GEDICHT BELICHT

De dichter Martinus Nijhoff - één van de belangrijkste Nederlandse dichters uit de twintigste eeuw, geboren in 1894 en overleden in 1953 - moet erg veel van zijn moeder gehouden hebben.

Er zijn namelijk nogal wat gedichten van hem waarin hij op een liefdevolle manier zijn moeder in herinnering brengt. 'De wolken' is er een prachtig voorbeeld van.

Het opvallende in dit gedicht is, dat moeder nauwelijks iets doet. Ze ligt met haar zoon in de hei; ze vraagt iets aan haar zoon en in reactie op de antwoorden die ze krijgt, glimlacht en huilt ze tegelijk. Misschien was de kleine jongen, die de zoon toen nog was, zich dit nauwelijks bewust. Hij had aan de aanwezigheid van zijn moeder genoeg. En hij ging op in zijn fantasie. Deze wolk stelt dit voor en die wolk dat. De wond'ren werden woord - een prachtige regel! je herkent het misschien wel. Een kind heeft meestal veel fantasie. Dat mag ook. Daar is het een kind voor. Maar: de wolken dreven verder. Ze namen weer nieuwe vormen aan. Het fantasiebeeld verdween. Moeder weet het: idealen waaien uitéén. Daarom moet ze wenen.

In het leven roept de werkelijkheid de droom immers wel tot de orde! Dan valt er meestal niet veel meer te fantaseren. 'Toen kwam de tijd dat 'k niet naar boven keek', zegt hij. Nijhoff enigszins kennend, denk ik dat hij deze regel op verschillende manieren uitgelegd wil hebben. Natuurlijk: er wordt door volwassenen niet meer naar wolken gekeken zoals een kind kan doen. Maar erger is, dat mensen die druk zijn met dit en dat, helemaal geen tijd meer hebben voor 'boven', voor wat méér is dan het hier-en-nu, voor de diepere werkelijkheid van het bestaan, voor God. Nijhoff erkent dat ook zijn leven horizontalistisch was geworden. Het besef van hogere waarden streek wel langs zijn leven, maar hij 'deed er niets aan': hij greep niet naar de vlucht van 't vreemde ding. Er werden van 'boven' overigens signalen genoeg afgegeven: de hemel hing vol van wolken! Oorlogsdreiging, economische cri-

sis? Wie weet waar Nijhoff aan gedacht heeft!

De dichter is nu zelf vader geworden. De situatie herhaalt zich: hij ligt met zijn zoon in de hei en deze wijst aan wat hij in de wolken ziet. Dan komt de herinnering aan zijn moeder boven. Zij gunde hem in haar liefde en wijsheid zijn kinderlijke fantasie, en zweeg van de bittere werkelijkheid van het leven. Dan begrijpt de dichter waarom moeder huilde; en voor hij het weet, komen de tranen. De wolken blijven ver. Idealen brokkelen af.

Maar het kind van alle tijden blijft argeloos én hardnekkig in wonderen geloven! Daar kan een kind van God nog wat van leren...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen