het effect kijken. Wij zijn natuurlijk wel een van de vele stemmen en vertegenwoordigen een kleine minderheid in onze samenleving. In de ogen van velen hebben wij achterhaalde opvattingen.

Ds. Verweij: God geeft geen rekenschap van Zijn daden. De Heere regeert, Hij zal Zijn almacht tonen. Wij weten niet wat God met Zijn Woord doet. In de eeuwigheid zal dat pas openbaar zijn. De Heere blijft ondanks alles de Heere van de kerk. Onze toekomstverwachting ligt daarom niet in deze wereld.

Het deputaatschap is uiteindelijk een kleine afvaardiging van de hele Gereformeerde Gemeenten. Heeft niet elk lid een bepaalde roeping ten opzichte van de overheid?

Ds. Verweij: Iedere christen heeft zijn plichten en taken in het maatschappelijk leven, dat geldt voor de huismoeder, de timmerman en de student. ledereen heeft zijn goddelijke taak en zijn plicht naar de overheid toe, door in feite mee te denken en te regeren. De christelijke verantwoordelijkheid moet gedragen zijn vanuit het besef dat de Heere de Koning is van alle dingen en alles bestuurt naar Zijn welbehagen. Denk mee met het maatschappelijk gebeuren. En als er verkiezingen zijn, ga je stemmen, als je dit niet doet, vind ik dit afstand nemen van je verantwoordelijkheid.

Zondagsrust

Hoe is de verantwoordelijkheid van de plaatselijke kerkenraad om mee te denken en te reageren?

Hugense: Ik denk bijvoorbeeld aan de Winkeltijdenwet. Er zijn nogal wat gemeenten die zich tot de plaatselijke overheid hebben gericht met het verzoek om de winkels op zondag dicht te houden. Ik denk dat daar een taak ligt voor de plaatselijke gemeente.

Ds. Verweij: In Rijssen hebben we gezamenlijk met andere kerken protest aangetekend. Tot hiertoe is er gelukkig geen sprake van winkels die op zondag open zijn. Maar als Albert Heijn of de

Hema zegt: "We gaan zondags de zaak open doen", kan de plaatselijke overheid daar een stokje voorsteken. Als het tenminste in haarvermogen ligt, want dat moet je maar afwachten. Hugense: In de praktijk zie je dat de activiteiten van de plaatselijke kerken richting de gemeentelijke overheid zich met name richten op de zondagsrust.

Dat doet men naast het optreden van de kleine christelijke partijen in de gemeenteraad.

Tot hoever moet je gehoorzaam aan de overheid? zijn

Ds. Verweij: Op het moment dat het gebod van God in het geding komt, moet je God meer gehoorzamen dan de mens, ook dan de overheid.

Bijvoorbeeld als ze gaan zeggen dat de winkels op zondag open moeten. Als het zondagswerk verplicht wordt gesteld.

Hugense: Ik denk hierbij aan de

Algemene Wet Gelijke Behandeling. Deze zit daar dicht in de buurt. Op dit moment heb je nog uitzonderingsmogelijkheden voor christelijke scholen en zorginstellingen als het gaat om personeelsbeleid. Maar zodra je verplicht bent om iemand aan te nemen die een leven heeft dat lijnrecht in strijd is met GodsWoord, bijvoorbeeld een homoseksuele levenspraktijk, dan denk ik dat je moet zeggen: dat kunnen wij niet, ook al staan er boetes tegenover. Het is de vraag hoe lang de uitzonderingsmogelijkheid voor christelijke scholen duurt. In de praktijk moet de commissie gelijke behandeling of de rechter dit beoordelen.

Nog niet duidelijk is hoever dit gaat. In hoeverre mag je als werkgever vragen dat je werknemer zich richt naar Gods Woord, ook in zijn privéleven? je krijgt dan een hele vreemde toestand. Wel staat vast dat je van mensen mag vragen dat ze zich binnen de school moeten gedragen conform de Bijbel, de grondslag van de school. De normen en waarden moeten ze ook overdragen, maar als je niet mag vragen dat ze zich in hun privéleven ook zo gedragen, word je als werkgever gedwongen een gekunstelde scheiding aan te houden.

Recht in de kerk

Op de laatste Generale Synode is de handleiding voor kerkelijke rechtspraak besproken. Het deputaatschap bij de Hoge Overheid is verantwoordelijk voor deze notitie.

Waarom was het nodig om een handleiding voor kerkelijke rechtspraak te maken?

Ds. Verweij: De noodzaak kwam van buitenaf, in de burgerlijke rechtspraak zijn verschillende kerkelijke zaken aan de orde geweest. Er was bijvoorbeeld een gemeentelid dat zich misdeeld voelde over hoe hij door de kerk behandeld was.

Hugense: In het algemeen is hetzo dat de leden van de Gereformeerde

Gemeenten in conflicten met kerkelijke organen zich sneller tot een burgerlijke rechter wenden dan in het verleden het geval was. Daar zit een zekere vorm van mondigheidsdenken achter. De rechter gaat ervan uit dat de kerk zijn eigen procedures heeft die hij respecteert, als de kerk die tenminste zorgvuldig toepast.

Als de procedures goed zijn geweest, bemoeit de rechter zich daar niet verder mee. Maar wanneer de procedures volgens de rechter niet zorgvuldig en niet voldoende zijn, neemt hij de vrijheid om daar zelf een inhoudelijk oordeel over te geven.

En we zouden juist willen voorkomen dat de rechter zich met kerkelijke zaken gaat bemoeien.

Ds. Venveij: De handreiking is bedoeld om ons binnen het kerkverband aan onze eigen regels te houden. Onkunde van de regels heeft wel eens tot fouten geleid.

Hugense: In de handreiking zijn in feite de regels uit de Dordtse Kerkorde en de daarop gebaseerde kerkelijke uitspraken op een rij gezet. In de handreiking zijn dus geen nieuwe elementen toegevoegd.

Niet in de buik

Wat kan er fout gaan in de kerk, waar de burgerlijke rechter problemen mee heeft?

Ds. Verweij: Als de kerk bijvoorbeeld geen hoor en wederhoor toepast. Hugense: Ook met andere elementaire rechtsregels kunnen fouten gemaakt worden. Iemand mag bijvoorbeeld niet rechtspreken in zijn eigen zaak. Stel dat een classisvergadering een uitspraak doet over een geschil tussen een lid van een gemeenteen een kerkenraad. De leden van de desbetreffende kerkenraad mogen dan niet aan de uitspraak deelnemen, omdat zij bevooroordeeld zijn. Dit is het rechtsbeginsel van onbevooroordeeld handelen.

Een bekende uitspraak van dominee G.H. Kersten is: "Het kerkrecht zit niet in je buik". Het is geen gevoelskwestie, maar zorgvuldig handelen op basis van regels. Dat zaken gevoelsmatig werden benaderd, kwam je in de praktijk nogal eens tegen. Het predikantentekort kan er ook mee te maken hebben. Mensen die niet veel kennis van kerkrecht hadden, moesten de zaak regelen. De predikant of de consulent had vaak weinig tijd om zich daarin te verdiepen.

Hoe moeten jongeren omgaan met de politiek?

Ds. Venveij: ledereen heeft de verantwoordelijkheid om de politiek niet aan anderen over te laten. Wees trouw aan de hemelse roeping, trekje niet terug. Zetje in bij het politieke gebeuren.

Rijssen / Apeldoorn

Rien Bregman / Kees jan van Linden

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen