Vereniging, bijbelkring en ambtelijk toezicht

Het onderzoek van de Bijbel is beslist nodig. Wie niet studeert, is niet bekeerd. De ware Christen is 'een man... met een Boek in zijn hand...'. (Bunyan, Christenreis). Een van de mogelijkheden voor dat onderzoek is de vereniging of de bijbelkring. Daar wil ik iets over schrijven.

Reformatie

De wereld is duisternis. De satan is een leugenaar. Ons verstand is verduisterd en ons hart is arglistig. Maar de Bijbel is het Woord van God. In de Bijbel spreekt God. De Bijbel is de waarheid. 'En wij hebben het profetische woord, dat zeer vast is, en gij doet wel, dat gij daarop acht hebt, als op een licht, schijnende in een duistere plaats, totdat de dag aanlichte, en de morgenster opga in uw harten.' (2 Petrus 1 : 19).

De Reformatie is een terugkeer naar de Bijbel geweest. De reformatoren hebben de Bijbel in het middelpunt geplaatst. De gemeente moet worden onderwezen in de Schrift. Alléén de Schrift is een fundamenteel uitgangspunt van de Reformatie. Luther heeft Duitsland weer terug gebracht naar het Woord van God. Calvijn verklaarde het Woord. Het onderzoeken en lezen van de Bijbel is door de reformatoren sterk bevorderd. De statenvertalers hebben vóór in de Statenvertaling acht bijbelplaatsen laten afdrukken die de lezer moeten aansporen tot getrouw onderzoek van het Woord van God.

Roomse dwaling

De roomse kerk heeft grote bezwaren tegen het onderzoeken van de Bijbel. Het lezen van de Bijbel zou verwarring wekken. Daarom is het maar beter dat 'gewone' mensen niet te veel in de Bijbel lezen. Daardoor was in de jaren voor de Reformatie de kennis van de Bijbel zeer gering. Bovendien werd het onderzoek van de Bijbel bemoeilijkt. Goede vertalingen waren eigenlijk niet beschikbaar. Het bezit van een Bijbel kon zelfs levensgevaar meebrengen. Voor Rome is de kerk belangrijker dan de Bijbel. Het leergezag van de Paus is gewichtiger dan het Woord van God. De zaligheid is bij Rome geheel verbonden met de kerk. De Bijbel komt in de roomse kerk op de tweede plaats. Rome haalt de Bijbel omlaag. Helaas is deze dwaling vandaag de dag nog niet uitgestorven. Hoevelen zullen er zijn, ook onder ons, die de Bijbel

amper lezen. Voor wie de Bijbel (letterlijk) een gesloten Boek is en blijft.

Andere dwaling

Er is ook een andere dwaling. Bij veel vrije en evangelische groepen leeft de gedachte dat mensen onbevangen de Bijbel kunnen lezen. Men vindt het niet nodig het bijbellezen te binden aan bepaalde regels. Een kader waarin men de boodschap van de Bijbel verstaat, is overbodig en belemmerend.

Deze mensen willen de Bijbel zonder enige leiding lezen. Deze gedachte zet de gevallen mens op een voetstuk. Het verstand is echter door de zondeval verduisterd. Daarom is werkelijk onbevangen onderzoek van de Bijbel altijd aan grenzen gebonden. Het onderzoek van de Bijbel vergt een kader. We moeten bij het lezen van de Bijbel steeds het geheel en de boodschap van de Schrift in het oog houden. Schrift met Schrift vergelijken is een heel belangrijke leesregel voor het lezen van de Bijbel. De gereformeerde belijdenis is eigenlijk een kader, een leesregel voor het lezen van de Bijbel. Het is nodig dat de Bijbel gelezen wordtin het licht van het geheel. Helaas wordt dit in bepaalde kringen over het hoofd gezien.

Toch kom je bovengenoemde houding niet alleen bij evangelischen tegen. Deze houding komt ook onder ons voor. Hoe vaak en hoe veel gebeurt het niet dat mensen met allerlei losse teksten 'aan de haal' gaan. Dat men in een tekst van alles leest en ziet, terwijl het verband en het geheel van de Schrift daartoe geheel geen aanleiding geeft.

Prediking

Kennis van de inhoud en de boodschap van de Bijbel is nodig. Zonder de Schrift is er geen zaligheid. De prediking en de catechese zijn gericht op het bekend maken van de boodschap van het Woord. Het is onze plicht om ons te begeven onder de prediking van het Woord. God eist in het vierde gebod 'dat ik, in zonderheid op de Sabbat, dat is op de rustdag, tot de gemeente Gods naarstiglijk kome, om GodsWoord te horen...' (Heidelbergse Catechismus antwoord 103). De voornaamste plaats waar de Heere Zijn Woord laat brengen is de kerkdienst. In de kerken onder de prediking van Paulus opende de Heere het hart van Lydia. Door de dienst der prediking 'worden de mensen geroepen tot bekering en geloof in Christus'. (Dordtse Leerregels hoofdstuk I artikel 3)

Onderzoek

Naast de prediking is het voortdurend lezen en onderzoeken van de Bijbel heel erg nodig. Nauwkeurig, getrouw en bescheiden behoren we de Bijbel te lezen. Calvijn gebruikt graag het woord 'leerjongens van de Heilige Schrift'. Lezen van de Bijbel is het luisteren naar het spreken van God. In de Bijbel spreekt God. Dat moeten we nooit vergeten als we de Bijbel ter hand nemen. Het lezen en onderzoeken van de Bijbel behoort met ootmoed, aandacht en eerbied gepaard te gaan.

Dit onderzoek is in de eerste plaats heel persoonlijk, leder die lezen kan, behoort een eigen Bijbel te hebben. Dagelijks en systematisch moet de Bijbel worden onderzocht. Ds. A. Hellenbroek stelt in zijn vragenboekje 'Voorbeeld der Goddelijke Waarheden' de vraag: Hoe moet dit onderzoek geschieden'. Het antwoord is leerzaam en duidelijk: . In de vreze Gods. Psalm 111:10-11 b. Meteen biddend hart. Psalm 119:18

c. Eerbiedig. Jesaja 66:5 d. Aandachtig en met een geestelijk oordeel. 1 Korinthe 2:1 3 Bij elke huwelijksbevestiging wordt een huwelijksbijbel overhandigd. De Bijbel moet kennelijk ook een plaats hebben in het gezinsleven. Het is goed en nodig dat in gezinsverband dagelijks uit de Bijbel wordt gelezen. Tenslotte kan de Bijbel in verenigingsof kringverband worden onderzocht. Hoe kan dergelijk onderzoek gestalte krijgen? Ik wil daarover een paar dingen opmerken.

Bijbelkringen

Onmiskenbaar zijn er bepaalde terechte aarzelingen bij het verschijnsel van kringen. In de tijd van de remonstrantse twisten hebben kringen soms gefunktioneerd als broedplaatsen van ketterij. Bekend is bijvoorbeeld dat Arminius een kring vormde van studenten van de Leidse universiteit en in die kring allerlei dwalingen propageerde. Zo konden de dwalingen verbreid worden in de gemeenten. Kringen kunnen gaan funktioneren als verzamelplaatsen van kritiek.

De doelstelling van een kring - onderzoek van de Bijbel - kan goed zijn, maar het uiteindelijke resultaat niet. Het komt helaas voor dat een kring gaat funktioneren om elkaar het geloof aan te praten. Een kring wordt dan een verzamelplaats van mensen die elkaar op een verkeerde manier beïnvloeden. (Helaas komt een dergelijke verkeerde beïnvloeding niet alleen bij kringen voor).

Bovengenoemde punten geven aan dat het niet onbillijk is als ten aanzien van kringen een zekere aarzeling aanwezig is.

Aan de andere zijde kunnen kringen ook goed zijn. W. a Brakel schrijft in het voorwoord van de Redelijke Godsdienst: 'Maakt kleine gezelschapjes van bekenden onder elkander, leest daar telkens een hoofdstuk of gedeelte, en laat het gelezene u stof geven tot stichtelijke samensprekingen'. Kringen kunnen positief bijdragen in het bekend maken en onderzoeken van de Bijbel. Het is goed indien als mensen hierbij elkaar tot een hand en een voet zijn.

Voorbereiding

Het gezamenlijk lezen en onderzoeken van de Bijbel behoort vooral zorgvuldig te gebeuren. Een gesprek moet geen oeverloze praatpartij worden over allerlei bijkomstige dingen. Daarom is een goede voorbereiding nodig. Het te bestuderen gedeelte moet zeker thuis gelezen en overgelezen zijn. Ook is het nodig dat vooraf enige goede toelichtingen worden geraadpleegd. De kanttekeningen op de statenvertaling en de verklaringen van Matthew Henry en Dachsel zijn goede bronnen. Daarnaast zijn er nog wel andere goede verklaringen. Kritische verklaringen, waarbij kritiek wordt geoefend op de Bijbel en op de gereformeerde belijdenis, zijn beslist niet aan te bevelen. Daardoor ontstaat verwarring. Het doel van gezamenlijke bijbelstudie moet verheldering en stichting zijn.

Deelnemers

Het gezamenlijk lezen en onderzoeken van de Bijbel is iets dat gemeenschappelijk moet gebeuren. Het gezamenlijke aspekt kan belemmerd worden door een verkeerde samenstelling van de groep. Bepaalde mensen kunnen erg gaan domineren. Ook kan het verschil in bevattingsvermogen te veel uiteenlopen. Het is goed om zich daarvan rekenschap te geven in de samenstelling van de kring. Niet iedereen kan even makkelijk met een ander overweg. De kring moet daarom niette klein of te groot (ongeveer 15 personen) en niet te divers van karakter zijn. Het is van groot belang dat deelnemers gemotiveerd en belangstellend zijn. Het gaat om onderzoek van de Schrift. Belangstelling voor de de Schriften respekt voor elkaar zijn daarbij onmisbaar.

Leiding

Goede leiding is van groot belang. Het is niet altijd nodig dat steeds dezelfde persoon de leiding heeft. Wel is het nodig dat de leiding het gesprek goed in de hand houdt en dat er kennis van zaken is. Onwillekeurig kunnen allerlei zijpaden worden bewandeld. De gesprekken kunnen dan gaan over allerlei dingen die niet direkt te maken hebben met het bijbelgedeelte. Ook ligt het gevaar op de loer om te gaan spreken over allerhande kerkelijke zaken. Het gesprek kan hierdoor verzanden. Bovendien is het mogelijk dat er dan een verkeerde sfeer ontstaat. De leiding dient hier goed oog voor te hebben. Steeds moet de leiding teruggrijpen op de bedoeling van de kring. Soms moeten gesprekken worden beëindigd. Goede leiding bestaat vooral in het sturen van de gesprekken.

Struktuur

Welke onderwerpen moeten aan de orde komen?

De mogelijkheden zijn verschillend. Het is mogelijk om te werken aan de hand van thema's en onderwerpen.

Het voordeel van deze aanpak is de variatie en de aktualiteit. Het nadeel is dat snel een verbrokkeld beeld ontstaat. Wellicht is het beter om een bijbelboek of een bijbelse persoon te behandelen. In de loop van een aantal avonden kan dan wat meer kennis worden genomen van de gehele samenhang in het bijbelboek. Dit kan verhelderend en verrijkend zijn. De verschillende uitgaven van de jeugbond bieden hiervoor goed materiaal. Ook is het goed om aan de hand van vragen een bijbelhoofdstuk door te nemen. Vaak wordt in de verschillende bijbelstudieboekjes een aantal vragen aangereikt. Uiteraard is het niet verkeerd, integendeel!, als ook zelf nagedacht wordt over vragen die gesteld kunnen worden.

Toezicht

Binnen de gemeente kunnen verschillende kringen en verenigingen funktioneren. Deze verbanden kunnen positief bijdragen aan het gemeenteleven. Helaas kan het ook anders. Dan worden kringen en verenigingen verzamelplaatsen van kritiek. Dat is een ontwikkeling die helaas niet denkbeeldig is. De geschiedenis heeft wel bewezen dat kringen zonder toezicht kunnen ontaarden. Daarom is in het verleden altijd het ambtelijk toezicht benadrukt. De provinciale Synode van Zuid Holland bepaalde in 1629 dat

Christenen de vrijheid hebben om met elkaar 'te spreken en te confereeren tot onderlinge onderrichtingh, vertroostingh en vermaaningh'. Wel was de Synode van mening dat deze oefeningen bij de kerkeraad bekend moeten zijn opdat 'den Kercken-Raadt daarover behoude haar behoorlijck opzicht'.

Het kringenwerk en verenigingswerk is onderworpen aan ambtelijk toezicht. Soms kan dit doordat ambtdragers de kring leiden. Ook is het mogelijk dat verschillende ambtdragers de kringen bezoeken. Het is echter beslist ongewenst dat er allerlei groepen ontstaan zonder enige vorm van ambtelijk toezicht.

Betekenis

De Heere heeft de dienst der prediking ingesteld om Gods Woord te horen. De eredienst is het middelpunt van het kerkelijke leven. Daar wordt het Woord bediend. Dat is het middel waardoor de Heilige Geest werkt. Wat is het een droevig teken als de eredienst in verval raakt. Laten we goed opletten dat de tweede kerkgang op zondag en de kerkgang op een doordeweekse avond niet zonder reden wordt nagelaten. Vooral ten aanzien van de weekdiensten valt er nog heel wat te verbeteren.

Daarnaast is er de mogelijkheid van vereniging en kringenwerk. Deze zaken mogen nooit in plaats van de prediking komen. Toch kunnen onder de zegen des Heeren de kringen nuttig zijn. Het zijn geen gelegenheden om elkaar te bekeren, om kritiek te hebben op de prediking of op de kerkeraad. Het is goed om op deze kringen elkaar te helpen in het onderzoeken en het lezen van het Woord van God. Dat Woord is het kompas. 'Want ik getuig aan een iegelijk, die de woorden der profetie dezes boeks hoort: ndien iemand tot deze dingen toedoet, God zal hem toedoen de plagen, die in dit boek geschreven zijn. 'En indien iemand afdoet van de woorden des boeks dezer profetie, God zal zijn deel afdoen uit het boek des levens, en uit de heilige stad, en uit hetgeen in dit boek geschreven is.' (Openbaring 22:18-19).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen