Zondag, werken of kerken?

Om moderne arbeids-en leefpatronen niet in de weg te staan, heeft het kabinet op 31 maart jl. besloten de winkeltijden ingrijpend te verruimen. Alleen 's nachts tussen 22.00 en 06.00 uur moeten de winkels gesloten zijn. Over de openstelling van winkels op zondag mogen de gemeenten beslissen.

Voordat een en ander in werking kan treden, moet het voornemen van het kabinet nog wel door de Tweede en Eerste Kamer worden aanvaard, maar de geluiden uit de politiek wijzen er op, dat er weinig weerstand is te verwachten. In deze samenleving die van God en Zijn gebod niet wil weten, moeten ook de laatste resten van het christelijk erfgoed worden opgeruimd.

Ik denk, ik vind...

De aantasting van de zondag als de dag des Heeren is maar één voorbeeld van het moderne denken, dat zijn uitgangspunt niet meer neemt in het Woord van God of in daaruit afgeleide normen en waarden. De moderne arbeids-en leefpatronen, die het kabinet als motief aanvoert om met dit voorstel te komen, vormen de weerslag van het huidige denken, waarin niet buiten de mens, in Gods Woord, gelegen normen en waarden ten grondslag liggen aan het handelen van de mens, maar waar de mens zijn eigen norm is geworden. Men vraagt niet meer: Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal, maar je hoort het steeds meer: ik denk, ik meen, ik ben van opvatting, ik geloof... Het openbaart de gedachte van de dichter die zei: „Ik ben een god in 't diepst van mijn gedachten". Overigens vinden we dat niet alleen in de wereld, maar ook onder ons. Het individualisme verslaat zijn tienduizenden.

Het blijft niet bij de winkels

Met de openstelling van winkels op zondag zullen ook andere sektoren van het ekonomisch leven worden meegesleept. Denk bijvoorbeeld aan de distributiesektor: de supermarkt zal op zondag vers brood willen verkopen en zal daarmee bevoorraad moeten worden. Ook de overheidsdiensten en de banken zullen spoedig volgen en ook op zondag opengesteld worden.

Premier Kok heeft immers aangekondigd dat er in relatie met het voorstel tot verruiming van de openstelling van winkels ook een plan van aanpak komt voor de verbetering van de dienstverlening door overheidsinstanties. Zo wordt met deze beslissing een breuk geslagen met de christelijke traditie, waarbinnen de zondag als Gods heilige dag altijd is geëerd.

Gods dag

De vraag waarom wij niet de zevende dag van de week, maar de eerste dag van de week als rustdag vieren, wil ik slechts kort aanstippen. Ik volsta met op te merken dat er in het Nieuwe Testament voldoende teksten zijn aan te wijzen, die er op duiden dat de christelijke gemeente de

eerste dag van de week bijeenkwam om op die dag, als de opstandingsdag van Christus, bijeen te komen, brood te breken (Hand. 20:7), de armen christelijke handreiking te doen (1 Korinthe 16:2). Die dag wordt genoemd de dag des Heeren (Openbaring 1:10). Dat heeft alles te maken met het feit van de opstanding van de Heere Jezus op de eerste dag van de week en ook met Zijn tweede verschijning, eveneens op de eerste dag van de week. Zie daarvoor Johannes 20:1 en 20:19.

Onze houding

Hoe moeten wij nu slaan tegenover deze verdere aantasting van de zondag als Gods dag? Want dat we, de één meer, de ander minder, ermee te maken krijgen, is zeker. Wat moet je doen als je in een winkel werkt en je baas wil ook op zondag open zijn? Hoe moet je handelen als je filiaalhouder bent van een winkelketen en de direktie besluit alle winkels van die keten op zondag open te stellen? Moet je nog wel kopen bij winkels die op zondag open zijn? Zo kan ik nog wel meer vragen bedenken. Het is niet de bedoeling van dit artikel dat ik op deze vragen een antwoord zal geven. De bedoeling is om in het kort aan te geven wat de inhoud van de zondagsheiliging voor ons betekent op grond van Schrift en belijdenis en om van daaruit enige lijnen te trekken naar de toekomst.

Inhoud van de rust dag

De zondag is een dag om in het bijzonder te besteden in de dienst des Heeren. Wat dat konkreet inhoudt, kunnen we vinden in Zondag 38 van de Heidelbergse Catechismus. Als we die zondagsafdeling lezen dan valt het ons op, dat we daar geen opsomming van verboden handelingen op zondag tegenkomen. Er staat niet: dit mag je wel en dat mag je niet. Dat is maar gelukkig ook, want ik denk dat er dan over elke regel en letter wel ruzie zou ontstaan. Onze vaderen hebben er voor gekozen ons de geestelijke betekenis van de sabbat voor te houden. Niet: dit wel en dat niet, maar: zonder de dag des Heeren in je leven af en richt geheel je leven daarop om die dag als de dag Gods te heiligen! De kern van Zondag 38 is daarop ook gericht: het inzonderheid op de sabbat tot de gemeente Gods naarstig komen om Gods Woord te horen, de sacramenten te gebruiken, God de Heere openlijk aan te roepen en de armen christelijke handreiking te doen.

Brakel

W. a Brakel heeft in zijn Redelijke Godsdienst de dingen die voor een ware christen op zondag geoorloofd, ja zelfs geboden zijn, als volgt konkreet gemaakt.

- De zondag doorbrengen in heilige rust en afgetrokkenheid van de aarde en in opgetogenheid, vrolijkheid in God en heilig gejuich.

- De dingen van de schepping beschouwen. Het overdenken van het grote werk der verlossing door Christus. God daarin te erkennen, ons daarover te verblijden en God daarin te loven en te prijzen.

- De kerkdienst bijwonen, zich verblijden dat je daaronder mag zijn, Gods lof te zingen, Hem te aanbidden en de stem des Heeren te horen. - Zieken en ellendigen te bezoeken, hen uit Gods Woord voorlezen, te vermanen en te troosten en tot lijdzaamheid op te wekken.

- Ook in partikuliere samenkomsten de gemeenschap der heiligen te oefenen.

- Gaven geven aan diakonie en aan personen die dat nodig hebben. Over hetgeen op zondag niet geoorloofd is, heeft a Brakel samenvattend het volgende opgemerkt:

- Werken voor zijn beroep (uiteraard met uitzondering van noodzakelijke arbeid en werken van barmhartigheid).

- Op die dag handel drijven, kopen en verkopen.

- Van die dag een wereldse plezierdag maken. De sabbat is juist een dag van verlustiging van de Heere.

- Die dag lui en ledig doorbrengen en beginnen met 's morgens een gat in de dag te slapen. Dan wordt de zondag een ezelsdag.

Geweten skonfli kt

Uit het voorgaande blijkt dat er voor een christen geen plaats is voor zondagsarbeid in winkels. Noodzakelijk is die arbeid niet, want buiten de zondag zijn er voldoende andere mogelijkheden om inkopen te doen.

Dat betekent dat er velen in gewetenskonflikt kunnen en zullen komen. Wat te doen? Eén ding moet voorop staan. Code meer gehoorzaam zijn dan de mensen. De Heere heeft de onderhouding van Zijn dag op verschillende plaatsen in Zijn Woord onderstreept. Daarbij past ook geen pragmatische redenering, zoals die in sommige christelijke kringen wordt gehanteerd: zondagsarbeid is geoorloofd als je maar in de gelegenheid gesteld wordt één keer naar de kerk te gaan. Nee, de hele dag behoort aan de Heere en aan Zijn dienst te worden gewijd.

Solliciteren?

Te verwachten is dat er wel een regeling zal komen voor gewetensbezwaarden, maar toch: er wordt weer een stukje van het ekonomisch leven aan onze deelname onttrokken. Degenen, die nu in dienst zijn van winkels die op zondag hun deuren zullen openstellen, zullen wellicht op een regeling voor gewetensbezwaren een beroep kunnen doen, maar hoe zullen sollicitanten ontvangen worden die tijdens het sollicitatiegesprek meedelen niet op zondag te willen en te kunnen werken?

Laten we elkaar maar niets wijsmaken, maar de tijd waarin iemand die wil leven naar Gods geboden het moeilijk krijgt, is niet komende, maar is gekomen. Zullen wij het er voor over hebben om om de Naam en zaak des Heeren smaadheid te lijden, achtergesteld, gediskrimineerd te worden, af te moeten zien van een bepaalde baan omdat er zondagsarbeid aan verbonden is?

Als de dag des Heeren ons lief is, dan zullen we met het oog op de heiligheid van die dag niet noodzakelijke zondagsarbeid mijden, omdat de eer van God er mee gemoeid is. Dat kost strijd. En die strijd kunnen we niet in eigen krachtvoeren, maaralleen in de kracht van Hem Die gezegd heeft dat Hij een Heere is ook van de sabbat. Hij vraagt van ons dat we Hem dienen zullen. Vraag maar of Hij je de weg wil wijzen en je gewillig wil maken om naar Zijn wil te handelen en zo in Zijn waarheid te wandelen. De Heere geve je dan ook iets te ervaren van de vreugde, die er was in het hart van Petrus en de andere apostelen, dat zij waardig geacht waren om Zijns Naams wil smaadheid te lijden (Handelingen 5:41).

Waar kopen?

Of we alleen moeten kopen bij winkels die niet op zondag open zijn, is een vraagstuk met vele haken en ogen. Dat een situatie kan ontstaan waarin we bijna geen andere mogelijkheid meer hebben, al zou het alleen maar zijn omwille van de werkgelegenheid van onze jonge mensen, is duidelijk. Toch moeten we daarop maar niet vooruit lopen. Dit wil ik er wel van zeggen: ook van de middenstanders die hun winkel op zondag om principiële redenen gesloten houden, mag in dit verband worden gevraagd hun medeverantwoordelijkheid gestalte te geven door in assortiment en prijs voor een ieder de mogelijkheid te bieden ook metterdaad bij hen te kopen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen