Hebben we werkelijk verdriet over alles wat kapot gaat?

Hij is heel bescheiden. Midden in zijn studeerkamer, met wanden vol boeken, zegt hij: 'Ik weet niet zoveel feiten over het milieu. Dan moet je bij anderen zijn. Waar ik het over wil hebben, is: hoe veranderen wij ons gedrag, onze levensstijl, volgens de bijbelse normen? Dus meer op het persoonlijke vlak. En een tweede vraag is: hoe kunnen ontwikkelingen op grotere schaal veranderd worden? Dan praatje meer over het kollektief, de maatschappij.'

Achtergrond

Zijn studie ekonomie in Wageningen verliep niet in alle opzichten vlekkeloos. In de zonovergoten tuin bij zijn huis vertelt Huijgen eerlijk dat hij tijdens zijn studie een periode van twijfel heeft doorgemaakt. Toch heeft hij een hartelijke keus voor de gereformeerde belijdenis mogen doen. Wat hem onder andere daarbij geholpen heeft, was zijn achtergrond. 'Mijn vader was ook boer. Van hem heb ik eerbied voor de schepping meegekregen. Die laat de grootheid van God zien. Ondanks alles bleef deze toch overeind staan. Alle aanvallen vanuit de wetenschap op God waren voor mij toch maar aanvallen van kleine mensen. Als je zo Gods macht in de schepping ziet, dan mag je God God, en kun theorieën je theorieën laten.'

Op dit moment is Huijgen naast boer ook docent ekonomie aan de HAS in Dronten, en hij is bijna klaar met zijn studie filosofie in Amsterdam.

Milieuproblematiek

In de kranten lees je veel over milieuproblemen. Maar hoe ernstig is de situatie eigenlijk? Wordt het allemaal niet wat overdreven?

'Ik denk het niet. Ik wil die problemen serieus nemen. Ook de problemen ver weg mogen wij niet negeren.'

Kunt u wat voorbeelden noemen van ernstige bedreigingen van het milieu?

'Pas is in Rusland een oliepijpleiding gebroken. Dan gaat er een heel bos in vlammen op, met alle gevolgen voor planten en dieren. Een tijdje terug bleek dat in Hamburg de watervoorziening vervuild is door een afvalberg. Dan zit een groot gebied met vuil water. En wat dichterbij huis: wij stappen heel makke-

lijk in de auto en ook al in het vliegtuig. De uitlaatgassen veroorzaken een behoorlijke vervuiling. Als alle miljard Chinezen even vaak een auto zouden gebruiken als wij, dan zou er een ecologische ramp ontstaan. En een ander probleem is dat de maatregelen die genomen worden, vaak weer een ander negatief effekt hebben. Bijvoorbeeld de ammoniak-uitstoot. Tegenwoordig moet die de grond in, in plaats van in de lucht. Het gevaar is dat over een paar jaar die ammoniak in ons grondwater zit, zodat dat weer vervuild is. Dan zit je dus met een nieuw probleem.'

Verandering?

Als je ziet hoe grootschalig de problemen zijn, dan zou je haast denken: daar kan niemand meer iets aan doen. Zelfs al zou de hele wereldbevolking eraan meewerken om de milieuproblemen te lijf te gaan, dan nog zijn oerwouden onherstelbaar vernietigd en blijft er een gat in de ozonlaag. Wat heeft het dan nog voor zin om een batterij in de chemobox te doen in plaats van in de prullenbak?

Huijgen: 'Wij denken vaak: iedereen doet het, dus waarom zou ik het dan niet doen? Wij zijn eigenlijk heel ikgericht. Maar in mijn levensstijl kan ik een negatieve öf een positieve uitstraling hebben. Mijn gedrag zegt iets over wie ik ben. We moeten twee keer een omslag maken: eerst moeten we leren om bijvoorbeeld geen papier weg te gooien, maar vervolgens ook om rommel van anderen mee te nemen. Dat is een appèl op anderen om het ook te doen.'

Maar hoe krijg je anderen zover?

'Het is natuurlijk belangrijk dat je wéét dat iets slecht is voor het milieu. Tegenwoordig staat er veel informatie op etiketten. Dat moet je dan lezen, voordat je het koopt of als je het weggooit. En ik denk dat ook in de preek wel eens aandacht aan besteed mag worden aan onze verantwoordelijkheid voor de schepping.'

Wat vindt u van onze mentaliteit?

'Wij zijn heel oppervlakkig geworden. In onze stijl van leven, in ons koopgedrag, in onze ontspanning. Wij passen ons aan aan de massa. We moeten weer diepte krijgen in ons leven. Dat we meer intens beleven wat we doen, en waarom we dat doen. Diezelfde oppervlakkigheid is ook zichtbaar bij ons tegenover de Heere God.'

Maar hoe verander je dat dan?

'God heeft Zijn schepping als een kosmos, als een sieraad gemaakt. Hij

heeft er als het ware iets van Zijn heerlijkheid ingelegd. De grootheid van de schepping geeft iets weer van wie God Zelf is. Als we God leren kennen, dan gaat denk ik ook de schepping weer voor ons leven. Daar zit een weg tot herleving van het christelijk levensbesef. In de huidige milieubeweging zie je een sterke neiging tot verering van Moeder Aarde. Die kant moeten we niet op. Maar we mogen wel zeggen: de aarde is des Heeren en haar volheid. En de hemelen vertellen Gods eer. Lees de Spreuken van Salomo en het boek Job. God heeft in al Zijn wijsheid oog gehad voor planten, dieren, tot het kleinste toe. Daar moeten wij ook oog voor krijgen.'

Maar de zondeval heeft de schepping toch gebroken?

'De realiteit van de zonde is inderdaad groot. Overal zie je een begeren van datgene wat verboden is. Aan de andere kant blijft God Zijn schepping onderhouden. Denk maar aan het verbond met Noach: daar sluit Hij ook een verbond met de planten en de dieren.'

Welke betekenis heeft Christus voor u in dezen?

'Dat moet je vooral konkreet maken. Christus gaf Zijn eigen leven en de Vader gaf Zijn Zoon over. Daarin zien we in de eerste plaats de kern van de leer der verlossing. Maar ik zie ook in de wet van het Koninkrijk van God naar ons mensen toe: loslaten wat ons lief is. Wij hebben nogal wat dingen waaraan wij hechten.

Ons bezit, onze eetkultuur, onze statussymbolen. ledereen kan het voor zichzelf invullen. Die dingen opgeven is pijnlijk en moeilijk. Maar als je het doet, dan kun je dat ook overdragen aan anderen.'

Sommige gezinnen leven van zo weinig inkomsten, dat je niet kunt vragen om soberder te gaan leven, of om duurdere en milieubewuste produkten te gaan kopen.

'Voor die mensen ligt de verantwoordelijkheid anders. Maar de vraag is of we werkelijk geen speelruimte meer hebben, of dat we dat als een mom gebruiken. Het kan zijn dat bepaalde zaken heel vanzelfsprekend zijn. Als je dan wel eens doorvraagt, waarom doe je dit, en waarom doe je dat niet, dan blijkt er vaak toch sprake te zijn van een stuk luxe.'

Drie lijnen

'Je kunt het milieuvraagstuk vanuit drie kanten bezien. Die drie lijnen zie ik vanuit de Drieëenheid. God de Vader zorgt voor Zijn schepping. Christus, de Zoon, leert in dezen de wet van het Koninkrijk, namelijk afstand doen van datgene waaraan wij hechten. Daarnaast zie ik nog een derde lijn, gezien vanuit het werk van de Heilige Geest. Een belangrijke vraag is namelijk: staat God buiten deze vergaande verstoring van de schepping? Ik kan het vanuit de Bijbel niet anders zien, dan dat het Gods oordelen zijn. God de Heilige Geest is louterend bezig. God gebruikt soms een 'harde weg', om ons juist tot inkeer te brengen. Wij zijn vaak geneigd om al die grote problemen van ons af te schuiven, ons ervoor af te sluiten. Maar Hij wil ons gedrag onder kritiek stellen. Laat die harde weg voor ons niet nodig

wezen. Want Hij trekt ook met de koorden van Zijn liefde.'

Zijn er in de Bijbel nog aanwijzingen hoe wij met de schepping moeten omgaan?

'In Genesis 2 staat de opdracht om de schepping te bouwen én te bewaren. De wetten van Mozes kun je zien als een soort kommentaar op, een invulling van die opdracht. Heel veel van die wetten zijn erop gericht om het 'Gij zult niet begeren' verder uit te werken. Om het begeren in de kiem te smoren. Maar er zitten ook positieve opdrachten in die wetten. Om de mens en de schepping zijn rust te geven. Ook de os en de ezel moeten rusten. De zevende dag, het zevende jaar, het jubeljaar. Die rust is bedoeld om ontsporing tegen te gaan. Om een arbeidsritme in te bouwen. In de spijswetgeving zie je heel duidelijk dat er grenzen zijn aan ons eetgedrag. Dat is geen aktivisme, maar dat staat in het teken van de dienst aan God. Het zijn werken der dankbaarheid. Ook in onze tijd is een bid-en dankdag zinvol. We leggen de vrucht van ons werk voor God neer. Zeker in een tijd waarin zondagsarbeid steeds meer gewoon wordt, zijn de wetten van Mozes heel aktueel.'

Denkt u ook aan vasten?

'Ik zou dat best wel weer op de christelijke agenda terug willen zien, ja.'

Zouden christelijke partijen eigenlijk voorlopers moeten zijn als het gaat om het bewaren van de schepping?

'Ook binnen het christelijk denken is het milieu al vroeg een belangrijk punt geweest. Dat is niet het alleenrecht van de linkse partijen. Alleen, die vallen op omdat dat hun belangrijkste punt is.'

Kunt u voorbeelden van keuzes voor het milieu binnen uw eigen bedrijf geven?

geven? 'De stal voor mijn koeien is gedeeltelijk modern, met roosters, maar ook gedeeltelijk een potstal. De mest die daaruit komt, is humusrijk en dus beter voor de bodem. Door de beplanting rond mijn bedrijf probeer ik de natuur meer ruimte te geven. Je ziet nog steeds teveel een scheiding tussen natuur en landbouw. Ik vind dat die meer een eenheid moeten vormen. Achter in mijn weiland wil ik een poel graven, waarin plant-en diersoorten kunnen leven. Tegenwoordig kunnen veel kalveren alleen met de keizersnee geboren worden. Ik vind dat kunstmatig. Ik kies bewust voor een ander ras, dat wel via een natuurlijke geboorte geboren kan worden. Dat levert dan wel minder vlees op.

Lange tijd was de boerderij een standaardbedrijf. Alles werd op dezelfde manier gedaan, alles was gericht op massaproduktie. Tegenwoordig komt er steeds meer aandacht voor de diversiteit, voor verschillende produkten. Zo kun je bijvoorbeeld Flevosap kopen. Ik zou het vlees van mijn koeien 'Eemhoevevlees' kunnen noemen. Daarmee laat ik zien dat ik niet opga in de massa, maar dat ik persoonlijk verantwoordelijk ben voor de manier waarop het vlees van mijn boerderij komt.

Ik zie het ook als mijn taak om mensen in aanraking te brengen met de natuur en het boerenleven. Vandaar dat ik bij mijn stal een ruimte heb laten bouwen, die gebruikt kan worden voor exkursies van scholen. En heel konkreet: wij hebben in ons gezin de afspraak om binnen een straal van vijf kilometer geen auto te gebruiken.'

Een beter milieu begint bij jezelf... Wat kunnen jongeren doen?

'Je moet er voor oppassen dat je alleen maar negatief bent: dit mag niet en dat mag niet. Probeer het positief te benaderen. Laat ze bijvoorbeeld eens meedoen met het knotten van wilgen. Pas was er een landelijke strandschoonmaakdag. Of laat ze eens een onderzoekje doen naar het energieverbruik op school, thuis of in de kerk. Op zo'n manier word je je bewust van de schoonheid van de schepping en de rommel die wij ervan maken.'

Wat is nu voor u de kern van wat u gezegd hebt?

De kern voor mij is, dat wij ook in deze dingen weer iets van het beeld van God gaan vertonen. Het berouwde God om Ninevé te straffen. Zijn wij zo ongevoelig, zo hard tegenover de schepping, omdat wij Gods hart niet meer peilen? Als wij werkelijk iets van Gods beeld dragen, dan hebben we verdriet over alles wat kapot en verkeerd gaat in de schepping. Als wij God kennen in Zijn rechtvaardigheid en barmhartigheid, dan gaan wij ook - in beginsel - weer Gods beeld vertonen. Dan gaat het niet om: mag dit wel, mag dat wel? Dan is de vraag: kan ik van mijn gedrag verantwoording afleggen aan God?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen